کتاب شیعه

کتاب شیعه (تاریخ و اندیشه) نوشته مهدی فرمانیان و جمعی از نویسندگان، معرفی تاریخ، باورها و شیوه‌ی فهم دین در تشیع دوازده‌امامی است. نویسندگان، شناخت این مذهب را به اعتقادات محدود نکرده‌اند و فقه، اخلاق و آداب مذهبی را نیز در کنار تحولات تاریخی بررسی کرده‌اند. انتشارات خانه اندیشه زحل این کتاب را منتشر کرده است. مسئله‌ی محوری مقدمه، فاصله‌ی میان تصویری است که نویسندگان از تشیع ارائه می‌کنند و بازنمایی‌های افراطی از این مذهب؛ تصویری که بر حفظ عقاید و هم‌زیستی میان مسلمانان تکیه دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شیعه

کتاب شیعه (تاریخ و اندیشه) حاصل همکاری مهدی فرمانیان و گروهی از پژوهشگران شیعه‌شناسی و مذاهب اسلامی است. فرمانیان علاوه‌بر مشارکت در نگارش تاریخ تشیع، فصل‌بندی و ویرایش محتوایی مجموعه را بر عهده داشته است. نویسندگان، تشیع دوازده‌امامی را از درون سنت اعتقادی آن معرفی می‌کنند و برای توضیح باورها از آیات، روایات و آثار عالمان شیعه بهره می‌گیرند. بنابراین، متن صرفاً گزارشی از رخدادها یا فهرستی از عقاید نیست؛ استدلال‌هایی که پشت پذیرش این باورها قرار دارند نیز بخشی از بحث‌اند. مقدمه، هدف مجموعه را مقابله با معرفی‌های تحریف‌آمیز و فاصله‌گرفتن از تندروی مذهبی دانسته است. نویسندگان، احترام به حقوق پیروان دیگر مذاهب اسلامی و مخالفت با جنگ مذهبی را در همین چارچوب مطرح کرده‌اند. بخش تاریخی نیز پیدایش و گسترش تشیع، شکل‌گیری شاخه‌های مختلف و نقش امامان در تبیین آموزه‌های مذهبی را از منظر شیعه دنبال می‌کند.
کتاب شیعه (تاریخ و اندیشه) شش بخش اصلی دارد: «تاریخ شیعه»، «منابع و مبانی تفکر شیعه»، «اندیشه و تفکر اعتقادی شیعه»، «فقه شیعه»، «اخلاق در شیعه» و «آداب و رسوم شیعه». بخش اعتقادی، گسترده‌ترین قسمت مجموعه است و موضوعاتی مانند ایمان و کفر، خداشناسی، عدل الهی، نبوت، امامت و معاد را در بر می‌گیرد. بحث‌های سیاسی و اجتماعی نیز در کنار این موضوعات آمده‌اند. بخش منابع، جایگاه قرآن، سنت، اجماع و عقل را توضیح می‌دهد و پرسش‌هایی مانند تحریف‌ناپذیری قرآن و اعتبار معنای ظاهری آیات را بررسی کرده است. بخش تاریخی، تفاوت گرایش‌های نقل‌گرا و عقل‌گرا و سپس جریان‌های اخباری و فلسفی را نشان می‌دهد. بخش فقه به ویژگی‌های استنباط و برخی احکام اختصاص دارد و دو بخش پایانی، قلمرو بحث را به رفتار اخلاقی و آیین‌هایی مانند عزاداری و زیارت گسترش می‌دهند. این تقسیم‌بندی، پیوند میان مبانی اعتقادی و جلوه‌های زندگی مذهبی را آشکار می‌کند.

خلاصه کتاب شیعه

کتاب شیعه (تاریخ و اندیشه) بحث را از معنای واژه‌ی شیعه و اعتقاد به جانشینی علی بن ابی طالب آغاز می‌کند. نویسندگان سپس گسترش جامعه‌ی شیعی، اختلاف بر سر امامت و شکل‌گیری شاخه‌های مذهبی را توضیح می‌دهند. متن، غلو درباره‌ی امامان را از باورهای پذیرفته‌شده‌ی امامیه جدا می‌کند و موضع انتقادی عالمان شیعه در برابر این جریان را شرح می‌دهد. بحث منابع معرفت دینی، قرآن و سنت را در کنار اجماع و عقل قرار داده است. نویسندگان برای تحریف‌ناپذیری قرآن، دلایل قرآنی، روایی و عقلی می‌آورند و اعتبار فهم معنای ظاهری آیات را بررسی می‌کنند. دغدغه‌ی اصلی مجموعه، نشان‌دادن پشتوانه‌های تاریخی و استدلالی اعتقادات و توضیح نسبت این باورها با فقه، اخلاق و مناسک است.

چرا باید کتاب شیعه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب شیعه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تاریخ تشیع را در کنار مبانی اعتقادی و مناسک مذهبی معرفی می‌کند.
• دلایل مورد استناد عالمان امامیه برای اعتبار قرآن و فهم آیات را توضیح می‌دهد.
• تفاوت جریان‌های نقل‌گرا، عقل‌گرا، اخباری و فلسفی را روشن می‌کند.
• مرز میان باورهای امامیه و غلو درباره‌ی امامان را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب شیعه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که خواهان شناخت مقدماتی تشیع دوازده‌امامی از منظر پیروان این مذهب هستند.
• دانشجویان ادیان و مذاهب که درباره‌ی منابع تفکر امامیه مطالعه می‌کنند.
• علاقه‌مندان به ارتباط تاریخ مذهبی، اعتقادات و آیین‌های شیعی.