کتاب برنو

کتاب برنو نوشته وحید صفاری، رمانی درباره‌ی روزگار خان محمد پس از کشته‌شدن گل محمد و دیگر نزدیکانش است. خان محمد میان خواست خانواده برای حفظ جانش و میل به انتقام گرفتار شده است؛ دو خواسته که مسیر زندگی او را به‌سوی تصمیم‌هایی دشوار می‌برند. نویسنده، آشنایی خود با روستاهای سبزوار و گفت‌وگو با افراد محلی را دستمایه‌ی نوشتن کرده و تخیل را نیز به سرگذشت شخصیت‌ها افزوده است. نشر سنجاق این کتاب را منتشر کرده است. سوگ، مناسبات ارباب و رعیت و سرنوشت بازماندگان یک درگیری خونین، محورهای اصلی این رمان هستند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب برنو

کتاب برنو نوشته وحید صفاری، داستان بازماندن و ادامه‌دادن زندگی زیر سنگینی فقدان است. نویسنده، ماجرای خان محمد را از جایی دنبال کرده که کشته‌شدن نزدیکانش، تعادل زندگی خاندان کلمیشی را برهم زده است. فضای رمان میان روستا، بیابان و شهر سبزوار شکل می‌گیرد؛ جایی که معاش مردم به گله و زمین وابسته است و قدرت اربابان و مأموران بر زندگی روزانه سایه می‌اندازد. خشکسالی و ازدست‌رفتن دام‌ها در پیش‌زمینه‌ی ماجرا حضور دارند و تنگدستی را به کشمکش‌های اجتماعی پیوند می‌دهند. صفاری در مقدمه، علاقه‌اش به کلیدر و آرزوی ایفای نقش گل محمد را از انگیزه‌های نوشتن معرفی کرده است. او سپس به‌جای بازگویی همان سرگذشت، ادامه‌ی روزگار خاندان کلمیشی را موضوع رمان قرار داده است. نویسنده از سفر به روستاها، دیدار با بازماندگان و شنیدن خاطرات سخن گفته است. او همچنین مرز میان دانسته‌هایش و تخیل را روشن کرده و توضیح داده که بعضی شخصیت‌ها و رخدادها ساخته‌ی ذهن او هستند. بنابراین، جزئیات رمان را نباید همگی گزارش قطعی وقایع دانست.
کتاب برنو در کنار خشم خان محمد، فرسودگی پدر و مادر و اضطراب اطرافیان را نیز نشان می‌دهد. کلمیشی می‌خواهد تنها پسر باقی‌مانده‌اش را از خطر دور کند؛ بلقیس در سکوت و رفتارهای سوگوارانه، رنج خود را آشکار می‌سازد. حضور شیرو، صنوبر و دیگر نزدیکان، پیامدهای کشتار را از میدان درگیری به فضای خانه می‌کشاند. روایت بیشتر سوم‌شخص است اما گاهی نویسنده وارد متن می‌شود و از دیدارها یا تداعی‌های شخصی خود می‌گوید. تک‌گویی‌های خان محمد، تکرار نام عزیزان و خطاب‌های خشمگین او، آشفتگی ذهن شخصیت را برجسته می‌کنند. جزئیات زندگی روستایی نیز جای مشخصی دارند: بقچه‌ی آذوقه، گنجه‌ی چوبی، تنورخانه، ابزار کار و صدای گله، محیط زندگی شخصیت‌ها را می‌سازند. رمان، تقابل دو دریافت از زنده‌ماندن را پیش می‌کشد؛ خانواده، بقا را فرصتی برای حفظ آخرین امید خود می‌بیند اما خان محمد نمی‌تواند ادامه‌ی زندگی را از یاد خون نزدیکانش جدا کند. همین اختلاف، گفت‌وگوهای خانه را به بخش مهمی از کشمکش داستان تبدیل کرده است.

خلاصه داستان برنو

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
رمضان، نوجوانی که پیش از روشن‌شدن هوا برای جمع‌کردن هیزم به بیابان رفته است، صدای تیراندازی را می‌شنود. کمی بعد، پیامدهای کشتار گل محمد و همراهانش آشکار می‌شود. خان محمد، دور از چشم مأموران، شاهد گرداندن پیکر نزدیکانش و اندوه مردم است. خاطره‌ی روزهای کودکی و زندگی مشترک در ایل، رنج او را بیشتر می‌کند. خان محمد در بازگشت به خانه، جز انتقام به چیزی نمی‌اندیشد اما پدرش خطر دستگیری را نزدیک می‌بیند. کلمیشی از آشنایانی در عراق سخن می‌گوید که شاید بتوانند پناهش دهند. کتاب برنو از این نقطه، تصمیم دشوار او را پیش می‌کشد: ترک خانه برای زنده‌ماندن یا ماندن در جایی که هر لحظه ممکن است به دام مأموران بیفتد. کمک یک چوپان و همراهی خانواده، امکان گریختن را فراهم می‌کند اما عهد انتقام همچنان در ذهن خان محمد باقی است.

چرا باید کتاب برنو را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب برنو را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این رمان، ادامه‌ی سرگذشت خاندان کلمیشی را از زاویه‌ی زندگی بازماندگان دنبال می‌کند.
• کشمکش خان محمد، زمینه‌ای برای اندیشیدن به نسبت سوگ، انتقام و مسئولیت در برابر خانواده فراهم می‌کند.
• جزئیات خوراک، کار و وسایل خانه، تصویری از زندگی روستایی می‌سازند.
• مقدمه‌ی نویسنده، انگیزه‌ی نوشتن و سهم تخیل در شکل‌گیری ماجراها را توضیح می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب برنو به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگان کلیدر که به سرگذشت خان محمد علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به رمان‌های اجتماعی با فضای روستایی و ایلی.
• خوانندگانی که کشمکش میان انتقام‌خواهی و حفظ پیوندهای خانوادگی را دنبال می‌کنند.
• مخاطبانی که به بازتاب مناسبات ارباب و رعیت در داستان علاقه‌مندند.

بخشی از کتاب برنو

«نزدیک گرگ و میش صبح بود که رمضان را مادرش از خواب بیدار کرد.
برخیز پسرم، باید به بیابان بروی. هر چه زودتر بروی بهتر است مادر جان.
رمضان با بی حوصلگی و بی حالی سر را از زیر پتو درآورد و گفت: به همین زودی صبح شد مادر؟!
تازه چشمانم گرم شده بود. دوست دارم حتی یک شب هم که شده سیر و پُر تا لنگ ظهر بخوابم. اما نمی شود.
مادر کبریتی برداشت تا فتیله سماور را روشن کند. کبریت را گیراند و بر روی فتیله سماور قرار داد.
رمضان کش و قوسی به بدن خود داد و خمیازه ای کشید و پتو را به کناری انداخت. برخاست. به تیرهای چوبی سقف نگاهی انداخت و چشمانش را مالاند.
فتیله فانوس را بالا کشید تا روشنایی اتاق بیشتر شود.
شلوار کردی خود را مرتب کرد، شالی به دور کمرش بست و کلاهی بر سر گذاشت.
رمضان هنوز سنی نداشت شاید فقط ۱۴ یا ۱۵ ساله. او در روستای حسین آباد شامکان زاده شده و از همان کودکی به کار گله داری پرداخته بود.
موقعی که من او را دیدم و هم کلام شدم شاید سنی در حدود ۸۵ سال داشت. به یاد دارم که در روستای حسین آباد به منزل آنها مهمان بودم که برادر رمضان آمد، به مانند سیبی می مانست که از وسط به دو نیم شده باشد. دو پیرمرد ۸۵ ساله دوقلو در کنار هم به روبروی من نشسته بودند که تشخیص آنها از یکدیگر کاری بود بس مشکل.»