کتاب روند اسلام‌گرایی در کشورهای آسیای مرکزی: پیامدها و چالش‌ها برای جمهوری اسلامی ایران

علی کبریایی‌زاده(۱۳۵۰-)، حسین کبریایی‌زاده(۱۳۶۱-) پژوهشگر علوم سیاسی هستند.

«نگرش به اسلام در آسیای مرکزی تاریخ پرفراز و نشیبی دارد که حساس‌ترین مقطع آن با ایجاد حاکمیت استعمار تزاری در قرن ۱۹ آغاز و در پی هفت دهه حاکمیت نظام کمونیستی با استقلال غیر منتظره کشورهای آسیای مرکزی در آستانه قرن بیست و یکم به اوج خود رسید.

با فروپاشی شوروی در دهه ۹۰، مجموعه‌ای از کنش‌ها و واکنش‌های متاثر از تغییر سیاست بین‌الملل ­ (منسوخ شدن مقوله‌هایی همچون گروه‌های متعارض، بلوک‌بندی قدرت، جنگ و خونریزی و...) برنامه‌های سیاسی متفاوت حاکمان بازمانده از نظام شوراها، خلاء ایدئولوژیک بوجود آمده در اثر فروپاشی شوروی، بینش‌ها و برداشت‌های مختلف از اسلام، تلقی جهان از اسلام، متاثر از بحران‌های موجود در خاورمیانه از یک سو و از سوی دیگر توجه به اسلام به عنوان مهمترین مولفه هویتی میلیون‌ها انسان مسلمان آسیای مرکزی، سبب بوجود آمدن رقابت تام و تمامی میان نیروهای اسلام‌گرا و نظام‌های سیاسی حاکم شد که تحولات سیاسی نظامی جمهوری تاجیکستان و درگیری‌های خونین این کشور به مدت ۵ سال را باید نمونه برجسته آن دانست.

یک دهه بعد وقوع حادثه ۱۱ سپتامبر در سال ۲۰۰۱ فرصتی فراهم ساخت تا اندیشه حاکم بر نظام بین‌الملل که تحت تأثیر غرب و اندیشه غربی بود بر رقیبی فرهنگی ـ تمدنی به نام اسلام و پدیده‌ای به نام اسلام‌گرایی تمرکز یابد و به این ترتیب کشورهای اسلامی و مسلمانان از حاشیه نظام جهانی به راس توجهات جهانی منتقل شدند. از جمله این مناطق که در این روند مورد توجه خاص قرار گرفت، آسیای مرکزی است».