کتاب گیسوان اجدادی

کتاب گیسوان اجدادی (داستان‌های نویسندگان زن عرب) نوشته گروه نویسندگان و ترجمه مهرناز شیرازی عدل، مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه درباره‌ی تنهایی، تعلق، روابط انسانی و موقعیت اجتماعی زنان است. شیرازی عدل گردآوری داستان‌ها را نیز بر عهده داشته و آثاری با دغدغه‌ها و شیوه‌های بیان متفاوت برگزیده است. شخصیت‌ها گاه در خیابانی شلوغ برای حق خود می‌جنگند و گاه در خلوت خانه با خاطرات و دلتنگی‌هایشان روبه‌رو می‌شوند. نشر هنوز این مجموعه را منتشر کرده است. وجه مشترک داستان‌ها، حضور نگاه زنان نویسنده به زندگی است، نه لزوماً زن‌بودن شخصیت اصلی. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گیسوان اجدادی

کتاب گیسوان اجدادی مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه نویسندگان زن جهان عرب است که مهرناز شیرازی عدل، گردآورنده و مترجم، آن‌ها را باتوجه‌به تنوع نگرش‌ها و موضوعات انتخاب کرده است. آثار سمیره عزام، ألفه الإدلبی و دیزی الأمیر در کنار داستان‌هایی از اهداف سویف، لیلا ابوالعلاء، آسیه جبار و دیگر نویسندگان قرار گرفته‌اند. این انتخاب، تجربه‌ی زنان را به یک مسئله یا موقعیت اجتماعی محدود نمی‌کند. زندگی روزمره، مهاجرت، پیوندهای عاطفی، رابطه با گذشته و مواجهه با قضاوت دیگران، هریک جای خود را در مجموعه دارند. مقدمه‌های پیش از داستان‌ها نیز اطلاعاتی درباره‌ی زندگی و آثار هر نویسنده به دست می‌دهند. گردآورنده، زن‌بودن قهرمان را شرط انتخاب داستان ندانسته است؛ بنابراین، نگاه نویسنده به انسان و جامعه اهمیت بیشتری از جنسیت شخصیت اصلی دارد. این معیار اجازه می‌دهد مجموعه علاوه‌بر تجربه‌های شخصی زنان، برداشت آنان از رفتار مردان، مناسبات اجتماعی و مسائل پیرامونشان را نیز بازتاب دهد.
کتاب گیسوان اجدادی در نمونه‌های مختلف، فاصله‌ی میان احساس درونی شخصیت‌ها و برداشت اطرافیان را برجسته می‌کند. داستان خیابان عجایب خانه از رشیده الشارنی، فضای عمومی شهر را به محل رویارویی اراده‌ی یک زن و انفعال جمع تبدیل کرده است. داستان روح مشغول است از حنان الشیخ، سوگ و تنهایی را در کنار موقعیت‌هایی آمیخته به طنز قرار می‌دهد؛ ظاهر رفتار شخصیت‌ها همیشه تمام معنای رنجشان را آشکار نمی‌کند. داستان زندگی خیالی از همین نویسنده، تعلق فرهنگی را در تجربه‌ی سفر و رابطه‌ی زناشویی دنبال می‌کند. داستان هم‌نام مجموعه از سلوی بکر نیز از دل هم‌نشینی دو زن و جزئیات زندگی در قاهره، پرسش‌هایی درباره‌ی پیوند انسانی و طرد اجتماعی پیش می‌کشد. روایت اول‌شخص در بعضی داستان‌ها، تردیدها و تداعی‌های ذهنی را برجسته می‌سازد. روایت سوم‌شخص در نمونه‌های دیگر، رفتار شخصیت و محیط اطرافش را کنار هم قرار می‌دهد. اشیای روزمره، لباس، وسایل خانه و حتی صداهای خیابان نیز در شکل‌گرفتن حال‌وهوای داستان‌ها سهم دارند. خواننده در این مجموعه با پاسخ یکسانی به مسائل زنان روبه‌رو نیست؛ تفاوت خواسته‌ها، موقعیت‌ها و واکنش‌ها بخش مهمی از تجربه‌ی خواندن است.

خلاصه داستان گیسوان اجدادی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
کتاب گیسوان اجدادی داستان واحدی ندارد و هر روایت از موقعیتی مستقل آغاز می‌شود. دختری در خیابان با مردی آراسته روبه‌رو می‌شود که نشانی می‌پرسد اما ناگهان گردنبندش را می‌قاپد. دختر به‌دنبال دزد می‌دود و واکنش تماشاگران، ماجرا را از یک سرقت فراتر می‌برد. زنی دیگر برای شرکت در مراسم نام‌گذاری خیابانی به نام مادر هنرمندش آماده می‌شود؛ پوشیدن لباس و دیدن آشنایان، خاطرات و اضطراب‌های او را بیدار می‌کند. سمر نیز هنگام سفر همراه همسر اروپایی‌اش، در ازدحام بازار و دیدار با جوانان محلی، احساس نزدیکی غیرمنتظره‌ای با ریشه‌های خود پیدا می‌کند. راوی داستان هم‌نام مجموعه، زنی مطلقه است که از پسر مبتلا به سندرم داون خود مراقبت می‌کند. رفت‌وآمدهای او به خانه‌ی زنی سالخورده، پرسش از معنای همراهی را به میان می‌آورد: چه چیزی آدم‌های متفاوت را به هم پیوند می‌دهد؟

چرا باید کتاب گیسوان اجدادی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب گیسوان اجدادی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• داستان‌ها نمونه‌هایی از تجربه‌ها و دغدغه‌های متفاوت نویسندگان زن عرب را کنار هم قرار می‌دهند.
• مقدمه‌های پیش از داستان‌ها، زمینه‌ی آشنایی با زندگی و آثار نویسندگان را فراهم می‌کنند.
• روایت‌ها امکان تأمل درباره‌ی قضاوت اجتماعی، تعلق فرهنگی و پیچیدگی روابط عاطفی را می‌دهند.
• تفاوت زاویه‌دید و حال‌وهوای داستان‌ها، امکان مقایسه‌ی شیوه‌های بیان این مسائل را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب گیسوان اجدادی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان کوتاه و ادبیات زنان جهان عرب.
• خوانندگانی که به موضوع مهاجرت و احساس تعلق فرهنگی علاقه دارند.
• مخاطبانی که داستان‌های مربوط به تنهایی، سوگ و روابط عاطفی را دنبال می‌کنند.
• علاقه‌مندان به بررسی موقعیت زنان در مناسبات اجتماعی.

بخشی از کتاب گیسوان اجدادی

«گاهی او در نظرم جنی اسرارآمیز جلوه می‌کرد که گیسش را برایم آویخته تا از آن بالا بروم و خودم را به نوک قلعه‌اش برسانم. آن وقت خودم را در مارپیچ تودرتوی وجودش گم می‌کردم، انگار به بند نادیدنی تار عنکبوت می‌پیچیدم. وگرنه، چه چیز دیگری می‌توانست مرا به این زن شصت‌ساله، که شش تا دندان بیشتر نداشت، پیوند بدهد؟ کسی که به زحمت می‌توانست روزنامه بخواند، و به کندی لاک‌پشت حرکت می‌کرد. گاهی زمان را سرزنش می‌کنم، این دزدِ حقیر که روزهای زندگی‌مان در چنگ اوست و با بی‌رحمی فرصت فکر کردن به خودمان یا دیگران را از ما دریغ می‌کند. بعضی وقت‌ها هم جغرافیای خراب‌شدهٔ این شهر کهن‌سال را که مقدر بوده ما در آن زندگی کنیم مقصر می‌دانم که ما را روی یکی از دمل‌هایی پس انداخته که مثل قارچ روی تن پیر و شل‌وول و آویخته‌اش رشد می‌کند. گاهی به سرم می‌زد آنچه ما را به هم پیوند می‌دهد این است که من زنی مطلقه‌ام که جامعه طردش کرده و اسیرِ پسرش است که به سندرم داون مبتلاست و بدنی سرکش و بیست‌وشش‌ساله اما ذهنی معصوم دارد در حد پسربچه‌ای نه‌ساله. اما چیزی که شاید دلیل بودن او را روشن می‌کرد این بود که دو پسرش مدتی پیش به غرب مهاجرت کرده بودند. اول سعی کرده بود تسلیم خواستهٔ آن‌ها شود و با آن‌ها زندگی کند اما سرانجام ترجیح داده بود به دنیای قدیمی‌اش برگردد، به زندگی در قاهره و هر چه آن‌جا بود. من معمولاً عصرها را، که وقتم آزاد بود، با او می‌گذراندم. صبح‌ها روزم شروع نمی‌شد، مگر آن‌که ده قدم فاصله‌ای را که خانه‌ام با خانهٔ او داشت طی کنم و پیش از ترک خانه از او بپرسم: «دارم می‌رم سر کار. چیزی لازم ندارین؟»»