کتاب درآمدی بر اخترفیزیک نوین

نجوم و اخترفیزیک، در سال‌های اخیر دچار تحولات فراوانی شده است. ره‌آورد به‌کارگیری ابزارهای جدید، اکتشافاتی متعدد، جدید، و غیرمترقبه بوده‌اند. برای درک بهتر موضوع، کافی است که بر تحولات ایجاد شده پس از به‌کارگیری تلسکوپ‌های اپتیکی، تلسکوپ‌های رادیویی، و تلسکوپ‌های فروسرخ، نظری بیندازیم. به‌تازگی، استفاده از تجهیزات ماهواره‌ای (از جمله، تلسکوپ فضایی هابل) فصل جدیدی در اکتشافات نجومی گشوده است، و اخترشناسان به‌کمک داده‌هایی که توسط این تجهیزات پیشرفته به دست می‌آید، نحوه‌ی توزیع ماده در گیتی، و ویژگی‌های مختلف آن را بررسی می‌کنند. حجم اطلاعات نجومی فراهم شده توسط این تجهیزات به اندازه‌ای است که بخش قابل‌توجهی از آن، هنوز مورد تحلیل و تفسیر کامل قرار نگرفته است. خوشبختانه، کتاب‌های نجومی و اخترفیزیکی نسبتاً زیادی، به‌ویژه به زبان انگلیسی، می‌توان یافت که این دانش را در سطوح مختلف معرفی نموده‌اند. بیش‌تر این کتاب‌ها با هدف آموزش مفاهیم ابتدایی و توصیفی نجوم انتشار یافته‌اند، و برخی نیز کتاب‌هایی بسیار تخصصی به شمار می‌روند، و از این رو، فقط به کارِ اهل فن می‌آیند. در حقیقت، هدف از نگارش این کتاب تشریح فشرده‌ی مبانی فیزیکی دانش اخترشناسی، در یک سطح متوسط بوده است؛ منظور از این سطح متوسط، سال‌های آخر دوره‌ی کارشناسی است. با توجه به این که در دوره‌ی کارشناسی فیزیک، درس اخترفیزیک در قالب ۳ واحد تدریس می‌شود، دسترسی به منبعی که طیف وسیعی از عناوین اخترفیزیکی را بپوشاند، خالی از فایده به نظر نمی‌رسد. با این که تأکید نویسنده، بیش‌تر بر جنبه‌های نظری این علم بوده است، اما هر جا که فایده‌ای متصور بود، به جنبه‌های مشاهده‌ای موضوع نیز اشاره‌ای شده است. بدنه‌ی اصلی کتاب زمانی نوشته شد که در دانشگاه ویکتوریا (کانادا) مشغول گذراندن فرصت مطالعاتی بودم. بدین ترتیب، لازم می‌دانم که از مسؤولین بخش فیزیک و نجوم آن دانشگاه، به خاطر فراهم آوردن امکانات خاص، و به‌ویژه از پروفسور فرد کوپراستاک به خاطر میهمان‌نوازی ایشان تشکر کنم. متن کتاب طی چند ترم تدریس در دانشگاه شیراز، تصحیح و تکمیل شد، و توسط دوست گرامی‌ام جناب آقای علی فتحی لقمان به فارسی برگردانده شد.