کتاب ناآدمی

کتاب ناآدمی نوشته اوسامو دازای، زندگی مردی را روایت می‌کند که خنداندن دیگران را سپری در برابر ترس از آدم‌ها کرده است. یوزو در میان خانواده و همکلاسی‌هایش محبوب به نظر می‌رسد، اما پشت رفتارهای خنده‌آورش، احساس بیگانگی و شرمی پنهان جریان دارد. محمدعلی سراجق و بهتاب بلمکی مترجمان این رمان‌اند و نشر سنجاق این کتاب را منتشر کرده است. داستان از فاصله‌ی میان چهره‌ی اجتماعی یک انسان و تجربه‌ی درونی او شکل می‌گیرد؛ فاصله‌ای که حتی تحسین و توجه اطرافیان هم لزوماً کمش نمی‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ناآدمی

کتاب ناآدمی اثر اوسامو دازای، رمانی اعتراف‌گونه درباره‌ی ترس از انسان‌ها، نیاز به محبت و دشواری ابراز خواسته‌های شخصی است. یوزو، شخصیت اصلی، خودش را از دیگران جدا می‌بیند؛ نه به این دلیل که زندگی بیرون از اجتماع را ترجیح می‌دهد، بلکه چون قواعد معمول معاشرت برایش نامفهوم و تهدیدکننده‌اند. او نمی‌تواند به‌آسانی مخالفت کند، چیزی بخواهد یا از رنجش سخن بگوید. دلقک‌بازی در چنین وضعیتی وسیله‌ای برای محافظت از خود می‌شود. دیگران می‌خندند و یوزو موقتاً از خطر طردشدن فاصله می‌گیرد، اما همین موفقیت، شناختن او را دشوارتر می‌کند. داستان، طنز را در کنار اضطراب قرار داده است؛ موقعیتی که برای اطرافیان سرگرم‌کننده است، در ذهن شخصیت اصلی ممکن است معنای شکست یا رسوایی داشته باشد. این تضاد، حال‌وهوای رمان را می‌سازد و اجازه نمی‌دهد خنده صرفاً نشانه‌ی شادی تلقی شود. خانواده‌ی مرفه، موفقیت تحصیلی و توجه اطرافیان نیز در این تصویر، تضمینی برای احساس امنیت نیستند. روایت، فاصله‌ی میان برخورداری بیرونی و رنج پنهان را از خلال موقعیت‌های کوچک زندگی نشان می‌دهد.
کتاب ناآدمی با توصیف سه عکس آغاز می‌شود؛ تصاویری که به‌جای معرفی روشن صاحبشان، پرسش‌هایی درباره‌ی لبخند، حالت چهره و حضور انسانی او ایجاد می‌کنند. دفترهای یوزو سپس امکان نزدیک‌شدن به ذهن کسی را فراهم می‌آورند که پیش‌تر از بیرون دیده شده است. خاطرات کودکی، تجربه‌ی مدرسه، برخوردهای خانوادگی و علاقه به نقاشی، اجزای مهم این شناخت‌اند. روایت اول‌شخص، داوری‌های تند یوزو درباره‌ی خودش و دیگران را پیش روی خواننده می‌گذارد، اما این داوری‌ها را نباید بی‌چون‌وچرا معادل حقیقت دانست. ترس و شرم بر برداشت‌های او سایه انداخته‌اند و همین مسئله، توجه به فاصله‌ی میان اتفاق و تفسیر شخصیت را ضروری می‌کند. پیشگفتار مترجمان، زمینه‌هایی از زندگی نویسنده و شیوه‌ی کارشان را توضیح داده است. پیشگفتار دونالد کین نیز رابطه‌ی تجربه‌ی شخصی و آفرینش ادبی را بررسی کرده و درباره‌ی تقلیل رمان به شرح زندگی نویسنده هشدار داده است. تجربه‌ی خواندن این کتاب، بیش از دنبال‌کردن مجموعه‌ای از حوادث، همراه‌شدن با ذهنی است که پیوسته رفتار خود را می‌سنجد و از آشکارشدن آنچه پنهان کرده می‌ترسد.

خلاصه داستان ناآدمی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
راوی آغازین، سه عکس از مردی می‌بیند که چهره‌اش برای او غریب و ناآشناست. دفترهای یوزو، مسیر ورود به زندگی این مرد را باز می‌کنند. یوزو از کودکی، رفتارهای عادی اطرافیان را درک نمی‌کند و حتی دورهم‌نشستن خانواده برای غذاخوردن، برایش تجربه‌ای هراس‌آور است. او برای جلب محبت و دورماندن از سرزنش، دیگران را می‌خنداند و خواسته‌های خودش را پنهان می‌کند. مدرسه نیز به صحنه‌ی ادامه‌ی همین نمایش تبدیل می‌شود. یوزو به کمک شوخی و رفتارهای حساب‌شده محبوبیت پیدا می‌کند، اما یکی از همکلاسی‌هایش به نام تاکیچی، عمدی‌بودن یکی از حرکات او را تشخیص می‌دهد. همین مشاهده‌ی کوتاه، احساس امنیتش را به هم می‌ریزد. رابطه‌ی او با این همکلاسی، در کنار ترس از فاش‌شدن، مسیری به‌سوی توجهی متفاوت به نقاشی و بیان تجربه‌های پنهانش باز می‌کند.

چرا باید کتاب ناآدمی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ناآدمی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• رمان، تفاوت میان محبوبیت اجتماعی و احساس تعلق را از خلال تجربه‌های یک شخصیت نشان می‌دهد.
• هم‌نشینی موقعیت‌های خنده‌آور و اضطراب درونی، معنای رفتارهای ظاهراً شاد را پیچیده‌تر می‌کند.
• روایت اول‌شخص، زمینه‌ای برای سنجیدن فاصله‌ی خودداوری و واقعیت فراهم می‌آورد.
• نقاشی در داستان، امکان بیان ترس‌هایی را مطرح می‌کند که شخصیت توان گفتنشان را ندارد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ناآدمی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های روان‌شناختی و شخصیت‌محور.
• خوانندگانی که به مضمون بیگانگی، شرم و نیاز به پذیرفته‌شدن علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به ادبیات ژاپن و آثار اوسامو دازای.
• مخاطبانی که از بررسی راویان خودانتقادگر و فاصله‌ی ظاهر و درون شخصیت لذت می‌برند.

بخشی از کتاب ناآدمی

«زندگی شرم آوری داشتم.
حتی نمی‌توانم حدس بزنم که برای زیستن در زندگانی انسانی، چگونه باید باشم. در روستایی در اطراف توهوکو به دنیا آمدم، و اولین قطار را وقتی دیدم که سن چندانی نداشتم. از پل ایستگاه بالا و پایین می‌رفتم، کاملاً بی‌خبر از آن که پل برای این ساخته شده تا گذشتن از خطی به خط دیگر میسر شود. مطمئن بودم که پل برای این است که محیطِ ایستگاه را پیچیده کند، مثل یک زمین بازی خارجی، جایی سرگرم کننده بسازد.
برای مدت زیادی این خیال باطل را داشتم، و بالا و پایین رفتن از پل سرگرمی جداً نابی بود. فکر می‌کردم یکی از خوش‌ساخت‌ترین خدماتی‌ست که ایستگاه‌های راه‌آهن ارائه می‌کنند. بعدها وقتی کشف کردم که پل چیزی جز وسیله‌ای برای استفاده نیست، تمام علاقه‌ام به آن را از دست دادم.
از طرفی، وقتی در بچگی در کتاب‌های مصور عکس قطارهای زیر زمینی را می‌دیدم، هیچوقت به ذهنم خطور نکرده بود که آنها را برای نیازهای عملی اختراع کرده‌اند؛ تصور می‌کردم سواری در زیر زمین، به جای روی زمین، باید تفریحِ دلپذیر و منحصر به فردی باشد.
از دوران بچگی همیشه بیمار بودم و مدام در تخت محبوس می‌شدم. به دفعات وقتی در آنجا دراز می‌شدم، به این فکر می‌کردم که ملحفه‌ها و روبالشی‌ها چه چیدمان بی روحی درست می‌کنند، تا اینکه در بیست سالگی فهمیدم آنها غایتی عملی دارند و کشف کسالت‌باری انسان‌ها، افسردگی سیاهی را در من بیدار کرد.
از طرفی، هیچوقت نفهمیدم گرسنه بودن چه معنایی دارد. منظورم از این عبارت این نیست که در خانواده‌ای مرفه‌ بزرگ شده‌ام – به هیچ وجه چنین منظور پیش ‌پاافتاده‌ای ندارم. منظورم این است که از طبیعتِ «احساسِ گرسنگی» هیچ نمی‌دانم.»