کتاب داعش از آغاز تا انجام

کتاب داعش از آغاز تا انجام نوشته مهدی فرمانیان و حاصل همکاری گروهی از پژوهشگران، پیدایش، گسترش و افول قلمرو داعش را بررسی می‌کند. مجید فاطمی نژاد، علی مقدس، سیدمصطفی عبدالله زاده، ابراهیم کاظمی، علی اکبر لطفی، رضا پورعلی سرخه، کامیار صداقت ثمرحسینی، میثم اورنگی و محمدحسن بهشتی در تألیف این کتاب همکاری کرده‌اند. موضوع اصلی، پیوند اندیشه‌های تکفیری با تشکیل سازمانی است که ادعای خلافت داشت؛ سازمانی که شناختش به بررسی نبردها محدود نمی‌شود و شناخت تبلیغات و شیوه‌های جذب نیرو را نیز می‌طلبد. انتشارات خانه اندیشه زحل این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب داعش از آغاز تا انجام

کتاب داعش از آغاز تا انجام، تألیف مهدی فرمانیان و همکاران، تاریخ یک گروه مسلح را در پیوند با زمینه‌های اعتقادی، تحولات سیاسی و مناسبات سازمانی بررسی کرده است. نویسندگان بحث را از جریان‌های اسلام‌گرای مصر آغاز می‌کنند و مسیر شکل‌گیری سلفیه‌ی جهادی، حضور نیروهای عرب در افغانستان، تأسیس القاعده و فعالیت شاخه‌ی عراقی این سازمان را دنبال می‌کنند. پرسش اصلی، چگونگی تبدیل مجموعه‌ای از برداشت‌های دینی و تجربه‌های مبارزاتی به طرحی برای تصرف سرزمین و اعلام خلافت است. مفاهیمی مانند حاکمیت، عبودیت، جاهلیت، تکفیر و جهاد در این بررسی جایگاه مشخصی دارند. نویسندگان توضیح می‌دهند که گروه‌های مختلف چگونه از این مفاهیم برای تعریف دوست و دشمن و توجیه رفتار خود استفاده کرده‌اند. بررسی تفاوت اندیشه‌های سید قطب با برداشت‌های گروه‌های تکفیری نیز بخشی از همین بحث است؛ نویسندگان میان تأثیرپذیری از یک متفکر و یکسان‌بودن تمام دیدگاه‌های پیروان با اندیشه‌های او تمایز گذاشته‌اند. این تمایز کمک می‌کند تاریخ جریان‌های مورد بحث، به زنجیره‌ای از نام‌ها و نسبت‌های فکری تقلیل پیدا نکند.
کتاب داعش از آغاز تا انجام در هشت فصل تنظیم شده و مسیر بحث را از پیش‌زمینه‌های پیدایش تا گسترش فعالیت در کشورهای دیگر پیش برده است. «مؤسسات فرهنگی و تبلیغی داعش»، «جبهه مقاومت علیه داعش» و «داعش در دیگر کشورها» از عنوان‌های فصل‌ها هستند. موضوعات سازمانی شامل تغییر رهبران، اختلاف با جبهه النصره، مناسبات با القاعده، جذب نیروهای خارجی و استفاده از منابع نفتی است. بررسی رسانه‌ها، نشریه‌ی دابق، نظام دانشگاهی و برنامه‌های مربوط به زنان و کودکان نیز نشان می‌دهد که موضوع فقط عملیات نظامی نیست. نویسندگان سازوکارهای تبلیغ، آموزش و اداره‌ی مناطق تحت تصرف را در کنار خشونت و تخریب آثار تاریخی قرار داده‌اند. بخش‌های مربوط به مقابله با داعش، عملیات نظامی و نقش نیروها و فرماندهان مخالف این گروه را شرح می‌دهند. دامنه‌ی جغرافیایی بحث نیز از عراق و سوریه فراتر می‌رود و کشورهایی مانند لیبی، نیجریه و اردن را در بر می‌گیرد. متن، موضعی انتقادی نسبت به داعش دارد و در توضیح مقابله با این گروه از تعبیر جبهه‌ی مقاومت استفاده می‌کند. ارجاع به نوشته‌ها، سخنرانی‌ها و محصولات تبلیغاتی رهبران گروه‌های جهادی، بخشی از شیوه‌ی بررسی ادعاها و مبانی فکری آنان است.

خلاصه کتاب داعش از آغاز تا انجام

کتاب داعش از آغاز تا انجام، پیدایش داعش را نتیجه‌ی مسیری فکری و تشکیلاتی معرفی می‌کند که از گروه‌های جهادی مصر و تجربه‌ی افغانستان عبور کرده و به القاعده‌ی عراق رسیده است. نویسندگان سپس تغییر رهبری، ورود به جنگ سوریه و اختلاف بر سر فرماندهی و قلمرو را شرح می‌دهند. اعلام خلافت در این بررسی، ادعایی است که داعش برای تثبیتش به بیعت، مهاجرت نیروها، تبلیغات و کنترل سرزمین متوسل شد. متن در ادامه، شیوه‌های اداره‌ی مناطق، برخورد با مخالفان، تخریب زیارتگاه‌ها و آثار تاریخی و گسترش شاخه‌های وابسته را بررسی می‌کند. جمع‌بندی محوری نویسندگان این است که ازمیان‌رفتن حکومت سرزمینی، لزوماً به معنای ازبین‌رفتن اندیشه و شبکه‌های وابسته نیست. شناخت این گروه، علاوه‌بر دنبال‌کردن تحولات میدان جنگ، به بررسی مبانی تکفیر، ابزارهای تبلیغاتی و زمینه‌های جذب نیرو نیاز دارد.

چرا باید کتاب داعش از آغاز تا انجام را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب داعش از آغاز تا انجام را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• سیر ارتباط و جدایی داعش از القاعده را توضیح می‌دهد.
• مفاهیم اعتقادی مؤثر بر تعریف دشمن و توجیه خشونت را بررسی می‌کند.
• نقش رسانه‌ها، آموزش و جذب نیرو را کنار تحولات نظامی قرار می‌دهد.
• امکان شناخت تفاوت میان افول قلمرو و تداوم تفکر تکفیری را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب داعش از آغاز تا انجام به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ گروه‌های مسلح و تحولات عراق و سوریه.
• دانشجویان علوم سیاسی و مطالعات ادیان که درباره‌ی تکفیر پژوهش می‌کنند.
• خوانندگان علاقه‌مند به شناخت تبلیغات و شیوه‌های جذب نیرو در گروه‌های افراطی.