کتاب جرقه های آتش منحنی سپاه

کتاب جرقه های آتش منحنی سپاه (تاریخ شفاهی تشکیل توپخانه سپاه پاسداران) به کوشش عباس حیدری مقدم آرانی، روایت شکل‌گیری مجموعه‌ای نظامی از دل کمبود تجهیزات، نیاز به آموزش و ضرورت پشتیبانی از نیروهای رزم است. خاطرات پیش‌کسوتان در این کتاب نشان می‌دهد که داشتن توپ، به‌تنهایی برای ایجاد توپخانه کافی نبود؛ نیروهای متخصص، تعمیرکاران، دیده‌بان‌ها و هماهنگی میان واحدها نیز باید کنار هم قرار می‌گرفتند. انتشارات سرو این کتاب را منتشر کرده است. محور اصلی مجموعه، چگونگی راه‌اندازی نخستین هسته‌های توپخانه سپاه است، نه بررسی تمام عملکرد این مجموعه در جنگ ایران و عراق. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جرقه های آتش منحنی سپاه

کتاب جرقه های آتش منحنی سپاه حاصل گردآوری و تدوین گفت‌وگوهایی است که عباس حیدری مقدم آرانی، تجربه‌های بنیان‌گذاران و نیروهای بخش‌های مختلف توپخانه را از خلال آن‌ها کنار هم قرار داده است. این مجموعه بر ۲۷ جلسه‌ی مصاحبه‌ی گروهی و ۱۰ جلسه‌ی مصاحبه‌ی انفرادی تکیه دارد. مصاحبه‌های تکمیلی حضوری و تلفنی نیز برای روشن‌شدن جزئیات انجام شده‌اند. متن، تشکیل یک سازمان تخصصی را از زاویه‌ی کسانی شرح می‌دهد که مسئول جذب نیرو، آموزش، هدایت آتش، تأمین تجهیزات یا تعمیر جنگ‌افزارها بوده‌اند. روایت‌های یعقوب زهدی، امیرعلی حاجی‌زاده و دیگر پیش‌کسوتان، تفاوت میان به‌کارگیری چند قبضه توپ و ایجاد مجموعه‌ای برای طرح‌ریزی و هماهنگ‌کردن آتش را روشن می‌کنند. فضای خاطرات، علاوه‌بر مسائل تخصصی، شامل آشنایی افراد، شکل‌گیری همکاری‌ها و اختلاف‌نظر درباره‌ی ضرورت توپخانه‌ی مستقل است. راویان از موقعیت و مسئولیت خود سخن می‌گویند؛ بنابراین شرح تصمیم‌های فرماندهی در کنار تجربه‌ی کار در واحدهای پشتیبانی قرار گرفته است. موضوع اصلی، تبدیل امکانات پراکنده به سازمانی است که برای انجام مأموریت خود به مهارت‌ها و بخش‌های گوناگون نیاز دارد.
کتاب جرقه های آتش منحنی سپاه در نه فصل تنظیم شده است. فصل نخست، روایت تشکیل توپخانه را در بر می‌گیرد و فصل‌های بعد به آموزش، پشتیبانی تخصصی، تعمیر و نگهداری و تحقیقات، مخابرات و نخستین آتشبارها در جبهه‌های جنوب، غرب و شمال غرب اختصاص دارند. فصل پایانی نیز درباره‌ی توپخانه‌ی ساحلی است و اسناد و تصاویر در انتهای مجموعه آمده‌اند. این تقسیم‌بندی، موضوع را به فرماندهی یا حضور در عملیات محدود نمی‌کند. آموزش نیروهای داوطلب، فراهم‌کردن وسایل هدایت آتش، بازگرداندن توپ‌های ازکارافتاده به چرخه‌ی استفاده و ایجاد ارتباط میان بخش‌ها نیز در معرفی این مجموعه جای دارند. همکاری توپخانه‌ی ارتش در آموزش و تأمین برخی امکانات، یکی از موضوعات مهم متن است. خاطرات همچنین دشواری جذب نیرو برای خدمتی تخصصی را نشان می‌دهند؛ خدمتی که همه‌ی داوطلبان به حضور در آن تمایل نداشتند. تدوین‌گر دامنه‌ی کار را مشخص کرده است: ثبت فرایند راه‌اندازی اولین هسته‌ها، نه ارائه‌ی تاریخ همه‌ی فعالیت‌های توپخانه. این مرزبندی، مبنای مطالعه‌ی مجموعه است و مانع از برداشت این کتاب به‌عنوان گزارشی جامع از تمام عملیات‌ها می‌شود.

خلاصه کتاب جرقه های آتش منحنی سپاه

کتاب جرقه های آتش منحنی سپاه مسیر تشکیل توپخانه را از نیاز خطوط دفاعی به آتش پشتیبانی دنبال می‌کند. نیروهای سپاه در آغاز، امکانات محدودی داشتند و بخشی از نیاز خود را از طریق خمپاره‌اندازها و درخواست آتش از توپخانه‌ی ارتش تأمین می‌کردند. دیده‌بانی و هدایت آتش، یکی از مسیرهای ورود نیروها به این تخصص بود. دستیابی به توپ‌های غنیمتی، امکان ایجاد آتشبارها را فراهم کرد اما مسئله‌ی آموزش، نگهداری و سازماندهی همچنان باقی ماند. حسن تهرانی مقدم، حسن شفیع‌زاده و همکارانشان برای ایجاد مرکز توپخانه، جذب افراد باتجربه و هماهنگ‌کردن واحدهای پراکنده اقدام کردند. خاطرات نشان می‌دهند که رشد این مجموعه فقط به افزایش جنگ‌افزار وابسته نبود. آموزش تخصصی، همکاری ارتش، تشکیل واحدهای تعمیراتی و ایجاد بخش تحقیقات نیز در این فرایند نقش داشتند. دغدغه‌ی اصلی مجموعه، توضیح چگونگی فراهم‌شدن این اجزا و پیوند میان آن‌هاست.

چرا باید کتاب جرقه های آتش منحنی سپاه را بخوانیم؟

• این کتاب تفاوت میان داشتن جنگ‌افزار و ایجاد سازمان تخصصی توپخانه را از خلال تجربه‌های مسئولان توضیح می‌دهد.
• روایت‌ها نقش آموزش، مخابرات، تعمیرات و پشتیبانی را در کنار فرماندهی و هدایت آتش نشان می‌دهند.
• مصاحبه‌ها زمینه‌ی شناخت همکاری ارتش و سپاه در انتقال تجربه و تأمین امکانات را فراهم می‌کنند.
• تمرکز بر نخستین هسته‌ها، دشواری‌های جذب نیرو و سازماندهی امکانات پراکنده را روشن می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به تاریخ شفاهی جنگ ایران و عراق که به تجربه‌های نیروهای توپخانه توجه دارند.
• پژوهشگرانی که موضوع تشکیل واحدهای تخصصی و همکاری ارتش و سپاه را دنبال می‌کنند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نقش آموزش، تعمیرات و پشتیبانی را در شکل‌گیری یک مجموعه‌ی نظامی بشناسند.