کتاب جنون

کتاب جنون نوشته علیرضا حبیبی و رمانی درباره‌ی گسترش بحرانی هراس‌آور از آسایشگاه روانی به جامعه است. رمان حاضر از رفتار غیرمنتظره‌ی پزشکی آغاز می‌شود که بیماران، کارکنان و مراجعان به اقتدارش عادت کرده‌اند. اتفاق‌های بعدی، مرز میان مراقبت و سلطه، بیماری و سلامت، اختیار و فرمان‌برداری را به پرسش می‌کشد. نشر نقد فرهنگ این کتاب را منتشر کرده است. رمان حاضر تعلیق یک معمای پزشکی را به طنزی تلخ درباره‌ی مناسبات قدرت پیوند می‌زند؛ جایی که واکنش مسئولان و رسانه‌ها نیز بخشی از بحران می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جنون اثر علیرضا حبیبی

کتاب جنون، به قلم علیرضا حبیبی، یک رمان است که فضای بسته‌ی آسایشگاه را نقطه‌ی آغاز داستانی درباره‌ی ترس جمعی و شکنندگی نظم اجتماعی قرار می‌دهد. این آسایشگاه ظاهری منظم دارد، اما روابط درون آن از تحقیر، وابستگی و اعمال قدرت جدا نیست. پزشک برای بیماران هم نشانه‌ی امید است و هم بخشی از دستگاهی که آزادی‌شان را محدود کرده است. نویسنده این تناقض را در حرکت‌ها، پوشش، صدای کفش‌ها و تشریفات روزمره نشان داده است.

شخصیت‌های رمان جنون اغلب از خلال عادت‌های جسمی، شیوه‌ی حضور در جمع و نسبتشان با زیردستان شناخته می‌شوند. توصیف بوها، صداها و اشیای محیط نیز فضای خفه‌ی آسایشگاه را محسوس می‌کند. طنز تلخ، اغراق در تصویر چهره‌ها و رفتارها و اظهارنظرهای گزنده‌ی راوی اجازه نمی‌دهد ماجرا فقط به مجموعه‌ای از حوادث ترسناک محدود بماند. راوی گاهی مسیر گزارش وقایع را متوقف می‌کند تا درباره‌ی اعتماد، ترحم یا نیاز متقابل پزشک و بیمار توضیح بدهد.

کتاب جنون دامنه‌ی مسئله را از اتاق‌ها و راهروهای بیمارستان به گردهمایی‌های عمومی، رسانه‌ها و جلسه‌های حکومتی می‌کشاند. داستان میان شرح رخدادها، بازسازی گفت‌وگوها، بررسی تصویرهای دوربین و تأمل‌های راوی جابه‌جا می‌شود. راوی در جایگاه بررسی‌کننده‌ی اسناد ظاهر شده است، اما برخی توضیح‌ها را به‌شکل احتمال و پرسش مطرح می‌کند. خواننده با جهانی روبه‌رو می‌شود که در آن تشخیص منشأ خطر از تشخیص منافع اشخاص جدا نیست و عنوان‌های رسمی لزوماً نشانه‌ی شناخت درست مسئله نیستند.

خلاصه داستان جنون

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

پزشک آسایشگاه گل مرداب طبق عادت وارد بخش می‌شود، اما غیبت طولانی‌اش کارکنان را نگران می‌کند. جست‌وجو در تصاویر دوربین‌ها آن‌ها را به حمام بخش بیماران تحت‌کنترل شدید می‌کشاند؛ جایی که پزشک در وضعیتی غیرعادی پیدا می‌شود. رفتار بعدی او نظم آشنای آسایشگاه را به هم می‌زند. رمان حاضر از این نقطه به خروج گروهی از بیماران با یک ون و حضورشان در چند برنامه‌ی عمومی گره می‌خورد. نشانه‌های بیماری و خشونت، نگرانی را از محوطه‌ی بیمارستان فراتر می‌برد. مسئولان برای توضیح اتفاق‌ها و مهار پیامدها جلسه تشکیل می‌دهند، اما اختلاف برداشت‌ها و نگرانی از جایگاه سیاسیْ تصمیم‌گیری را دشوارتر می‌کند. راوی میان گزارش‌ها و جزئیات ظاهراً کم‌اهمیت به‌دنبال ارتباط رخدادهایی می‌گردد که تصویر اولیه‌ی ماجرا را پیوسته تغییر می‌دهند.

چرا باید کتاب جنون را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب جنون را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• معمای آسایشگاه، تعلیق این رمان را به پرسش درباره‌ی منشأ یک بحران جمعی پیوند می‌دهد.
• طنز تلخ، فاصله‌ی میان اعتبار حرفه‌ای و رفتار صاحبان قدرت را آشکار می‌کند.
• بحث اختیار و فرمان‌برداری، زمینه‌ای را برای تأمل درباره‌ی مسئولیت اشخاص فراهم می‌آورد.

خواندن کتاب جنون را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب جنون به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های معمایی ایرانی با فضای تیره با درون‌مایه‌ی بحران اجتماعی.
• خوانندگان علاقه‌مند به طنز سیاسی و نقد مناسبات قدرت.
• کسانی که از وجود پرسش‌های فلسفی درباره‌ی اختیار و مسئولیت در رمان استقبال می‌کنند.

بخشی از کتاب جنون

«فصل چهارم: طوطیِ دیوانهٔ سخن‌گو

موجِ سوم، آخرین موج از راه رسید...

شاید هم مدت‌ها بود که از راه رسیده بود و کسی خبر نداشت. اصلاً کسی دیگر از چیزی خبر نداشت. همه از خودشان سؤالی را می‌پرسیدند که از پیش جوابِ آن را می‌دانستند، ولی دلشان می‌خواست از زبان کس دیگری هم بشنوند. موج سوم، موج دیوانگیِ فراگیر و فراگیریِ همه‌جانبهٔ دیوانگی بود. جماعت دیوانه شده بودند، ولی با این تفاوت که دیگر کسی از دیوانگیِ دیگران خبر نداشت. خیلی‌ها فکر می‌کردند که بیماری ریشه‌کن شده، که رفته است. اما این اشتباه یک دلیل بیشتر نداشت. اینکه همه شبیهِ هم شده بودند. مردم ریخته بودند توی خیابان و دیوانه‌وار دست طلب به سوی کسانی دراز کرده بودند که گلّه‌وار راه ببرندشان. احساساتشان که غَلَیان کرده بود از تمام سوراخ‌وسمبه‌هایشان فوران می‌کرد. گریه می‌کردند. الکی و بیخودی گریه می‌کردند، اشک شوق می‌ریختند و نمی‌دانستند برای چه؟»