کتاب عین الیقین ملقب به انوار و اسرار

کتاب عین الیقین ملقب به انوار و اسرار نوشته ملا محسن فیض کاشانی، نسبت میان شناخت عقلی، معارف دینی و دریافت باطنی را بررسی می‌کند. نویسنده، شناخت جهان و انسان را از پرسش درباره‌ی مبدأ وجود جدا نمی‌داند و مباحث توحید را در کنار بررسی آسمان‌ها، زمین و نفس انسان قرار داده است. عبداللطیف راشدی این کتاب را ترجمه کرده است و انتشارات خانه اندیشه زحل آن را منتشر کرده است. یکی از دغدغه‌های اصلی نویسنده، نشان‌دادن سازگاری میان دریافت حکیمان و تعالیم پیامبران است؛ سازگاری‌ای که تفاوت دامنه‌ی شناخت آن‌ها را نیز در نظر می‌گیرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عین الیقین ملقب به انوار و اسرار

کتاب عین الیقین ملقب به انوار و اسرار اثری در اصول دین، حکمت و عرفان اسلامی است. ملا محسن فیض کاشانی موضوع اصلی خود را معارفی معرفی کرده است که عقل در شناخت آن‌ها استقلال دارد و شریعت می‌تواند شرح، تکمیل یا آگاهی بیشتری درباره‌ی آن‌ها فراهم کند. نویسنده در مقدمه، انگیزه‌ی خود را گردآوردن معارف برهانی، شناخت اسرار دینی و جداکردن مطالب اصلی از بحث‌های پراکنده دانسته است. او همچنین تلاش می‌کند حاصل تأمل حکیمان را در کنار آیات قرآن و احادیث اهل‌بیت قرار دهد. استدلال عقلی در این مسیر جایگاه مهمی دارد؛ اما نویسنده، صفای باطن، پرهیزگاری و آمادگی اخلاقی را نیز از شرایط دستیابی به معرفت می‌شمارد. عنوان اثر نیز به مرتبه‌ای از یقین مربوط است که شناخت در آن به مشاهده نزدیک می‌شود. مقدمه‌ی مترجم، تفاوت علم‌الیقین، عین‌الیقین و حق‌الیقین را توضیح داده است تا زمینه‌ی ورود به این بحث روشن شود.
کتاب عین الیقین ملقب به انوار و اسرار یک مقدمه و دو مقصد دارد که در مجموع ۵۰ مطلب را در بر می‌گیرند. مقدمه شامل پنج مطلب درباره‌ی فضیلت علم توحید، دشواری این راه، رازداری، طبقات مردم و نسبت عقل و شریعت است. مقصد اول، اصول علم، ۲۴ مطلب دارد و مفاهیمی مانند وجود و عدم، علم و جهل، نور و ظلمت، سبب و مسبب، حرکت و سکون و زمان و مکان را بررسی می‌کند. مقصد دوم، علم به آسمان‌ها و زمین و آنچه بین آن دو است، ۲۱ مطلب را شامل می‌شود. بحث اجرام آسمانی، گیاهان، حیوانات، اعضای بدن، تجرد نفس و جایگاه انسان در این قسمت آمده است. نویسنده، پدیده‌های طبیعی را در چارچوب جهان‌شناسی و مبانی حکمی خود توضیح می‌دهد؛ بنابراین این مباحث را باید در پیوند با هدف الهیاتی اثر خواند، نه به‌عنوان گزارشی از دانش تجربی. حرکت متن از تعریف مفاهیم به بررسی مراتب هستی، تصویری از ارتباط خدا، جهان و انسان در اندیشه‌ی فیض عرضه می‌کند. نقل دیدگاه‌های ابن عربی و ملاصدرا نیز بخشی از زمینه‌ی فکری این بررسی را نشان می‌دهد.

خلاصه کتاب عین الیقین ملقب به انوار و اسرار

کتاب عین الیقین ملقب به انوار و اسرار، شناخت هستی را مسیری برای فهم توحید و جایگاه انسان در جهان معرفی می‌کند. فیض ابتدا ابزارهای مفهومی این شناخت را توضیح می‌دهد: وجود چیست، علم چگونه تحقق می‌یابد و نسبت علت با معلول چگونه است؟ او سپس بحث را به مراتب عالم، چگونگی پیدایش موجودات و رابطه‌ی دنیا و آخرت گسترش می‌دهد. جهان در این تصویر، مجموعه‌ای از اشیای بی‌ارتباط نیست؛ موجودات در نظمی وابسته به مبدأ وجود قرار دارند. انسان نیز علاوه‌بر ویژگی‌های جسمانی، نفسی دارد که بحث درباره‌ی بقا و کمال آن اهمیت پیدا می‌کند. دغدغه‌ی محوری نویسنده، پیوند شناخت عقلی با هدایت دینی است. او حکمت را صرفاً دانستن نمی‌داند؛ تهذیب نفس و عمل را نیز در کنار معرفت قرار می‌دهد تا شناخت، نسبتی با شیوه‌ی زیستن پیدا کند.

چرا باید کتاب عین الیقین ملقب به انوار و اسرار را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب عین الیقین ملقب به انوار و اسرار را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نمونه‌ای از کنار هم قرارگرفتن استدلال فلسفی و استناد به آیات و احادیث است.
• مباحث اثر، ارتباط جهان‌شناسی فیض با دیدگاه او درباره‌ی نفس انسان را روشن می‌کنند.
• خواننده می‌تواند جایگاه تهذیب اخلاقی در دستیابی به معرفت را در اندیشه‌ی نویسنده بشناسد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب عین الیقین ملقب به انوار و اسرار به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به حکمت و عرفان اسلامی که آشنایی مقدماتی با اصطلاحات فلسفی دارند.
• پژوهشگران اندیشه‌ی فیض کاشانی و نسبت عقل و شریعت.
• خوانندگان مباحث توحید، مراتب هستی و تجرد نفس.