کتاب انگاره های متافیزیکی بودا

کتاب انگاره های متافیزیکی بودا نوشته امیر هاشم پور، نسبت میان مسئله‌ی رنج و مبانی فلسفی آموزه‌های بودا را بررسی می‌کند. پرسش اصلی این است که چگونه تعالیمی معطوف به رهایی انسان، به بحث‌هایی درباره‌ی خود، علیت و نیروانه راه می‌برند. نویسنده برای توضیح این پیوند، زندگی بودا و محیط فکری او را نیز در نظر گرفته است. انتشارات خانه اندیشه زحل این کتاب را منتشر کرده است. بحث محوری این کتاب، فهم اندیشه‌ی بودا در چارچوب راه میانه است؛ مسیری که شناخت را از شیوه‌ی زندگی جدا نمی‌داند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب انگاره های متافیزیکی بودا

کتاب انگاره های متافیزیکی بودا پژوهشی در فلسفه‌ی بودایی است که امیر هاشم پور در آن، مفاهیم متافیزیکی را در پیوند با دغدغه‌ی رهایی از رنج توضیح داده است. نویسنده بحث را از تمایز میان زندگی تاریخی بودا و تصویر اسطوره‌ای او آغاز می‌کند. گزارش‌های مربوط به کودکی، روی‌آوردن به ریاضت، روشن‌شدگی و تعلیم، زمینه‌ی آشنایی با مسیر فکری او را فراهم می‌کنند. روایت‌های مربوط به تولد غیرعادی و زندگی‌های پیشین نیز جداگانه بررسی شده‌اند تا تفاوت این دو تصویر روشن شود. فصل اول، «نگاهی به زندگی فیزیکی و متافیزیکی بودا»، علاوه‌بر این موضوعات، سه گوهر بودایی، یعنی بودا، دمّه و سنگه را معرفی می‌کند. فصل دوم با عنوان «فلسفه بودایی»، بحث را به ویژگی‌های تفکر شرقی و اندیشه‌های مقارن ظهور بودا گسترش می‌دهد. فصل سوم نیز «پدیدار نه ـ خود و مسائل پیرامون آن» نام دارد. این ترتیب، مفاهیم را جدا از زمینه‌ی پیدایششان مطرح نمی‌کند و برای شناخت نسبت میان تجربه‌ی زیسته و تأمل فلسفی اهمیت قائل است.
کتاب انگاره های متافیزیکی بودا تنش میان پرهیز بودا از برخی بحث‌های نظری و ظرفیت فلسفی تعالیم او را در مرکز بررسی قرار می‌دهد. نویسنده دیدگاه‌های پژوهشگران مختلف را کنار یکدیگر آورده است؛ برخی بر جنبه‌ی اخلاقی این تعالیم تکیه دارند و برخی ظرفیت‌های فلسفی یا جهت‌گیری معطوف به رهایی را برجسته می‌کنند. بحث درباره‌ی واقع‌گرایی و ایده‌آلیسم نیز از همین مسیر پیش می‌رود: آموزه‌ها از مشاهده‌ی تجربه‌ی انسانی آغاز می‌شوند، اما غایتشان به رهایی از وضعیت رنج‌آلود مربوط است. مفاهیمی مانند ناپایندگی، نه ـ خود و نیبّانه یا نیروانه، در این چارچوب معنا پیدا می‌کنند. مقایسه‌های فلسفی نیز برای طرح پرسش درباره‌ی حدود فهم این مفاهیم به کار رفته‌اند، نه صرفاً یافتن معادل‌هایی در اندیشه‌ی غربی. نویسنده مبنای بررسی خود را مجموعه‌ی «سه سبد» قرار داده است و نسبت میان استدلال، تجربه و عمل را دنبال می‌کند. فضای بحث، فضای پرسش از معنای آموزه‌ها و اختلاف تفسیرهاست؛ به‌ویژه آنجا که شناخت حقیقت، مستلزم تغییر در نحوه‌ی زیستن دانسته می‌شود.

خلاصه کتاب انگاره های متافیزیکی بودا

بودا مسئله‌ی انسان را از رنج آغاز می‌کند: انسان باید گرفتاری خود را بشناسد، چیستی رنج را بفهمد و راه رهایی را بیابد. کتاب انگاره های متافیزیکی بودا نشان می‌دهد که این مسئله، پرسش‌هایی درباره‌ی واقعیت انسان و جهان پدید می‌آورد. سه نشانه‌ی هستی، یعنی ناپایندگی، رنج و نه ـ خود، مبنای ورود به این پرسش‌ها هستند. بحث نه ـ خود، تصور یک خود ثابت و پایدار را به چالش می‌کشد و توجه را به تجربه و تحلیل عناصر جسمی و روانی معطوف می‌کند. علیت و نیروانه نیز در پیوند با امکان رهایی مطرح می‌شوند. نویسنده در توضیح این مفاهیم، راه میانه و زمینه‌ی برهمنی اندیشه‌ی بودا را در نظر می‌گیرد. ایده‌ی اصلی این است که شناخت فلسفی در تعالیم بودا از اخلاق و عمل جدا نیست؛ آموزه‌ها باید در زندگی آزموده شوند، نه اینکه فقط موضوع پذیرش ذهنی باشند.

چرا باید کتاب انگاره های متافیزیکی بودا را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب انگاره های متافیزیکی بودا را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمایز تصویر تاریخی و اسطوره‌ای بودا، زمینه‌ی شناخت تعالیم او را روشن می‌کند.
• بررسی نه ـ خود، علیت و نیروانه، پرسش‌های فلسفی اصلی را مشخص می‌کند.
• مقایسه‌ی تفسیرهای پژوهشگران، اختلاف برداشت‌ها از جایگاه فلسفه در آیین بودا را نشان می‌دهد.
• بحث پیوند شناخت و اخلاق، نقش شیوه‌ی زندگی را در فهم آموزه‌ها توضیح می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب انگاره های متافیزیکی بودا به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی هند و مبانی اندیشه‌ی بودایی.
• دانشجویان ادیان و فلسفه که مسئله‌ی خود و رهایی را بررسی می‌کنند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نسبت میان رنج، شناخت و اخلاق را در تعالیم بودا بفهمند.