کتاب پروانه های سفید

کتاب پروانه های سفید (زنان بهداری رزمی در دفاع مقدس) گردآوری عباس حیدری مقدم آرانی، مجموعه‌ای از خاطرات پزشکان، پرستاران، بهیاران و امدادگران زن در جنگ ایران و عراق است. راویان از درمان مجروحان زیر آتش، کمبود تجهیزات، خدمت به مردم مناطق جنگی و پیوند مسئولیت درمانی با زندگی شخصی گفته‌اند. یکی از موضوع‌های اصلی این مجموعه، ادامه‌ی مراقبت از بیماران در شرایطی است که خود بیمارستان و کارکنانش نیز امنیت ندارند. انتشارات سرو این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توان از طاقچه خرید و دانلود کرد.

درباره کتاب پروانه های سفید

کتاب پروانه های سفید حاصل گردآوری عباس حیدری مقدم آرانی از خاطرات شفاهی زنانی است که در بهداری رزمی و مراکز درمانی مرتبط با جنگ خدمت کرده‌اند. مقدمه، مبنای تهیه‌ی مجموعه را ۲۵ جلسه مصاحبه‌ی گروهی معرفی کرده است. گفت‌وگوها ضبط و پیاده شده‌اند و متن تدوین‌شده برای تکمیل و بازبینی در اختیار راویان قرار گرفته است. بخش‌های خاطرات به نام زنان تنظیم شده‌اند؛ زینب امیری مقدم، هورا افرا، مهری باقری و فرانک بخشی از راویانی هستند که تجربه‌هایشان در متن آمده است. فهرست همچنین بخش‌هایی به نام صدیقه سمیعی، فروغ شعرباف و وحیده طالقانی دارد و تصاویر و منابع نیز در پایان مجموعه قرار گرفته‌اند. خاطرات از آموزش امدادگری و تصمیم برای اعزام آغاز می‌شوند و به کار در درمانگاه‌ها، بیمارستان‌های شهری و مراکز صحرایی می‌رسند. راویان پیشینه‌های متفاوتی دارند؛ پزشک متخصص، امدادگر داوطلب، دبیر تاریخ و دانش‌آموز، هریک مسیر جداگانه‌ای برای ورود به خدمت طی کرده‌اند.
کتاب پروانه های سفید جنگ را از کنار تخت بیماران و در فضای کار روزانه‌ی کارکنان درمان نشان می‌دهد. جابه‌جایی بیمارستان‌ها، محدودیت رفت‌وآمد، دشواری تهیه‌ی غذا و مواجهه با مصدومان شیمیایی، بخشی از موقعیت‌های بازگوشده‌اند. روایت‌ها به درمان رزمندگان محدود نیستند؛ رسیدگی به مردم روستاها، زنان باردار و کودکان نیز در متن جای دارد. لحن خاطرات از تجربه‌ی شخصی راویان شکل گرفته و باورهای دینی و انگیزه‌های آنان برای خدمت در گفته‌هایشان حضور دارد. درعین‌حال، زنان از ترس، خستگی، اختلاف‌نظر حرفه‌ای و اعتراض به بی‌توجهی‌های مدیریتی سخن گفته‌اند. همین جزئیات، فاصله‌ی میان انگیزه‌ی داوطلبانه و دشواری واقعی کار را نشان می‌دهد. زندگی بیرون از بخش درمان نیز از خاطرات جدا نیست: نگرانی خانواده‌ها برای اعزام دختران، ازدواج در شرایط جنگی و دوری از همسر و فرزند در کنار مسئولیت‌های بیمارستانی مطرح می‌شوند. مجموعه از این مسیر، تصویری از حضور زنان ارائه می‌کند که هم مهارت و تصمیم‌گیری آنان را دربرمی‌گیرد و هم فشار عاطفی و خانوادگی این حضور را.

خلاصه کتاب پروانه های سفید

خاطرات کتاب پروانه های سفید مسیر ورود زنان به خدمت درمانی و تجربه‌ی آنان از مراقبت در شرایط جنگ را دنبال می‌کند. زینب امیری مقدم از رفتن داوطلبانه به آبادان محاصره‌شده و درمان مردم روستاهای اطراف می‌گوید. هورا افرا تجربه‌ی مراقبت از مجروحان در بیمارستانی در تهران را بازگو کرده است. مهری باقری از آموزش امدادگری، اعزام به کردستان و دشواری جمع‌کردن مسئولیت خانوادگی با خدمت سخن می‌گوید. فرانک بخشی نیز جابه‌جایی مراکز درمانی، کمبود وسایل و مواجهه با مجروحان شیمیایی را شرح می‌دهد. محور مشترک این تجربه‌ها، ادامه‌ی رسیدگی به انسان‌های آسیب‌دیده در وضعیتی است که امکانات، امنیت و فرصت استراحت محدودند. متن همچنین نشان می‌دهد که مراقبت، علاوه‌بر اقدامات پزشکی، به همکاری نیروهای خدماتی، پشتیبانی مردم و توجه به نیازهای روزانه‌ی بیماران وابسته بوده است.

چرا باید کتاب پروانه های سفید را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پروانه های سفید را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• خاطرات، جزئیات کار زنان در بخش‌های درمانی جنگ را از زبان خود آنان ثبت کرده‌اند.
• تجربه‌های راویان، تفاوت خدمت در بیمارستان‌های شهری و مراکز نزدیک مناطق عملیاتی را نشان می‌دهند.
• متن، امکان بررسی تأثیر کمبود امکانات و فشار کاری بر مراقبت از بیماران را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به خاطرات جنگ که می‌خواهند نقش زنان در امدادرسانی را بشناسند.
• دانشجویان پرستاری و پزشکی که به تجربه‌های مراقبت در بحران علاقه دارند.
• پژوهشگران تاریخ شفاهی که مشارکت داوطلبانه و زندگی زنان در شرایط جنگ را بررسی می‌کنند.