کتاب ایمان گرایی کرکه گور در نسبت با خشونت گرایی و خرافه باوری

کتاب ایمان گرایی کرکه گور در نسبت با خشونت گرایی و خرافه باوری نوشته هادی جعفری، پرسشی در فلسفه‌ی دین را دنبال می‌کند: آیا ایمانِ متکی به تجربه‌ی درونی و فراتر از استدلال، زمینه‌ساز خشونت و خرافه است؟ نویسنده برای بررسی این پرسش، نخست معنای ایمان، انتخاب و مسئولیت شخصی را در اندیشه‌ی کرکه‌گور توضیح می‌دهد. نشر نقد فرهنگ این کتاب را منتشر کرده است. بحث از تفاوت ایمانِ همراه با تردید و دین‌داریِ رسمی، مسیر بررسی نسبت ایمان و رفتار انسان را شکل می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ایمان گرایی کرکه گور در نسبت با خشونت گرایی و خرافه باوری

کتاب ایمان گرایی کرکه گور در نسبت با خشونت گرایی و خرافه باوری حاصل بررسی هادی جعفری درباره‌ی جایگاه ایمان در زندگی انسان و نسبت تجربه‌ی دینی با عقل، اخلاق و جامعه است. نویسنده فهم اندیشه‌ی یک متفکر را مقدم بر نقد می‌داند؛ فهمی که به معنای موافقت یا پیروی نیست. او از همین موضع سراغ کرکه‌گور رفته است: متفکری که دغدغه‌ی اصلی‌اش مسیحی‌شدن بود، نه صرفاً توضیح‌دادن آموزه‌های مسیحیت. مسئله‌ی محوری، فاصله‌ی میان تعلق رسمی به دین و زیستن در نسبت با حقیقت قدسی است. نویسنده در توضیح این فاصله، تجربه‌ی درونیِ شخص، تنهایی، اراده و مسئولیت انتخاب را برجسته کرده است. بحث فلسفی نیز از زندگی جدا نمی‌ماند؛ شرح‌هایی از بی‌قراری و شیوه‌ی نویسندگی کرکه‌گور نشان می‌دهد که پرسش‌های او چگونه به تجربه‌ی زیسته‌اش پیوند خورده‌اند. این شیوه‌ی بررسی، رابطه‌ی اندیشه و زندگی را در مرکز بحث نگه می‌دارد.
کتاب ایمان گرایی کرکه گور در نسبت با خشونت گرایی و خرافه باوری بحث‌ها را در عنوان‌های متعددی پیش می‌برد؛ از جمله «کرکه‌گور و هگل»، «نسبت فهم‌ورزی و مسیحیت»، «درباره ایمان و انسان مؤمن»، «فردِ کرکه‌گوری در برابر گروه» و «سقراط و حقیقت». تقابل با نظام فلسفی هگل، زمینه‌ای برای توضیح محدودیتِ مفهوم‌های کلی در شناخت انسانِ مشخص فراهم می‌کند. مقایسه با سقراط نیز تفاوت بیدارکردن انسان و آموزش‌دادن به او را روشن می‌سازد. ارجاع به ابن عربی و متن‌های عرفانی، همراه با احتیاط درباره‌ی تفاوت زمینه‌های فکری صورت گرفته است. نویسنده میان بیمِ وجودی و اضطراب روان‌شناختی، همچنین میان امر عقل‌گریز و عقل‌ستیز تمایز می‌گذارد. این تمایزها برای بررسی موضوع اصلی اهمیت دارند؛ زیرا نباید هر تجربه‌ی دینیِ استدلال‌ناپذیر را یکسان دانست. نویسنده نسبت ایمان با خشونت و خرافه را نیز از موضعی مشخص بررسی کرده است: او ریشه‌های اصلی این رفتارها را بیشتر در ویژگی‌های طبیعی و تربیت جست‌وجو می‌کند تا در هسته‌های اندیشه‌ی کرکه‌گور. ارجاع به ۱۸ اثر کرکه‌گور، ۱۷ پژوهش انگلیسی، ۳۰ اثر فارسی و عربی و حدود ۸۵۰ پی‌نوشت، دامنه‌ی منابع و توضیح‌های تکمیلی این بررسی را نشان می‌دهد.

خلاصه کتاب ایمان گرایی کرکه گور در نسبت با خشونت گرایی و خرافه باوری

ایمان در تفسیر ارائه‌شده از اندیشه‌ی کرکه‌گور، نتیجه‌ی انباشتن شواهد تاریخی یا پذیرفتن مجموعه‌ای از گزاره‌ها نیست. مؤمن در انتخابی درونی، شورمندانه و مخاطره‌آمیز وارد نسبتی شخصی با خدا می‌شود؛ نسبتی که یقین درونی را کنار تردید بیرونی نگه می‌دارد. کتاب ایمان گرایی کرکه گور در نسبت با خشونت گرایی و خرافه باوری این برداشت را از مسیر نقد هگل، بررسی دین‌داری کلیسایی و تأمل در تجربه‌ی سقراط و ابراهیم توضیح می‌دهد. فرد نمی‌تواند مسئولیت ایمانش را به گروه، نهاد یا افکار عمومی واگذار کند. ایمان نیز تضمینی برای مصونیت از خطا فراهم نمی‌آورد. نویسنده بر همین اساس، میان فهم ایمان و تأیید همه‌ی دیدگاه‌های کرکه‌گور فاصله می‌گذارد. او خشونت‌طلبی و خرافه‌باوری را پیامد ضروری چنین ایمانی نمی‌داند و برای توضیح خاستگاه این رفتارها، ویژگی‌های طبیعی و مجموعه‌ی گسترده‌ی عوامل تربیتی و محیطی را برجسته می‌کند.

چرا باید کتاب ایمان گرایی کرکه گور در نسبت با خشونت گرایی و خرافه باوری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ایمان گرایی کرکه گور در نسبت با خشونت گرایی و خرافه باوری را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• بررسی ایمان به‌عنوان انتخابی شخصی، نه صرفاً پذیرش آموزه‌ها.
• شناخت تفاوت بیمِ وجودی و اضطراب روان‌شناختی.
• آشنایی با نقد کرکه‌گور بر نظام فلسفی هگل و دین‌داری رسمی.
• سنجش ادعای پیوند ایمان‌گرایی با خشونت و خرافه، باتوجه‌به نقش تربیت.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ایمان گرایی کرکه گور در نسبت با خشونت گرایی و خرافه باوری به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی دین و اندیشه‌ی کرکه‌گور.
• دانشجویان فلسفه که نسبت ایمان، عقل و اخلاق را بررسی می‌کنند.
• خوانندگانِ پیگیرِ بحث ریشه‌های خشونت دینی و خرافه‌باوری.

بخشی از کتاب ایمان گرایی کرکه گور در نسبت با خشونت گرایی و خرافه باوری

«وقتی می‌خواهیم تفکرِ یک متفکر را بررسی کنیم و بفهمیم، باید بیش از هر چیزی دغدغهٔ اصلی ما یک چیز باشد: یافتنِ هسته‌های مرکزیِ تفکر او. در مقام فهم، آن‌چه بُن و بنیاد و پایه و مایه است، هم‌فکری و هم‌زبانی و از همه مهم‌تر، هم‌دلی با متفکر است. در این مقام، ما می‌خواهیم او را و تفکر او را بفهمیم؛ بدون نقد و انتقاد. در این مقام، مهم نیست که با او موافق باشیم یا مخالف. مهم این است که تا جایی که توان داریم، بفهمیم او چه می‌گوید و چه دغدغه‌هایی دارد و هسته‌های مرکزیِ تفکرش چیست؛ چرا که متفکر کسی‌ست که تفکرش هسته‌های مرکزی دارد. به همین علت است که هر متفکری، از آن جهت که متفکر است، تماشاکردنی‌ست و آموختنی‌ست و نه لزوماً پذیرفتنی. هر متفکری در متن و بطن گفتار و نوشتارش تکانه‌هایی و اخگرهایی دارد که شنیدنی و آموختنی هستند. مقام نقد (آن‌هم با احتیاط فلسفی) بعد از مقام فهم است؛ آن‌هم فهمِ هم‌زبانانه و فهم هم‌فکرانه و فهم هم‌دلانهٔ هسته‌های مرکزی و تکانه‌ها و اخگرهای تفکرش. و کرکه‌گور نیز یک متفکر است. متفکر اگر ده‌ها خطا نیز داشته باشد، باز هم متفکر است و تماشایی و خواندنی‌ست. کرکه‌گور نیز بسیاری از حرف‌هایش (از دید من) پذیرفتنی نیست اما و دو صد اما عجیب است که همچنان تماشایی‌ست!‌ من از جهاتِ بسیاری، کرکه‌گور را قبول ندارم اما اصلِ رویکردِ صادقانه‌اش به زندگی و به حقیقت و به دین، به راستی یکه و یگانه و تماشایی‌ست.»