کتاب فلسفه اسلامی ۶ (نفس شناسی و معاد)

کتاب فلسفه اسلامی ۶ (نفس شناسی و معاد) نوشته حسن عباسی حسین آبادی و میثم اکبرزاده، نسبت میان شناخت انسان و فهم زندگی پس از مرگ را در فلسفه‌ی اسلامی بررسی می‌کند. پرسش محوری این کتاب، چیستی نفس و چگونگی ارتباط نفس با بدن است؛ پرسشی که مسیر بحث را به تجرد، بقا و معاد می‌رساند. نویسندگان دیدگاه‌های ابن‌سینا، سهروردی و ملاصدرا را در کنار یکدیگر مطرح کرده‌اند تا تفاوت مبانی و استدلال‌های این فیلسوفان مشخص شود. انتشارات دانشگاه پیام نور این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فلسفه اسلامی ۶ (نفس شناسی و معاد)

کتاب فلسفه اسلامی ۶ (نفس شناسی و معاد) حاصل همکاری حسن عباسی حسین آبادی در نگارش مباحث نفس‌شناسی و میثم اکبرزاده در نگارش مباحث معاد است. نویسندگان این کتاب را برای درس چهارواحدی دانشگاهی تدوین کرده‌اند. مباحث، نفس را نه موضوع آزمایش‌های روان‌شناختی، بلکه موضوع بررسی عقلانی در نظر می‌گیرند. تمایز میان آگاهی بی‌واسطه‌ی انسان از خویش و شناخت نظری چیستی نفس، نقطه‌ی آغاز بحث است. انسان خود را درمی‌یابد؛ اما پاسخ به سؤال‌هایی درباره‌ی مادی‌بودن یا مجردبودن نفس، پیدایش نفس و امکان بقای نفس، به استدلال نیاز دارد. نویسندگان آرای مکتب‌های مشاء، اشراق و حکمت متعالیه را کنار هم قرار داده‌اند. تفاوت جایگاه علم‌النفس در طبیعیات ابن‌سینا و الهیات ملاصدرا، یکی از محورهای این مقایسه است. مفهوم‌هایی مانند جوهر، صورت، کمال و حرکت جوهری نیز تعریف می‌شوند تا زمینه‌ی فهم بحث‌های بعدی فراهم شود. توضیح تعریف نفس به «کمال اول جسم طبیعی آلی» نشان می‌دهد که انتخاب هر اصطلاح، چه اثری بر دامنه‌ی تعریف دارد.
کتاب فلسفه اسلامی ۶ (نفس شناسی و معاد) در دو بخش نفس‌شناسی و معاد تنظیم شده است. فهرست مطالب، ۱۴ فصل را از کلیات علم‌النفس تا شبهات معاد دربر می‌گیرد. فصل‌هایی مانند تعریف نفس، اثبات وجود نفس، قوای نفس و کیفیت تکون آن‌ها، وحدت و بساطت نفس، جوهریت، تجرد، حدوث و قدم و بقای نفس، مباحث بخش نخست را تشکیل می‌دهند. بخش دوم، کلیات معاد، نسبت معاد و تناسخ، برزخ، قیامت و شبهات معاد را دنبال می‌کند. مباحثی مانند اصالت وجود، تشکیک وجود و تجرد خیال نیز در تبیین دیدگاه حکمت متعالیه درباره‌ی معاد مطرح می‌شوند. هدف‌های یادگیری، خلاصه‌های فصل‌ها، خودآزمایی‌های چهارگزینه‌ای و پاسخنامه، امکان مرور و سنجش آموخته‌ها را فراهم کرده‌اند. مسیر مطالعه از شناخت اصطلاحات به بررسی برهان‌ها و سپس پیامدهای نفس‌شناسی برای معاد می‌رسد. خواننده در این مسیر، هم موضوع هر اختلاف را می‌شناسد و هم با مبانی فلسفی پاسخ‌های متفاوت آشنا می‌شود.

خلاصه کتاب فلسفه اسلامی ۶ (نفس شناسی و معاد)

کتاب فلسفه اسلامی ۶ (نفس شناسی و معاد) بحث را از این سؤال آغاز می‌کند که نفس چیست و چگونه می‌توان وجود نفس را اثبات کرد. ابن‌سینا در برهان انسان معلق، موقعیتی فرضی را پیش می‌کشد که انسان هیچ دریافت حسی از محیط و بدن ندارد، اما از وجود خویش آگاه است. سهروردی، حقیقت نفس را نور و ادراک می‌داند. ملاصدرا نیز نفس را در پیوند با مراتب وجود و حرکت جوهری توضیح می‌دهد. بررسی قوای نباتی، حیوانی و انسانی، زمینه‌ی طرح مسئله‌ی وحدت نفس و نسبت فعالیت‌های گوناگون با یک حقیقت واحد را فراهم می‌کند. بحث‌های تجرد و بقای نفس، مسیر ورود به معاد را می‌سازند. بخش معاد، استدلال‌های حیات پس از مرگ، تفاوت معاد و تناسخ، چیستی مرگ و مباحث برزخ و قیامت را دنبال می‌کند. دغدغه‌ی اصلی، روشن‌کردن پیوند میان تعریف انسان و تبیین سرنوشت انسان پس از مرگ است.

چرا باید کتاب فلسفه اسلامی ۶ (نفس شناسی و معاد) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فلسفه اسلامی ۶ (نفس شناسی و معاد) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مقایسه‌ی آرای ابن‌سینا، سهروردی و ملاصدرا، تفاوت پاسخ‌ها به مسئله‌ی نفس را روشن می‌کند.
• تعریف اصطلاحات، زمینه‌ی بررسی برهان‌های تجرد و بقای نفس را فراهم می‌سازد.
• پیوند نفس‌شناسی و معاد، مبانی فلسفی بحث زندگی پس از مرگ را نشان می‌دهد.
• خودآزمایی‌ها امکان ارزیابی آموخته‌های هر فصل را فراهم می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب فلسفه اسلامی ۶ (نفس شناسی و معاد) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان فلسفه و کلام اسلامی که مباحث نفس و معاد را مطالعه می‌کنند.
• علاقه‌مندان به مقایسه‌ی مکتب‌های مشاء، اشراق و حکمت متعالیه.
• خوانندگانی که می‌خواهند استدلال‌های فلسفی درباره‌ی رابطه‌ی نفس و بدن را بشناسند.