کتاب مدیریت مدرسه و بحران های دانش آموزی

کتاب مدیریت مدرسه و بحران‌های دانش‌آموزی (راهنمای کاربردی برای مدیران مدارس متوسطه اول) نوشته نرجس خاتون نیک پور مهربانی، مدیریت بحران را فراتر از برقراری نظم و رسیدگی به حوادث بررسی می‌کند. موضوع اصلی، آمادگی مدرسه برای حفاظت از سلامت جسمی، امنیت روانی و جریان یادگیری دانش‌آموزان است. نویسنده میان شناخت نشانه‌های خطر، تقسیم مسئولیت‌ها و حمایت از افراد آسیب‌دیده پیوند برقرار کرده است. انتشارات دبیزش این کتاب را منتشر کرده است. یکی از نکات محوری، تفاوت میان مسئله، چالش و بحران است؛ تفاوتی که نوع تصمیم و فوریت اقدام مدیر را مشخص می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مدیریت مدرسه و بحران های دانش آموزی

کتاب مدیریت مدرسه و بحران‌های دانش‌آموزی نوشته نرجس خاتون نیک پور مهربانی، مدرسه را محیطی انسانی و تأثیرپذیر از خانواده، جامعه و روابط میان اعضای خود معرفی می‌کند. نویسنده مدیریت مدرسه را به نظارت بر آموزش و اجرای مقررات محدود نمی‌داند. مدیر در شرایط بحرانی باید مسئولیت هماهنگی اقدامات، حفظ ارتباط با خانواده‌ها و فراهم‌کردن حمایت روانی را نیز بر عهده بگیرد. این کتاب در شش فصل تنظیم شده است. فصل نخست، مفهوم بحران، ویژگی‌های موقعیت اضطراری و تفاوت مسئله، چالش و بحران را توضیح می‌دهد. فصل دوم با عنوان الگوهای علمی و چارچوب‌های مدیریت بحران در مدارس، مدل‌های مدیریت بحران و چرخه‌ی پیشگیری، آمادگی، پاسخ و بازسازی را بررسی کرده است. فصل‌های سوم تا پنجم به‌ترتیب به بحران‌های رفتاری و روانی، بحران‌های اجتماعی، اخلاقی و انضباطی و بحران‌های ایمنی، بهداشتی و زیست‌محیطی اختصاص دارند. فصل ششم، مدرسه تاب‌آور و مدیر بحران‌محور، بحث را به فرهنگ آمادگی، ابزارهای ارتباطی و نقش فناوری گسترش می‌دهد.
کتاب مدیریت مدرسه و بحران‌های دانش‌آموزی مباحث مدیریتی را در کنار موقعیت‌های مدرسه‌ای قرار داده است تا رابطه‌ی تصمیم‌ها و پیامدهایشان روشن شود. نمونه‌های مطرح‌شده، زمینه‌ی وقوع حادثه، واکنش مدیر و درس‌های حاصل از تجربه را در بر می‌گیرند. نویسنده همچنین آسیب‌پذیری مدرسه را صرفاً نتیجه‌ی کمبود تجهیزات نمی‌داند؛ مقررات نامشخص، تقسیم وظایف ناکافی، ارتباط ضعیف با خانواده‌ها و رقابت تحصیلی ناسالم نیز در این آسیب‌پذیری نقش دارند. بخش روان‌شناختی، واکنش دانش‌آموزان، معلمان و والدین را جداگانه بررسی می‌کند تا تفاوت نیازهای این گروه‌ها نادیده نماند. توجه به اضطراب و فرسودگی کارکنان، جلوگیری از سرزنش افراد درگیر و پیگیری وضعیت آسیب‌دیدگان، دامنه‌ی بحث را از مهار لحظه‌ای حادثه فراتر می‌برد. نویسنده در معرفی مدرسه‌ی تاب‌آور، بر انعطاف‌پذیری، یادگیری از تجربه و اصلاح تصمیم‌ها تکیه کرده است. تجربه‌ی مطالعه‌ی این کتاب، آشنایی با ارتباط میان آمادگی سازمانی و روابط انسانی است؛ ارتباطی که نشان می‌دهد تجهیزات ایمنی، آموزش کارکنان و اعتماد دانش‌آموزان باید در کنار یکدیگر دیده شوند. مدیر در چنین چارچوبی، به‌جای اتکای صرف به تصمیم فردی، از همکاری تیم و ظرفیت نهادهای پشتیبان استفاده می‌کند.

خلاصه کتاب مدیریت مدرسه و بحران های دانش آموزی

پیام اصلی کتاب مدیریت مدرسه و بحران‌های دانش‌آموزی این است که مدیریت بحران از پیش از وقوع حادثه آغاز می‌شود و پس از کنترل وضعیت نیز ادامه دارد. مدرسه ابتدا باید خطرها و نشانه‌های هشدار را بشناسد. مرحله‌ی آمادگی، تدوین طرح اضطراری، تعیین مسئولیت‌ها، آموزش و تمرین را شامل می‌شود. مرحله‌ی پاسخ به اجرای اقدامات هماهنگ، حفظ آرامش و انتقال اطلاعات دقیق اختصاص دارد. مرحله‌ی بازسازی نیز ترمیم محیط، حمایت روانی و بررسی عملکرد را در بر می‌گیرد.
نویسنده میان اقدام فوری و نگاه تربیتی تعارضی نمی‌بیند. مدیر باید متناسب با شدت موقعیت تصمیم بگیرد و هم‌زمان از تحقیر، برچسب‌زنی و واکنش‌های هیجانی دور بماند. مشاور، معلمان، خانواده‌ها و نیروهای امدادی هرکدام سهم مشخصی در این فرایند دارند. هدف، فقط بازگرداندن برنامه‌ی درسی نیست؛ مدرسه باید اعتماد و احساس امنیت را نیز بازیابی کند و تجربه‌ی حادثه را به اصلاح برنامه‌های بعدی پیوند بزند.

چرا باید کتاب مدیریت مدرسه و بحران های دانش آموزی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مدیریت مدرسه و بحران‌های دانش‌آموزی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمایز مسئله، چالش و بحران، مبنایی برای تشخیص فوریت موقعیت‌های مدرسه‌ای فراهم می‌کند.
• معرفی نقش اعضای تیم بحران، اهمیت تقسیم مسئولیت پیش از حادثه را روشن می‌سازد.
• بررسی واکنش‌های روانی گروه‌های مختلف، شناخت نیازهای حمایتی را گسترش می‌دهد.
• پیوند بازسازی و ارزیابی عملکرد، جایگاه یادگیری از حوادث را توضیح می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مدیریت مدرسه و بحران‌های دانش‌آموزی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• مدیران و معاونان متوسطه اول که مسئول آمادگی مدرسه در شرایط اضطراری هستند.
• مشاوران و معلمانی که دغدغه‌ی حمایت روانی از دانش‌آموزان دارند.
• دانشجویان مدیریت آموزشی و کارشناسان آموزش‌وپرورش که به مدیریت بحران‌های مدرسه‌ای علاقه‌مندند.