کتاب گیسوان اجدادی

کتاب گیسوان اجدادی، مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه نویسندگان زن عرب درباره‌ی تنهایی، تعلق، روابط انسانی و موقعیت اجتماعی زنان است و دغدغه‌ها و شیوه‌های بیان متفاوتی را پی می‌گیرد. شخصیت‌ها گاه در خیابانی شلوغ برای حق خود می‌جنگند و گاه در خلوت خانه با خاطرات و دلتنگی‌هایشان روبه‌رو می‌شوند. وجه مشترک داستان‌ها، حضور نگاه زنان نویسنده به زندگی است، نه لزوماً زن‌بودن شخصیت اصلی. مهرناز شیرازی عدل گردآوری و ترجمه این مجموعه را بر عهده داشته و نشر هنوز آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گیسوان اجدادی

کتاب گیسوان اجدادی مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه نویسندگان زن جهان عرب است که مهرناز شیرازی عدل، گردآورنده و مترجم، آن‌ها را با توجه‌ به تنوع نگرش‌ها و موضوعات انتخاب کرده است. آثار سمیره عزام، ألفه الإدلبی و دیزی الأمیر در کنار داستان‌هایی از اهداف سویف، لیلا ابوالعلاء، آسیه جبار و دیگر نویسندگان قرار گرفته‌اند. این انتخاب، تجربه‌ی زنان را به یک مسئله یا موقعیت اجتماعی محدود نمی‌کند. زندگی روزمره، مهاجرت، پیوندهای عاطفی، رابطه با گذشته و مواجهه با قضاوت دیگران، هر یک جای خود را در مجموعه دارند.

مهرناز شیرازی عدل، زن‌بودن قهرمان را شرط انتخاب داستان ندانسته است؛ بنابراین، نگاه نویسنده به انسان و جامعه اهمیت بیشتری از جنسیت شخصیت اصلی دارد. این معیار اجازه می‌دهد مجموعه علاوه‌بر تجربه‌های شخصی زنان، برداشت آنان از رفتار مردان، مناسبات اجتماعی و مسائل پیرامون‌شان را نیز بازتاب دهد.

کتاب گیسوان اجدادی در نمونه‌های مختلف، فاصله‌ی میان احساس درونی شخصیت‌ها و برداشت اطرافیان را برجسته می‌کند. داستان «خیابان عجایب خانه» از رشیده الشارنی، فضای عمومی شهر را به محل رویارویی اراده‌ی یک زن و انفعال جمع تبدیل کرده است. داستان «روح مشغول است» از حنان الشیخ، سوگ و تنهایی را در کنار موقعیت‌هایی آمیخته به طنز قرار می‌دهد؛ ظاهر رفتار شخصیت‌ها همیشه تمام معنای رنج‌شان را آشکار نمی‌کند. داستان «زندگی خیالی» از همین نویسنده، تعلق فرهنگی را در تجربه‌ی سفر و رابطه‌ی زناشویی دنبال می‌کند. داستان سلوی بکر نیز از دل همنشینی دو زن و جزئیات زندگی در قاهره، پرسش‌هایی درباره‌ی پیوند انسانی و طرد اجتماعی پیش می‌کشد.

روایت اول‌شخص در بعضی از داستان‌ها، تردیدها و تداعی‌های ذهنی را برجسته می‌سازد. روایت سوم‌شخص در نمونه‌های دیگر، رفتار شخصیت و محیط اطرافش را در کنار هم قرار می‌دهد. اشیای روزمره، لباس، وسایل خانه و حتی صداهای خیابان نیز در شکل‌گرفتن حال‌وهوای داستان‌ها سهم دارند. خواننده در این مجموعه با پاسخ یکسانی به مسائل زنان روبه‌رو نیست؛ تفاوت خواسته‌ها، موقعیت‌ها و واکنش‌ها بخش مهمی از تجربه‌ی خواندن است.

خلاصه کتاب گیسوان اجدادی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب گیسوان اجدادی داستان واحدی ندارد و هر روایت از موقعیتی مستقل آغاز می‌شود. دختری در خیابان با مردی آراسته روبه‌رو می‌شود که نشانی می‌پرسد اما ناگهان گردنبندش را می‌قاپد. دختر به‌ دنبال دزد می‌دود و واکنش تماشاگران، ماجرا را از یک سرقت فراتر می‌برد. زنی دیگر برای شرکت در مراسم نام‌گذاری خیابانی به نام مادر هنرمندش آماده می‌شود؛ پوشیدن لباس و دیدن آشنایان، خاطرات و اضطراب‌های او را بیدار می‌کند. سمر نیز هنگام سفر همراه همسر اروپایی‌اش، در ازدحام بازار و دیدار با جوانان محلی، احساس نزدیکی غیرمنتظره‌ای با ریشه‌های خود پیدا می‌کند.

راوی داستان «گیسوان اجدادی»، زنی مطلقه است که از پسر مبتلا به سندرم داون خود مراقبت می‌کند. رفت‌وآمدهای او به خانه‌ی زنی سالخورده، پرسش از معنای همراهی را به میان می‌آورد: چه چیزی آدم‌های متفاوت را به‌هم پیوند می‌دهد؟

چرا باید کتاب گیسوان اجدادی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب گیسوان اجدادی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• داستان‌ها نمونه‌هایی از تجربه‌ها و دغدغه‌های متفاوت نویسندگان زن عرب را در کنار هم قرار می‌دهند.
• مقدمه‌های پیش از داستان‌ها، زمینه‌ی آشنایی با زندگی و آثار نویسندگان را فراهم می‌کنند.
• روایت‌ها امکان تأمل درباره‌ی قضاوت اجتماعی، تعلق فرهنگی و پیچیدگی روابط عاطفی را می‌دهند.
• تفاوت زاویه‌ی دید و حال‌وهوای داستان‌ها، امکان مقایسه‌ی شیوه‌های بیان این مسائل را فراهم می‌کند.

خواندن کتاب گیسوان اجدادی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب گیسوان اجدادی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان کوتاه و ادبیات زنان جهان عرب.
• خوانندگانی که به موضوع مهاجرت و احساس تعلق فرهنگی علاقه دارند.
• مخاطبانی که داستان‌های مربوط به تنهایی، سوگ و روابط عاطفی را دنبال می‌کنند.
• علاقه‌مندان به بررسی موقعیت زنان در مناسبات اجتماعی.

بخشی از کتاب گیسوان اجدادی

«با این‌که مراسم برایم خیلی مهم بود، می‌خواستم از شرکت در آن شانه خالی کنم. شب از خواب پریدم، داشتم از گرما می‌سوختم، مطمئن بودم تب دارم. دلم می‌خواست آن‌قدر مریض باشم که مجبور شوم در رختخواب بمانم و آن‌قدر بلرزم و مفاصلم درد کند و چنان سردردی داشته باشم که نتوانم به هیچ چیز دیگری فکر کنم مگر به این‌که چطور از آن دردها خلاص شوم. اما معنی تماس تلفنی دخترم از امریکا این بود که نمی‌شود خودم را به مریضی بزنم و مثل کبک سرم را زیر برف بکنم. بعد از گفت‌وگو با او از بستر بیرون آمدم و خودم را به آن طرف اتاق کشاندم و از ته گنجه‌ای که لباس‌های تابستانی و زمستانی و کفش‌ها و کیف‌دستی‌ها و جواهرات در آن تلنبار شده بود، پیراهنی بیرون کشیدم.

همان پیراهنی را انتخاب کردم که قبلاً شوهرم از آن خوشش می‌آمد و می‌گفت به من می‌آید. فکر کردم حالا که دخترم نیست، چقدر زندگی کردن در این آشفتگی راحت‌تر است. چشمم که به چوب‌رختی‌های خالی افتاد، خدا را شکر کردم و یاد آشوبی افتادم که آرام‌آرام خزیده و همه جای خانه را گرفته بود.

دلم می‌خواست وقتی خوشحال از دیدن خوابی خوش یا وحشت‌زده از دیدن کابوسی شبانه از خواب می‌پرم، کسی نباشد که نگاهم کند و مدام بپرسد چرا سرحال نیستم. همان‌طور که داشتم لباسم را می‌پوشیدم با خودم فکر می‌کردم مردم خیلی راحت به آدمی که عصبانی یا آزرده است می‌گویند "سخت نگیر!" یا "مهم نیست! زود یادت می‌ره!" و این‌طوری او را از سر خودشان باز می‌کنند.»