کتاب روزگار فراموشی

کتاب روزگار فراموشی نوشته‌ حمید لایجی است که نقد فرهنگ آن را منتشر کرده است. این رمان داستان نویسنده‌ای گوشه‌گیر به نام پرهام بازرگان است که دیدار دوباره با دوست قدیمی‌اش، مازیار، او را وارد گفت‌وگویی درباره‌ی حافظه، عشق و رنج می‌کند. مازیار دست‌نوشته‌ای همراه دارد که در آن، مردم جهان ناگهان گذشته و هویت خود را فراموش می‌کنند. روایت زندگی پرهام و داستان مازیار، پرسشی مشترک را پیش می‌کشند: خاطرات و باورهای پیشین چه سهمی در رابطه‌ی انسان‌ها دارند؟ نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روزگار فراموشی

کتاب روزگار فراموشی اثر حمید لایجی، زندگی مردی اهل نوشتن و مطالعه را به داستانی خیالی درباره‌ی فراموشی همگانی پیوند می‌دهد. داستان در تهرانِ پاییزی آغاز می‌شود؛ در خیابان‌های میرداماد و ونک، کافی‌شاپی چوبی و خانه‌ای که صاحبش بیشتر اوقات تنهاست. پرهام بازرگان، شخصیت اصلی روایت بیرونی، گذشته‌ای آمیخته به فقدان، اختلاف با پدر و فاصله از خواهران و برادران دارد. کافی‌شاپ او فقط محل کار نیست؛ خاطرات رابطه‌ای ازدست‌رفته نیز در گوشه‌وکنار آن حضور دارند. 

نویسنده توصیف رنگ‌ها، صداها، موسیقی و هوا را برای نشان‌دادن حال شخصیت‌ها به کار می‌گیرد. پاییز نیز بیش از یک پس‌زمینه‌ی فصلی است و با خاطره، انتظار و احساس عاشقانه‌ی پرهام پیوند دارد. روایت سوم‌شخص در بخش‌هایی جای خود را به یادداشت‌های پرهام می‌دهد. این جابه‌جایی، فاصله‌ی میان تصویری را که دیگران از او دارند و برداشتی را که او از گذشته‌اش دارد، آشکار می‌کند. حضور مازیار نیز سکوت زندگی پرهام را می‌شکند و دوستی دیرینه را به بستری برای طرح پرسش‌های تازه تبدیل می‌کند.
در ادامه، پرهام دست‌نوشته‌ی مازیار را می‌خواند و داستان به جهانی دیگر راه می‌یابد. شخصیت‌های این داستان، نام‌ها، نسبت‌های خانوادگی و جایگاه پیشین خود را نمی‌شناسند و ناچارند درباره‌ی اعتماد، مراقبت از دیگران و زندگی مشترک دوباره تصمیم بگیرند. 

معرفی افراد از طریق نشانه‌هایی مانند کیف، پوشش یا همراه‌داشتن نوزاد، بازتابی از نبود هویت شناخته‌شده در خود روایت است. دو دوست هنگام خواندن داستان در بخش‌هایی درنگ می‌کنند و درباره‌ی انگیزه‌ی شخصیت‌ها، معنای ازدواج و امکان تغییر انسان حرف می‌زنند. به این ترتیب، خواندن و بررسی دست‌نوشته نیز بخشی از اتفاق‌های اصلی داستان می‌شود. خاطرات پرهام از پیرمردی زائر در مشهد، زمینه‌ی دیگری برای طرح موضوعاتی چون صبر، نیایش، مسئولیت و مواجهه با درد فراهم می‌کند. پیرمرد در سخنانش از «ماه سیزدهم» نام می‌برد و آن را به رسیدن به عشق و آرامش پیوند می‌دهد. ارجاع به شعر و باورهای عرفانی نیز در همین گفت‌وگوها حضور دارد. ادعاهای مربوط به سلامت، تاریخ و نیروهای درونی، از زبان شخصیت‌ها و در قالب باورها و تفسیرهای آنان بیان می‌شوند و بخشی از جهان فکری داستان را می‌سازند.

خلاصه داستان روزگار فراموشی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

پرهام بازرگان پس از ازدست‌دادن ناهید و جدایی از خانواده، مدتی در مشهد زندگی کرده است. او اکنون در تهران، بیشتر وقتش را در کافی‌شاپ خود به خواندن و نوشتن می‌گذراند. رؤیای دیدار با پیرمردی زائر و وعده‌ی ورود به ماه سیزدهم، انتظار تازه‌ای در وجودش ایجاد می‌کند. مازیار، دوست دوران نوجوانی او، از سفر می‌رسد و داستان ناتمامش را برای پرهام می‌خواند. در این دست‌نوشته، فراموشی ناگهانی مردم را از شناخت خود و اطرافیان محروم کرده است. جوانی سرگردان، مردی مسن و دختری که نوزادی همراه دارد، برای یافتن امنیت کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. دو دوست هنگام مرور این ماجرا، درباره‌ی نقش گذشته در روابط انسانی بحث می‌کنند. خاطرات پرهام از راهنمایی‌های پیرمرد نیز به گفت‌وگوی آن‌ها درباره‌ی رنج، دلبستگی و امکان آغاز دوباره راه می‌یابد.

چرا باید کتاب روزگار فراموشی را بخوانیم؟

دلایل خواندن این کتاب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• فرض فراموشی همگانی، زمینه‌ای برای اندیشیدن به پیوند حافظه، هویت و جایگاه اجتماعی فراهم می‌کند.
• گفت‌وگوی دو نویسنده درباره‌ی یک دست‌نوشته، نقش انتخاب‌ها و انگیزه‌ها را در شکل‌گیری شخصیت‌های داستان نشان می‌دهد.
• کنار هم قرارگرفتن سوگ شخصی و زندگی جمعی، پرسش‌هایی درباره‌ی اعتماد، مسئولیت‌پذیری و معنای همراهی پیش می‌کشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• این کتاب برای علاقه‌مندان به داستان‌های تأملی مناسب است که پرسش‌های مربوط به حافظه و هویت را دنبال می‌کنند.
• خواندن این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که به مضمون سوگ، عشق و بازسازی روابط انسانی علاقه دارند.
• این کتاب برای مخاطبانی مناسب است که به گفت‌وگوهای عرفانی و بحث درباره‌ی نوشتن در داستان علاقه دارند.

بخشی از کتاب روزگار فراموشی

«پرهام به خانه رسید و لباس‌هایش را عوض کرد. پیراهنی که از مشهد خریده بود از کشو درآورد و پوشید. هنوز بوی گلاب می‌داد، یا لااقل او بوی گلاب به مشامش می‌رسید و به یاد اتاق کوچکِ محقری که سال‌ها آنجا زندگی کرده بود افتاد. به آشپزخانه رفت و بساط چای را آماده کرد. فضای خانه‌اش بارنگ‌های سبز و سفید طراحی شده بود. دیوارها سبز مایل به سفید، مبل‌ها سبز تیره، دیوارهای آشپزخانه سبزِمایل به سفید و سرامیک‌های کف سفیدرنگ بودند. اتاق‌ها را با رنگ صورتی و بنفش طراحی کرده بود. او مثل همیشه ضبط‌صوت را روشن کرد و موزیک بی‌کلامی که برای احساس آرامش خریده بود، گذاشت. به اتاقش رفت، جلوی میز نشست و شروع به نوشتن کرد:
پاییز به دنیا آمدم. پدرم از همهٔ خواهران و برادرانم مرا بیشتر دوست می‌داشت. شاید او هم به دلیلی عاشق پاییز بود اما... تا قبل از اینکه ماجرای عشق من و ناهید علنی شود، همیشه پیش وکیلش (آقای نگاری) به من می‌گفت: تو از همهٔ برادرها و خواهرانت باهوش‌تر و عاقل‌تری. و بعد به آقای نگاری نگاه می‌کرد و با تکان دادن سر از روی حیرت و تشویق ادامه می‌داد: یک روز خواهرها و برادرانش از بزرگ‌ترین (مارال) تا کوچک‌ترینشان (امیر و مینا) را باید به این پسرم بسپارم، این پسر به خودم رفته!
البته حق هم داشت، چراکه همیشه شاگرداول دوران مدرسه و دبیرستانم بودم.»