کتاب تدبر در هستی؛ تدبر در اسماء

کتاب تدبر در اسماء از مجموعه کتاب‌های تدبر در هستی است و‌ سایر مجلدات آن در رابطه با تدبر در معنای کتاب، کلمه و آیه است. این مجموعه در صدد آن است ما را به توجه و مشاهده غایت نزول حقایق در هستی راهنمایی کند و از حکمت آفرینش و مقصد تعیین‌شده برای آن مطلع سازد. کتاب حاضر درصدد است مطالبی را در رابطه با تدبر در اسماء بیان کند. این مطالب در هشت فصل تنظیم شده است: فصل اول به خاستگاه اسم که نیاز مخلوق و رفع نیاز اوست اشاره دارد و اسم را واسطه‌ای برای ارتباط انسان با «وجود» و «هست» معرفی می‌کند. فصل دوم به شرح معنای رحمانیت پرداخته، لوازم و آثار گسترش وجود را در هستی و در حوزه فردی و اجتماعی انسان بررسی می‌کند. رحمانیت خداوند مقامی است که در آن وجود و هست به هستی افاضه می‌شود و بر اثر آن موجودات با اقتضایی که یافته‌اند موجود می‌شوند. در این فصل به تدبر دو سوره سبأ و الرحمن توصیه می‌شود. فصل سوم به مقایسه معنای اسم، ‌آیه و فلق پرداخته و ضمن بررسی روابط این سه، به برخی از کارکردهای هدایتی آنها اشاره دارد. فصل چهارم جلوه‌های هست در هستی را مورد بررسی قرار داده، این جلوه‌ها را از منظر قرآن و ادعیه بررسی می‌کند. در این فصل ضمن بررسی سوره مبارکه رعد به ابتدای دعای کمیل و دعای سحر اشاره شده و بر اساس این سه متن، گستردگی این جلوه‌ها و مراتب آن در همه مخلوقات و به ویژه انسان بررسی می‌شود. فصل پنجم به شرحی اجمالی از معانی اسماء الحسنی در قرآن پرداخته و به چگونگی بررسی موضوع اسماء در کتاب الهی اشاره می‌نماید. برای مطالعه هرچه بهتر اسماء در قرآن، در این فصل تدبر در سوره‌های آل عمران، مسبحات و فاطر پیشنهاد شده و نحوه بررسی اسماء در این سوره‌ها به طور اجمالی مطرح گردیده است. در پایان این فصل مطالبی مختصر در رابطه با شیوه آموزش اسماء توسط اهل‌بیت علیهم السلام آمده است. فصل ششم ضمن بررسی تجلی اسم نور در هستی و در ساحت فردی و اجتماعی انسان به مراتب اسماء در ساحت انسان اشاره دارد و در رابطه با ماندگاری در ظلمات و یا خروج از ظلمات به سوی نور که از غایات آفرینش انسان است، مطالبی را بیان می‌کند. در این فصل تدبر در سوره انعام تأکید شده است. فصل هفتم به بررسی راه‌های بهره‌مندی انسان از اسماء الهی پرداخته است؛ و دعا و سؤال را راه اصلی در این بهره‌مندی معرفی می‌کند، شرایط بهره‌مندی از اسماء و موانع پیش روی انسان در این زمینه را مورد بحث قرار می‌دهد. تدبر در سوره مبارکه غافر از توفیقاتی است که با مطالعه این فصل برای خواننده حاصل می‌شود. فصل هشتم را به نقش انبیا در بهره‌مندی انسان از اسماء اختصاص دادیم. البته در همه فصول، این نقش به صورت برجسته مورد تأکید بوده است، اما در این فصل درباره ضرورت تشکیل حکومت انبیا و وساطت آنها در هدایت و تجلی اسماء مطالب ارزنده‌ای بیان شده است. فصل نهم کتاب که در واقع مفهوم تدبر را کامل می‌کند، به بررسی غایت اسماء الهی اشاره داشته و در این زمینه به مطالعه و بررسی اجمالی دعای جوشن کبیر می‌پردازد. صد فراز دعای شریف جوشن، ما را به غایت اسماء نازل شده در ساحت هستی و انسان توسط انسان کامل دلالت می‌دهد؛ برای هر فراز نموداری که می‌تواند نشان‌دهنده‌ این غایتمندی باشد رسم شده است.