کتاب ناآدمی

کتاب ناآدمی (No Longer Human) نوشته اوسامو دازای، زندگی مردی را روایت می‌کند که خنداندن دیگران را سپری در برابر ترس از آدم‌ها کرده است. یوزو در میان خانواده و همکلاسی‌هایش محبوب به نظر می‌رسد اما پشت رفتارهای خنده‌آورش، احساس بیگانگی و شرمی پنهان جریان دارد. داستان از فاصله‌ی میان چهره‌ی اجتماعی یک انسان و تجربه‌ی درونی او شکل می‌گیرد؛ فاصله‌ای که حتی تحسین و توجه اطرافیان هم لزوماً کمش نمی‌کند. محمدعلی سراجق و بهتاب بلمکی این رمان را برای نشر سنجاق ترجمه کرده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ناآدمی

کتاب ناآدمی اثر اوسامو دازای، رمانی اعتراف‌گونه درباره‌ی ترس از انسان‌ها، نیاز به محبت و دشواری ابراز خواسته‌های شخصی است. یوزو، شخصیت اصلی، خودش را از دیگران جدا می‌بیند؛ نه به این دلیل که زندگی بیرون از اجتماع را ترجیح می‌دهد، بلکه چون قواعد معمول معاشرت برایش نامفهوم و تهدیدکننده‌اند. او نمی‌تواند به‌آسانی مخالفت کند، چیزی بخواهد یا از رنجش سخن بگوید. دلقک‌بازی در چنین وضعیتی وسیله‌ای برای محافظت از خود می‌شود. دیگران می‌خندند و یوزو موقتاً از خطر طردشدن فاصله می‌گیرد اما همین موفقیت، شناختن او را دشوارتر می‌کند.

اوسامو دازای طنز را در کنار اضطراب قرار داده است؛ موقعیتی که برای اطرافیان سرگرم‌کننده است، در ذهن شخصیت اصلی ممکن است معنای شکست یا رسوایی داشته باشد. این تضاد، حال‌وهوای رمان را می‌سازد و اجازه نمی‌دهد خنده صرفاً نشانه‌ی شادی تلقی شود. خانواده‌ی مرفه، موفقیت تحصیلی و توجه اطرافیان نیز در این تصویر، تضمینی برای احساس امنیت نیستند. روایت، فاصله‌ی میان برخورداری بیرونی و رنج پنهان را از خلال موقعیت‌های کوچک زندگی نشان می‌دهد.

کتاب ناآدمی با توصیف سه عکس آغاز می‌شود؛ تصاویری که به‌ جای معرفی روشن صاحب‌شان، پرسش‌هایی درباره‌ی لبخند، حالت چهره و حضور انسانی او ایجاد می‌کنند. دفترهای یوزو سپس امکان نزدیک‌شدن به ذهن کسی را فراهم می‌آورند که پیش‌تر از بیرون دیده شده است. خاطرات کودکی، تجربه‌ی مدرسه، برخوردهای خانوادگی و علاقه به نقاشی، اجزای مهم این شناخت‌اند. روایت اول‌شخص، داوری‌های تند یوزو درباره‌ی خودش و دیگران را پیش روی خواننده می‌گذارد اما این داوری‌ها را نباید بی‌چون‌وچرا معادل حقیقت دانست. ترس و شرم بر برداشت‌های او سایه انداخته‌اند و همین مسئله، توجه به فاصله‌ی میان اتفاق و تفسیر شخصیت را ضروری می‌کند.

تجربه‌ی خواندن این کتاب، بیش از دنبال‌کردن مجموعه‌ای از حوادث، همراه‌شدن با ذهنی است که پیوسته رفتار خود را می‌سنجد و از آشکارشدن آنچه پنهان کرده می‌ترسد.

خلاصه داستان ناآدمی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

راوی داستان ناآدمی، سه عکس از مردی می‌بیند که چهره‌اش برای او غریب و ناآشناست. دفترهای یوزو، مسیر ورود به زندگی این مرد را باز می‌کنند. یوزو از کودکی، رفتارهای عادی اطرافیان را درک نمی‌کند و حتی دور هم‌ نشستن خانواده برای غذاخوردن، برایش تجربه‌ای هراس‌آور است. او برای جلب محبت و دورماندن از سرزنش، دیگران را می‌خنداند و خواسته‌های خودش را پنهان می‌کند. مدرسه نیز به صحنه‌ی ادامه‌ی همین نمایش تبدیل می‌شود.

یوزو به کمک شوخی و رفتارهای حساب‌شده محبوبیت پیدا می‌کند اما یکی از همکلاسی‌هایش به نام تاکیچی، عمدی‌بودن یکی از حرکات او را تشخیص می‌دهد. همین مشاهده‌ی کوتاه، احساس امنیتش را به‌هم می‌ریزد. رابطه‌ی او با این همکلاسی، در کنار ترس از فاش‌شدن، مسیری به‌ سوی توجهی متفاوت به نقاشی و بیان تجربه‌های پنهانش باز می‌کند.

چرا باید کتاب ناآدمی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ناآدمی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• رمان، تفاوت میان محبوبیت اجتماعی و احساس تعلق را از خلال تجربه‌های یک شخصیت نشان می‌دهد.
• همنشینی موقعیت‌های خنده‌آور و اضطراب درونی، معنای رفتارهای ظاهراً شاد را پیچیده‌تر می‌کند.
• روایت اول‌شخص، زمینه‌ای برای سنجیدن فاصله‌ی خودداوری و واقعیت فراهم می‌آورد.
• نقاشی در داستان، امکان بیان ترس‌هایی را مطرح می‌کند که شخصیت توان گفتن‌شان را ندارد.

خواندن کتاب ناآدمی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ناآدمی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های روان‌شناختی و شخصیت‌محور.
• خوانندگانی که به مضمون بیگانگی، شرم و نیاز به پذیرفته‌شدن علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به ادبیات ژاپن و آثار اوسامو دازای.
• مخاطبانی که از بررسی راویان خودانتقادگر و فاصله‌ی ظاهر و درون شخصیت لذت می‌برند.

درباره اوسامو دازای

اوسامو دازای (Osamu Dazai) با نام اصلی شوجی تسوشیما (۱۹۴۸-۱۹۰۹)، رمان‌نویس و داستان‌کوتاه‌نویس ژاپنی در دوران پس از جنگ جهانی دوم بود. او در استان آئوموری در خانواده‌ای اشرافی و زمین‌دار به دنیا آمد. دازای در نوجوانی، به‌ویژه پس از خودکشی نویسنده‌ی محبوبش ریونوسوکه آکوتاگاوا در سال ۱۹۲۷، دچار بحران‌های روحی پیاپی شد، به فعالیت‌های مخفی حزب کمونیست پیوست و پیوسته از تعلق به طبقه‌ی اشراف ابراز عذاب وجدان می‌کرد. او برای تحصیل در رشته‌ی ادبیات فرانسه وارد دانشگاه امپراتوری توکیو شد اما به دلیل اعتیاد به الکل و درگیری با مشکلات روحی تحصیل را رها کرد. او در سال ۱۹۳۳ با انتشار داستان کوتاه «قطار» برای نخستین بار نام مستعار اوسامو دازای را برگزید و قالب «واتاشی شوسِتسو» (رمان خودزندگی‌نامه‌ای با روایت اول‌شخص) را به‌ عنوان شیوه‌ی بیانی اصلی خود برگزید.

نویسندگی دازای در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ با خلق آثاری پیوند خورد که با لحنی اعتراف‌گونه، تلخ، طنزآلود و روان‌شناختی به تنهایی، گناه، بیگانگی اجتماعی و خودویرانگری می‌پرداختند؛ رویکردی که در داستان‌هایی چون «گیوفوکوکی»، «گل‌های مسخرگی»، «خلاف جریان»، «خدای بیهودگی» و مجموعه‌ی «سال‌های پایانی» (سال‌های افول) مشهود است. او همچنین در دوران جنگ جهانی دوم با بازآفرینی خلاقانه‌ی متون کهن ژاپنی آثاری چون «وزیر سانه تومو»، «سوگارو»، «قصه‌ی شاه‌پریون» و «جعبه‌ی پاندورا» را به نگارش درآورد. نقطه‌ی اوج شهرت ادبی او پس از پایان جنگ، با انتشار دو رمان «خورشید رو به غروب» در توصیف زوال اشرافیت سنتی ژاپن و رمان اگزیستانسیالیستی «ناآدمی» رقم خورد.

دازای که در سراسر زندگی با افسردگی شدید، اعتیاد به آرام‌بخش‌ها و الکل دست‌به‌گریبان بود و بارها اقدام به خودکشی ناموفق کرده بود، سرانجام در آستانه‌ی سی‌ونه‌سالگی، به‌ همراه معشوقه‌اش تامیه یامازاکی، با غرق کردن خود در آب‌راه تاماگاوا در حومه‌ی توکیو به زندگی خویش پایان داد.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب ناآدمی منتشر شده است؟

• کتاب زوال بشری، ترجمه‌ی قدرت الله ذاکری، نشر وال
• کتاب نآدمیزاد، ترجمه‌ی آزاده سلحشور، نشر نیماژ
• کتاب نه آدمی، ترجمه‌ی مرتضی صانع، نشر فانوس
• و...

بخشی از کتاب ناآدمی

«زندگی شرم آوری داشتم.

حتی نمی‌توانم حدس بزنم که برای زیستن در زندگانی انسانی، چگونه باید باشم. در روستایی در اطراف توهوکو به دنیا آمدم، و اولین قطار را وقتی دیدم که سن چندانی نداشتم. از پل ایستگاه بالا و پایین می‌رفتم، کاملاً بی‌خبر از آن که پل برای این ساخته شده تا گذشتن از خطی به خط دیگر میسر شود. مطمئن بودم که پل برای این است که محیطِ ایستگاه را پیچیده کند، مثل یک زمین بازی خارجی، جایی سرگرم کننده بسازد.

برای مدت زیادی این خیال باطل را داشتم، و بالا و پایین رفتن از پل سرگرمی جداً نابی بود. فکر می‌کردم یکی از خوش‌ساخت‌ترین خدماتی‌ست که ایستگاه‌های راه‌آهن ارائه می‌کنند. بعدها وقتی کشف کردم که پل چیزی جز وسیله‌ای برای استفاده نیست، تمام علاقه‌ام به آن را از دست دادم.

از طرفی، وقتی در بچگی در کتاب‌های مصور عکس قطارهای زیر زمینی را می‌دیدم، هیچوقت به ذهنم خطور نکرده بود که آنها را برای نیازهای عملی اختراع کرده‌اند؛ تصور می‌کردم سواری در زیر زمین، به جای روی زمین، باید تفریحِ دلپذیر و منحصر به فردی باشد.

از دوران بچگی همیشه بیمار بودم و مدام در تخت محبوس می‌شدم. به دفعات وقتی در آنجا دراز می‌شدم، به این فکر می‌کردم که ملحفه‌ها و روبالشی‌ها چه چیدمان بی روحی درست می‌کنند، تا اینکه در بیست سالگی فهمیدم آنها غایتی عملی دارند و کشف کسالت‌باری انسان‌ها، افسردگی سیاهی را در من بیدار کرد.»