کتاب سرود ستاره

کتاب سرود ستاره (گفت و گوهای فلسفی سرود و ستاره) به کوشش ستاره ارشاد، مجموعه‌ای از گفت‌وگوهای روزمره‌ی یک مادر و فرزندش است؛ گفت‌وگوهایی که از بازی، خرید و قصه‌خواندن آغاز می‌شوند و به پرسش‌هایی درباره‌ی تولد، مرگ، معنای کلمه‌ها و رابطه‌های انسانی می‌رسند. مادر این جمله‌ها را برای به‌یادگارگذاشتن گوشه‌ای از کودکی سرود ثبت کرده است. نقاشی‌های کودکان، به‌ویژه کودکان کار، نیز در کنار نوشته‌ها قرار گرفته‌اند. انتشارات تخت‌ جمشید این کتاب را منتشر کرده است. برخورد برداشت‌های کودک با توضیح‌های بزرگسالان، موقعیت‌هایی طنزآمیز و گاه تأمل‌برانگیز ساخته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سرود ستاره

کتاب سرود ستاره حاصل ثبت گفت‌وگوهای ستاره ارشاد و فرزندش سرود است. مادر در مقدمه توضیح می‌دهد که هم‌زمان با گسترده‌ترشدن دایره‌ی واژگان کودک و شکل‌گرفتن جمله‌های طولانی‌تر او، یادداشت‌کردن بخشی از مکالمه‌هایشان را آغاز کرده است. هدف اولیه، نگه‌داشتن این لحظه‌ها برای بزرگ‌سالی فرزند بوده، نه آماده‌کردن متنی برای انتشار. نوشته‌ها از گفت‌وگوهای سه سال زندگی روزمره شکل گرفته‌اند و به‌صورت یادداشت‌ها و مکالمه‌های کوتاه کنار هم قرار دارند. خانه، کودکستان، بانک، خیابان و زمین بازی، محل رخ‌دادن این برخوردهای کوچک‌اند. موضوع‌ها نیز از کارهای معمولی مثل مسواک‌زدن و لباس‌پوشیدن تا شناخت بدن، استقلال‌خواهی و ابراز محبت گسترده‌اند. ویژگی مهم این مکالمه‌ها، فاصله‌ی میان منظور مادر و برداشت کودک است. سرود گاهی واژه‌ها را دقیق‌تر از حد انتظار بزرگسالان معنا می‌کند و گاهی برای پدیده‌های ناشناخته توضیحی متناسب با تجربه‌های خودش می‌سازد. طنز بسیاری از قطعه‌ها از همین تفاوت پدید می‌آید. مادر نیز فقط ثبت‌کننده‌ی پاسخ‌های بامزه نیست؛ خستگی، تعجب، کلافگی و دلبستگی او بخشی از فضای نوشته‌ها را تشکیل می‌دهد.
کتاب سرود ستاره عنوان فرعی گفت و گوهای فلسفی سرود و ستاره را دارد، اما موضوع‌های فلسفی در قالب درس یا بحث اصطلاحی مطرح نشده‌اند. پرسش درباره‌ی نبودن پدربزرگ، تصور کودک از گذشته‌ی مادر و کنجکاوی درباره‌ی به‌دنیاآمدن، زمینه‌ی مواجهه با زمان، زندگی و مرگ را فراهم می‌کنند. تجربه‌ی کودکستان آلمانی نیز در بعضی مکالمه‌ها حضور دارد؛ تفاوت تلفظ نام سرود و دشواری برگرداندن تعبیرهای محبت‌آمیز فارسی، رابطه‌ی کودک با کلمه‌ها را نشان می‌دهد. نقاشی‌ها وجه دیگری از شکل‌گیری مجموعه‌اند. گردآورنده توضیح داده است که قصد داشته نوشته‌ها را همراه نقاشی‌های کودکان کار عرضه کند و بخش زیادی از تصویرها نیز حاصل مشارکت همین کودکان است. چند نقاشی از کودکی اعضای خانواده هم در مجموعه جای گرفته‌اند. این همراهی، ثبت حرف‌های یک کودک را به حضور تصویری کودکان دیگر پیوند می‌دهد. خواننده در مجموع با لحظه‌هایی روبه‌رو می‌شود که هم شیرینی رابطه‌ی مادر و فرزند را دارند و هم دشواری شنیدن، توضیح‌دادن و کنارآمدن با خواسته‌های متفاوت را آشکار می‌کنند.

خلاصه کتاب سرود ستاره

سرود جهان را از مسیر سؤال‌پرسیدن، بازی و مقایسه‌ی دیده‌هایش می‌شناسد. او برای خانه‌ی خالی حلزون، توضیح اسباب‌کشی را پیدا می‌کند و عبور یک روباه از خیابان را با قانون رهانکردن دست مادر می‌سنجد. مادر گاهی پاسخ می‌دهد، گاهی شوخی می‌کند و گاهی از نتیجه‌ی حرف خودش غافلگیر می‌شود. تعبیرهایی که بزرگسالان بدون فکر به کار می‌برند، در ذهن کودک معنایی مشخص و تحت‌اللفظی پیدا می‌کنند. در کنار این موقعیت‌ها، میل سرود به انجام‌دادن کارهای بزرگسالان، حساسیتش به تصمیم‌های مادر و شیوه‌های ابراز علاقه‌اش ثبت شده است. کتاب سرود ستاره از کنار هم قراردادن همین لحظه‌ها، تصویری از رابطه‌ای می‌سازد که در جریان گفت‌وگو شکل می‌گیرد. محور مشترک نوشته‌ها، تفاوت میان آن چیزی است که بزرگسال می‌گوید و آن چیزی که کودک می‌شنود و برای خودش تفسیر می‌کند.

چرا باید کتاب سرود ستاره را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سرود ستاره را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مکالمه‌ها نمونه‌هایی مشخص از برداشت تحت‌اللفظی کودک از حرف‌های بزرگسالان ارائه می‌کنند.
• یادداشت‌ها محبت و خستگی مادر را در کنار استقلال‌خواهی کودک نشان می‌دهند.
• پرسش‌های روزمره، زمینه‌ی فکرکردن درباره‌ی زمان، تولد و مرگ می‌شوند.
• نقاشی‌های کودکان کار، سهمی از تجربه و بیان تصویری کودکان دیگر را به مجموعه می‌آورند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب سرود ستاره به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• والدینی که به شنیدن دقیق‌تر پرسش‌ها و برداشت‌های کودکان علاقه دارند.
• مربیانی که با کنجکاوی‌ها و تعبیرهای کودکان سروکار دارند.
• علاقه‌مندان به خاطرات کوتاه از رابطه‌ی مادر و فرزند و طنز موقعیت‌های روزمره.