کتاب پژوهشگران غرب و روانشناسی اسلامی

کتاب پژوهشگران غرب و روانشناسی اسلامی، نوشته گروه نویسندگان، مجموعه‌ای از مقاله‌ها درباره‌ی امکان، تعریف و شیوه‌های پژوهش در روان‌شناسی اسلامی است. این مجموعه رابطه‌ی باورهای دینی با شناخت انسان و درمان مشکلات روان را از منظرهای متفاوت بررسی کرده است. گروه مترجمان ترجمه مقالات را بر عهده داشته‌اند، مهدی نساجی آن‌ها را گرد آورده و نشر نقد فرهنگ منتشر کرده است. یکی از پرسش‌های اصلی این مجموعه درمورد تفاوت میان روان‌شناسی اسلامی و مطالعه‌ی سلامت روان مسلمانان است؛ دو حوزه‌ای که موضوعات مشترک دارند، اما یکسان نیستند. ویراستاری این اثر بر عهده‌ی فاطمه غروی و مهدیه زمانی بوده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پژوهشگران غرب و روانشناسی اسلامی

کتاب پژوهشگران غرب و روانشناسی اسلامی نوشته‌ی گروه نویسندگان است. ۱۵ مقاله در این کتاب در کنار یکدیگر قرار گرفته و فاطمه غروی و مهدیه زمانی ویراستاری آن‌ها را بر عهده داشته‌اند. مقالات حاضر از مبانی فلسفی شناخت انسان آغاز می‌شود و تا روش تحقیق، تاریخ روان‌شناسی، تجربه‌های بالینی و مسائل حقوقی پیش می‌رود. ۹ مقاله‌ی نخست بیشتر به مباحث نظری اختصاص دارند و شش مقاله‌ی دیگر موضوعات درمانی و چالش‌های مرتبط با کاربرد این دیدگاه‌ها را بررسی می‌کنند.

مقالات کتاب پژوهشگران غرب و روانشناسی اسلامی، در بررسی درمان، نمونه‌هایی از ترکیب معنویت اسلامی با روان‌درمانی روان‌پویشی، درمان شناختی‌ـ‌رفتاری و مراقبه را معرفی می‌کند. نویسندگان از مبانی یکسانی استفاده نمی‌کنند. مقاله‌ی روان‌شناسی قانونی و فقه اسلامی دامنه‌ی بحث را از اتاق درمان فراتر می‌برد و مفاهیمی مانند اهلیت قانونی و عدم‌صلاحیت عقلی را بررسی می‌کند. دو مقاله درباره‌ی ابوزید بلخی نیز نوشته‌های او درباره‌ی وسواس و ترس‌های بیمارگونه را با طبقه‌بندی‌های تشخیصی مقایسه کرده است.

این مجموعه پرسش‌های مربوط به تفاوت‌های فرهنگی را مطرح می‌کند و نیز مسئله‌ی شباهت نشانه‌های اختلالات را پیش می‌کشد. مرور پژوهش‌های پیشین در مقالات، پاورقی‌های توضیحی و منابع گردآمده در پایان، امکان پیگیری موضوعات را فراهم می‌کند. مقدمه‌ی کتاب پژوهشگران غرب و روانشناسی اسلامی شیوه‌ی صورت‌بندی دانشگاهی موضوعات اختلاف‌برانگیز را یکی از معیارهای انتخاب مقاله‌ها معرفی کرده است.

خلاصه کتاب پژوهشگران غرب و روانشناسی اسلامی

باورهای اسلامی چگونه می‌توانند در تعریف موضوع، مبانی و روش‌های روان‌شناسی نقش داشته باشند؟ نویسندگان ابتدا مرز میان بررسی روان‌شناختی دین و استخراج مدل‌های روان‌شناختی از منابع دینی را تبیین می‌کنند. مبحث بعدی، میزان وابستگی شناخت انسان به فرهنگ و ارزش‌هاست. مقاله‌ها به مسئله‌ی تعریف مشترک، انتخاب روش تحقیق و مشخص‌کردن منابع و تفسیرهای اسلامی می‌پردازند.

بخش‌های درمانی اثر حاضر پیشنهادهایی برای پیوند آموزه‌های دینی با روش‌های شناخته‌شده‌ی روان‌درمانی را عرضه می‌کنند. مجموعه پاسخ نهایی و واحدی به همه‌ی اختلاف‌ها نمی‌دهد؛ در عوض، مواضع گوناگون را در کنار هم می‌گذارد تا تفاوت مبانی، اهداف و شیوه‌های استدلال روشن شود. فراهم‌کردن زمینه‌ی گفت‌وگو میان پژوهشگران روان‌شناسی و مطالعات اسلامی، هدف این کتاب است.

چرا باید کتاب پژوهشگران غرب و روانشناسی اسلامی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پژوهشگران غرب و روانشناسی اسلامی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مقالات حاضر اختلاف دیدگاه‌ها درباره‌ی تلفیق روان‌شناسی و آموزه‌های اسلامی را نشان می‌دهند.
• نمونه‌های بالینی در این کتاب مباحث مفهومی را به مسائل درمان پیوند می‌زنند.
• مدل‌های میان‌رشته‌ای، معیارهایی برای دقیق‌کردن پرسش‌های پژوهشی پیشنهاد می‌کنند.
• ارجاعات مقالات، مسیر پیگیری مطالعات مرتبط را مشخص می‌کند.

خواندن کتاب پژوهشگران غرب و روانشناسی اسلامی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب پژوهشگران غرب و روانشناسی اسلامی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان روان‌شناسی که به مبانی فرهنگی شناخت انسان علاقه دارند.
• پژوهشگران مطالعات اسلامی که نسبت دین و روان‌درمانی را بررسی می‌کنند.
• درمانگرانی که دغدغه‌ی شناختن باورهای دینی مراجعان مسلمان را دارند.

درباره مهدی نساجی

مهدی نساجی متولد ۱۳۵۵ و دارای مدرک دکترای فلسفه از دانشگاه هال در انگلیس است. او به‌عنوان پژوهشگر حوزه‌ی علم و دین در دانشگاه کانتربری فعالیت کرده و سابقه‌ی تدریس در دانشگاه شهید بهشتی را داشته است. مهدی نساجی علاوه‌بر فعالیت‌های دانشگاهی، مترجم کتاب «آیا ما برده‌ی ژن‌هایمان هستیم؟» و مؤلف اکتاب پژوهشگران غرب و روانشناسی اسلامی بوده ست.

بخشی از کتاب پژوهشگران غرب و روانشناسی اسلامی

«پیامدهای درمانیِ مدل اسلامی

مایلم در ادامه به بررسیِ مختصرِ پیامدهای درمانی مدل اسلامی بپردازم. یکی از ویژگی‌های همه‌ِی علوم سنتی_اسلامی، درک آن‌ها از جهانِ خلقتْ به‌عنوان یک کلِ بهم پیوسته، متشکل از اجزای مرتبط با هم است. من فکر می‌کنم مدلی که در این مقاله ارائه کرده‌ام، انسان را به‌عنوان یک کل توصیف می‌کند و این ویژگی، «خود» را قادر می‌سازد که با جهان معنوی، جسمانی و محیط اجتماعی ارتباط برقرار کند. رویکرد سنتی اسلامی به درمان را نیز می‌توان رویکردی کل‌نگرانه توصیف کرد. اگر دسته‌ای رایج از اختلالات روان‌رنجوریِ وضعیت اضطرابی را درنظر بگیریم، مواردی که باید به آن‌ها رسیدگی کرد از این قرار خواهند بود: ۱. داروها و کنترل رژیم غذایی برای تضعیف نفس اولیهٔ اضطراب، ۲. روشِ رفتاری برای کنترل نفس اضطراب، ۳. تجزیه و تحلیل عمیق و روش‌های شناختی برای تصحیح تفکر غیرطبیعی و بازکردن اتصال عقل با قلب. دستیابی به هر دو هدف، به عقل کمک می‌کند تا نفس را تاحدودی کنترل کند و ۴. استفاده از ذکر و سایر عبادات برای گشودن قلب و افزایش کنترل آن بر عدم تعادل عقل و نفس. این‌که روی کدام رویکرد تاکید بیشتری شود، بسته به تشخیص‌های دقیق‌تری از روابط دینامیکی‌ای دارد که بیماری را ایجاد کرده‌است.»