کتاب صوتی آشنایی با اسلام در یک نگاه

کتاب صوتی آشنایی با اسلام در یک نگاه نوشته‌ عباسعلی اختری و با گویندگی ایرج تمدن و به تهیه‌کنندگی استودیو نوار با همکاری نشر بلند منتشر شده است. این کتاب صوتی در پی آن است که تصویری روشن و منسجم از کلیات دین اسلام ارائه دهد. عباسعلی اختری در مقدمه توضیح داده است که این اثر را برای کسانی تدوین کرده که در حد خود خدا را شناخته‌اند و جایگاه پیامبران را می‌دانند و اکنون می‌خواهند «دین حق» را بشناسند و نسبت خود را با اسلام به‌عنوان دینی حیات‌بخش و تحول‌آفرین روشن کنند. وی در سراسر این کتاب صوتی بر این نکته تأکید کرده است که اسلام را باید از منابع اصیل و از زبان آورندگان و حاملان اصلی آن شناخت و شنونده را به نوعی «معرفت‌جویی دینی» دعوت کرده است.

درباره کتاب صوتی آشنایی با اسلام در یک نگاه اثر عباسعلی اختری

کتاب صوتی آشنایی با اسلام در یک نگاه اثری از عباسعلی اختری، از همان آغاز مقدمه، خود را به‌عنوان تلاشی برای جبران خلأ یک متن کوتاه، مستدل و جامع در معرفی اسلام معرفی کرده است. نویسنده توضیح داده که انگیزه‌اش خیرخواهی برای انسان‌ها و کمک به کسانی است که خداشناسی اولیه را پشت سر گذاشته‌اند و اکنون می‌خواهند دین را به‌عنوان «بزرگ‌ترین سرمایه حیات» بشناسند. در این کتاب صوتی، اسلام نه صرفاً مجموعه‌ای از احکام، بلکه نیرویی حیات‌بخش و تحول‌آفرین تصویر شده که در طول تاریخ توانسته است انسان‌های عادی را به قله‌های علم، مقاومت، عدالت‌خواهی و معنویت برساند.

بخش اول کتاب صوتی آشنایی با اسلام در یک نگاه با عنوان‌هایی مانند «آیا دین تحول‌آفرین است»، «نمادهای عظمت دین» و «دین عامل تحولات بزرگ تاریخ» به نمونه‌های تاریخی متعددی از نقش دین در مبارزه با ستم، گسترش دانش و دگرگونی ساختارهای طبقاتی می‌پردازد. عباسعلی اختری در ادامه‌ی همین بخش، با نقل روایت‌هایی از تاریخ ایران پیش از اسلام نشان می‌دهد که چگونه ورود اسلام با شعارهایی مانند آزادسازی انسان‌ها از بند اطاعت انسان‌های زورگو، گسترش عدالت و توسعه زندگی مردم، زمینه‌ی یک «انقلاب فکری و اجتماعی» را فراهم کرده است. سپس کتاب به نقش اسلام در دگرگونی جایگاه علم، رفع ممنوعیت طلب دانش و تبدیل سرزمین‌های اسلامی به کانون‌های علم و فرهنگ می‌پردازد.

بخش دوم کتاب صوتی آشنایی با اسلام در یک نگاه به «اظهارات موافق و مخالف» اختصاص یافته و عباسعلی اختری در آن گزیده‌ای از داوری‌های متفکران و مورخان غربی و شرقی درباره اسلام را نقل کرده است؛ از ولتر، برتراند راسل، ویل دورانت و جورج ساتون تا خاورشناسان و الهی‌دانانی که یا به ستایش تمدن اسلامی پرداخته‌اند یا با تعصب و تحریف به آن تاخته‌اند. در بخش سوم، کتاب به‌سوی مباحث بنیادی‌تر می‌رود: فطری‌بودن دین در قرآن، نسبت دین و حیات، نقش دین در اخلاق و قانون، تفاوت نگاه مادی و الهی به قانون و سپس بحث گسترده‌ای درباره امامت، ولایت، حکومت در اسلام و معرفی امامان دوازده‌گانه به‌عنوان ادامه‌دهندگان خط هدایت و اجرای دین تا قیامت.

خلاصه کتاب صوتی آشنایی با اسلام در یک نگاه

در کتاب صوتی آشنایی با اسلام در یک نگاه، عباسعلی اختری ابتدا از یک نقطه آغاز روشن حرکت کرده است: دین در نگاه او «سرمایه حیات» است و بدون آن، زندگی بشر به نوعی مرگ تدریجی تبدیل می‌شود. در بخش نخست، نویسنده می‌کوشد نشان دهد که دین، به‌ویژه اسلام، در تاریخ چگونه نیرویی تحول‌آفرین بوده است. سپس به این نکته می‌رسد که دینداران در صحنه‌های نبرد و فداکاری، دوراندیش‌ترین و مقاوم‌ترین انسان‌ها بوده‌اند و شهادت را نه پایان، بلکه پلی به‌سوی حیات جاویدان می‌دانسته‌اند. نویسنده با استناد به گزارش‌هایی از تاریخ تمدن اسلامی، گسترش سریع علم و دانش در جهان اسلام، تبدیل شهرهایی چون مکه و مدینه، بغداد، نیشابور، بخارا، قاهره و اندلس به مراکز علمی و فرهنگی و نقش اسلام در واجب‌شمردن طلب علم را برجسته کرده است.

سپس با مقایسه‌ای میان ایران پیش از اسلام و پس از آن، نشان می‌دهد که چگونه نظام طبقاتی ساسانی، تحصیل و ارتقای اجتماعی را برای طبقات فرودست ممنوع کرده بود و چگونه با حاکم‌شدن نظام اسلامی، فرزندان طبقات پایین توانستند به مقام‌های بزرگ سیاسی و نظامی برسند. بخش دوم کتاب به «اظهارات موافق و مخالف» اختصاص دارد. در این بخش، نویسنده نمونه‌هایی از داوری‌های متفکران و مورخان غربی و شرقی درباره‌ی اسلام را گرد آورده است. ولتر پس از سال‌ها تحقیق، اسلام را دینی «معقول، جدی، پاک و دوستدار بشریت» توصیف کرده است. برتراند راسل، دین محمد را وحدانیتی ساده و دور از معضلات کلامی معرفی کرده است. ویل دورانت در شرح تمدن اسلامی، زندگی ساده و اخلاق پیامبر اسلام، نقش قرآن در پیوند قانون و اخلاق و پیشتازی جهان اسلام در علم، فلسفه، طب و هنر را برجسته کرده است.

در بخش سوم، کتاب به‌سراغ «چیستی و حقیقت دین» می‌رود. نویسنده این پرسش را طرح کرده که اگر دین چنین کارکردهایی دارد، آیا می‌توان از شناخت آن صرف‌نظر کرد. سپس با استناد به آیه «استجیبوا لله و للرسول اذا دعاکم لما یحییکم» دین را یکی از عوامل اصلی حیات برتر می‌داند. سپس به این پرسش می‌پردازد که «دین را از کجا باید شناخت؟» و پاسخ می‌دهد که صاحب اصلی دین خداست و پس از او پیامبر و پیشوایان معصوم. در ادامه، نویسنده با نقل تحلیلی از شهید مطهری، توضیح می‌دهد که چرا دین جایگزین ندارد. بخش پایانی کتاب به نسبت دین، اخلاق و قانون و سپس به مسئله امامت و حکومت در اسلام اختصاص دارد. سپس بحث به امامت می‌رسد.

چرا باید کتاب صوتی آشنایی با اسلام در یک نگاه را بشنویم؟

شنیدن کتاب صوتی آشنایی با اسلام در یک نگاه برای کسانی که به‌دنبال یک تصویر فشرده و درعین‌حال پرجزئیات از اسلام هستند، چند دستاورد مهم به همراه دارد:

• نخست اینکه این کتاب صوتی به‌جای ورود مستقیم به جزئیات فقهی، از سطحی کلان آغاز کرده و اسلام را به‌عنوان نیرویی تاریخی، فکری و اخلاقی نشان داده است.
• دوم اینکه شنونده را در معرض طیفی از داوری‌ها درباره اسلام قرار می‌دهد. این تنوع صداها امکان می‌دهد شنونده به‌جای تکیه بر یک روایت یک‌سویه، با فضای واقعی‌تر گفت‌وگو و مناقشه پیرامون اسلام آشنا شود و خود به ارزیابی بنشیند.
• سوم، بخش سوم کتاب با طرح مباحثی مانند فطری‌بودن دین، نسبت دین و حیات، نقش دین در اخلاق و قانون، و مسئله امامت، شنونده را از سطح اطلاعات تاریخی به سطحی عمیق‌تر از فهم مفهومی می‌برد.
• چهارم، این کتاب صوتی برای کسانی که با ادبیات کلامی و فلسفی اسلامی آشنا نیستند، نوعی نقشه‌ی راه فراهم کرده است.
• در نهایت، لحن کتاب نه خطابه‌ای صرف و نه صرفاً گزارشی است، بلکه ترکیبی از نقل تاریخی، استدلال عقلی و استناد قرآنی است که برای شنونده‌ای که می‌خواهد در چند ساعت تصویری نسبتاً جامع از اسلام به‌ دست آورد، تجربه‌ای منظم و قابل پیگیری فراهم کرده است.

شنیدن کتاب صوتی آشنایی با اسلام در یک نگاه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی آشنایی با اسلام در یک نگاه به کسانی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال آشنایی اولیه و منسجم با اسلام هستند؛ چه مسلمانانی که می‌خواهند تصویری کلی و استدلالی از دین خود به‌ دست آورند و چه غیرمسلمانانی که کنجکاوند بدانند اسلام خود را چگونه معرفی می‌کند. همچنین به دانشجویان و علاقه‌مندان مباحث دینی، تاریخ تمدن اسلامی، فلسفه دین و الهیات تطبیقی پیشنهاد می‌شود که در جست‌وجوی متنی کوتاه برای مرور نقش تاریخی و فکری اسلام هستند. برای کسانی که میان روایت‌های متضاد درباره‌ی اسلام سردرگم‌اند و می‌خواهند هم از زبان متفکران مسلمان و هم از زبان برخی اندیشمندان غربی درباره‌ی اسلام بشنوند، این کتاب صوتی می‌تواند نقطه‌ی شروع مناسبی باشد. در نهایت، به مخاطبانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی نسبت دین و اخلاق، دین و قانون و مسئله‌ی رهبری و امامت در اسلام را دارند و می‌خواهند این موضوعات را در قالب یک گفتار پیوسته و مستند دنبال کنند.