کتاب شاه صنم

کتاب شاه صنم نوشته معصومه سوری، داستان دختری است که در آبادی محل زندگی‌اش، زن‌بودن را پشت چهره‌ای جدی و رفتاری شبیه مردان پنهان می‌کند. او هیزم جمع می‌کند، بارهای سنگین بر دوش می‌کشد و همراه زنان در مسیرهای تاریک می‌شود؛ اما ترسی قدیمی هنوز زندگی‌اش را محدود کرده است. رنگ سرخ در این آبادی فقط یک رنگ نیست؛ ممنوعیتی است که خاطره، خشونت و حسرت را به هم پیوند می‌دهد. انتشارات اولین‌ها این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شاه صنم

کتاب شاه صنم نوشته معصومه سوری، داستانی اجتماعی درباره‌ی ترس، خشونت علیه زنان و حق انتخاب است. فضای اصلی داستان، آبادی‌ای است که مردمش رنگ سرخ را برای زنان ممنوع می‌دانند. این ممنوعیت در لباس و آرایش خلاصه نمی‌شود؛ مردان از آبرو و رسم آبادی برای کنترل رفتار زنان استفاده می‌کنند. شخصیت اصلی در چنین محیطی، میان خواسته‌های پنهانش و ظاهری که برای محافظت از خود ساخته است، زندگی می‌کند. اهالی رفتار او را دست می‌اندازند و نامی تمسخرآمیز بر او می‌گذارند. روایت سوم‌شخص، بیشتر همراه احساسات و خاطرات این دختر پیش می‌رود. نویسنده از برخوردهای روزمره، کار در جنگل و فضای خانه برای نشان‌دادن فشارهای محیط استفاده کرده است. رنگ سرخ نیز گاهی در روسری و گل‌های وحشی دیده می‌شود و گاهی در تصویر خون؛ همین حضور، میل به زیبایی را کنار خاطره‌ی آسیب قرار می‌دهد. خانه برای شخصیت اصلی پناهی امن نیست و جنگل نیز علاوه‌بر محل کار، جایی برای خلوت و روبه‌روشدن با پرسش‌های ناگفته است.
کتاب شاه صنم در کنار شخصیت اصلی، زنانی را نشان می‌دهد که رابطه‌ی یکسانی با محدودیت‌های آبادی ندارند. گل‌اندام، همسر تازه‌ی پدر، نگرانی‌ها و خواسته‌های خودش را دارد. خان‌بی‌بی گاهی همان انتظاراتی را بازگو می‌کند که زندگی زنان را محدود کرده‌اند. طلا بانو در کلبه‌ای بیرون از آبادی زندگی می‌کند و حضورش، سؤال‌هایی درباره‌ی گذشته و علت دوری مردم برمی‌انگیزد. کاکا آواره نیز شخصیتی حاشیه‌نشین است که اهالی او را مسخره می‌کنند؛ برخورد مردم با او، طردشدن افراد متفاوت را از زاویه‌ای دیگر نشان می‌دهد. گفت‌وگوهای کوتاه و صحنه‌های پرتنش، بخش مهمی از روایت را تشکیل می‌دهند. نویسنده فاصله‌ی میان سکوت و رضایت را برجسته کرده است: زنی که اعتراض نمی‌کند، لزوماً از وضع زندگی‌اش راضی نیست. تجربه‌ی خواندن این داستان، بیشتر حول شناخت همین فاصله و مشاهده‌ی هزینه‌های پنهان ترس شکل می‌گیرد.

خلاصه داستان شاه صنم

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
شاه‌صنم در آبادی کارهایی را انجام می‌دهد که معمولاً به مردان سپرده می‌شوند. او ظاهر و رفتارش را تغییر داده تا از خطری فاصله بگیرد که از کودکی با زن‌بودن پیوند خورده است. خاطره‌ی خشونت پدر علیه مادر، دیدن رنگ سرخ را برایش تحمل‌ناپذیر کرده است؛ بااین‌حال، آرزوی پوشیدن لباس دلخواه و رقصیدن هنوز در خیال او زنده است. ازدواج دوباره‌ی پدر، گل‌اندام را وارد خانه می‌کند و تنش‌های تازه‌ای به وجود می‌آورد. شاه‌صنم در رفت‌وآمدهایش به جنگل، با پیرزنی آشنا می‌شود که کلبه‌اش پر از گل‌ها و رنگ‌های سرخ است. هشدارهای اهالی درباره‌ی این زن، کنجکاوی او را بیشتر می‌کند. پرسش درباره‌ی پیرزن، به‌تدریج به پرسشی بزرگ‌تر تبدیل می‌شود: چرا زنان آبادی باید از خواسته‌های خود بترسند؟

چرا باید کتاب شاه صنم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب شاه صنم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• داستان، اثر خاطره‌ی خشونت بر رفتار، ظاهر و خواسته‌های یک دختر را نشان می‌دهد.
• رنگ سرخ، پیوند میان زیبایی، ممنوعیت و قدرت را در موقعیت‌های مشخص آشکار می‌کند.
• شخصیت‌های زن، واکنش‌های متفاوتی به فشار جمعی دارند؛ از همراهی با رسم آبادی تا فاصله‌گرفتن از مردم.
• روایت، فرصتی برای فکرکردن به تفاوت سکوت، رضایت و ترس فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به داستان‌های اجتماعی که مسئله‌ی خشونت خانگی و محدودشدن انتخاب‌های زنان را دنبال می‌کنند.
• خوانندگانی که از داستان‌های شخصیت‌محور درباره‌ی زخم‌های کودکی و کشمکش‌های درونی استقبال می‌کنند.
• مخاطبانی که به رابطه‌ی رسوم جمعی، قضاوت مردم و زندگی زنان در فضای روستایی علاقه دارند.