کتاب پروتکل های امنیتی و رمزنگاری

کتاب پروتکل‌های امنیتی و رمزنگاری نوشته معصومه اکرمی نسب، امنیت ارتباطات را از تعریف تهدید و حمله تا مبانی ریاضی رمزنگاری بررسی می‌کند. مسئله‌ی اصلی این کتاب، محافظت از پیام‌ها و داده‌ها در کانال‌هایی است که امکان حضور مهاجم در آن‌ها وجود دارد. نویسنده نشان می‌دهد که محرمانگی، صحت اطلاعات، احراز اصالت و دسترس‌پذیری، نیازهای متفاوتی هستند و انتخاب سازوکار امنیتی به شناخت این تفاوت‌ها وابسته است. رامین مولاناپور ویراستار علمی این کتاب است و انتشارات آتی نگر این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پروتکل های امنیتی و رمزنگاری

کتاب پروتکل‌های امنیتی و رمزنگاری نوشته معصومه اکرمی نسب، موضوع امنیت را به رمزگذاری پیام‌ها محدود نمی‌کند. نویسنده ابتدا رابطه‌ی میان دارایی‌های اطلاعاتی، تهدیدها، حملات و نیازهای امنیتی را توضیح داده است. پروتکل در این بحث، مجموعه‌ای از گام‌های عملیاتی میان دو یا چند موجودیت برای انجام وظیفه‌ای مشخص است. محاسبات طرفین و پیام‌های مبادله‌شده، اجزای این گام‌ها را تشکیل می‌دهند. نبود ابهام، آگاهی و توافق شرکت‌کنندگان و پیش‌بینی اقدام مناسب برای وضعیت‌های احتمالی، سه ویژگی اصلی پروتکل معرفی شده‌اند. این تعریف، زمینه‌ای برای فهم ارتباط میان قواعد مبادله‌ی اطلاعات و حفاظت از داده‌ها فراهم می‌کند. فصل نخست با عنوان تعاریف و مفاهیم مقدماتی، تفاوت تهدید و حمله، حملات فعال و غیرفعال و اهداف امنیتی را شرح می‌دهد. مثال‌های مربوط به تغییر پیام، جعل نقش و استفاده‌ی دوباره از پیام ضبط‌شده، تفاوت شیوه‌های دخالت مهاجم را مشخص می‌کنند. بحث کنترل دسترسی نیز نشان می‌دهد که تأیید هویت کاربر، به‌تنهایی مجوز انجام هر عملیاتی روی اطلاعات نیست.
کتاب پروتکل‌های امنیتی و رمزنگاری در ادامه‌ی این مباحث، مقدمات ریاضی موردنیاز را در فصل‌های جداگانه ارائه کرده است. سه فصل آغازین، به‌ترتیب تعاریف و مفاهیم مقدماتی، نظریه اعداد و نظریه گروه‌ها نام دارند. فصل دوم، اعداد اول، بزرگ‌ترین مقسوم‌علیه مشترک، الگوریتم اقلیدس، حساب پیمانه‌ای، قضایای فرما و اویلر و قضیه‌ی باقی‌مانده‌ی چینی را معرفی می‌کند. مثال‌ها و تمرین‌های محاسباتی، بخشی از شیوه‌ی ارائه‌ی این مطالب هستند. فصل سوم از ویژگی‌های گروه آغاز می‌شود و به گروه‌های آبلی و دوری، مرتبه‌ی عناصر، مولدها و زیرگروه‌ها می‌رسد. بحث لگاریتم گسسته نیز پیوند میان مسائل ریاضی و طراحی سامانه‌های رمزنگاری را روشن می‌کند. نویسنده دامنه‌ی مقدمات را متناسب با نیاز درس پروتکل‌های امنیتی در نظر گرفته است. مقدمه همچنین از طرح مباحث حقوقی فناوری اطلاعات و قوانین جزایی نقض امنیت در انتهای کتاب خبر می‌دهد. این مسیر، مفاهیم شبکه و ریاضیات را در کنار ملاحظات سازمانی قرار می‌دهد.

خلاصه کتاب پروتکل های امنیتی و رمزنگاری

کتاب پروتکل‌های امنیتی و رمزنگاری، حفاظت از اطلاعات را وابسته به شناخت نوع تهدید و انتخاب هدف امنیتی متناسب می‌داند. شنود، وقفه، دستکاری و جعل هویت، شکل‌های متفاوتی از خطر هستند و مقابله با هریک به سازوکار مناسب نیاز دارد. محرمانگی مانع افشای غیرمجاز می‌شود؛ صحت داده به کشف یا جلوگیری از تغییرات غیرمجاز مربوط است و دسترس‌پذیری، استفاده‌ی کاربران مجاز از منابع را در زمان مناسب دنبال می‌کند. نویسنده سپس امن‌سازی را فرایندی مستمر شامل مدیریت ریسک، انتخاب سازوکارهای امنیتی، پایش و آزمایش معرفی کرده است. فصل‌های ریاضی، مفاهیم لازم برای درک رمزنگاری را فراهم می‌کنند. پیام اصلی، ضرورت هماهنگی میان نیازهای سامانه، سیاست‌های دسترسی و ابزارهای حفاظت است؛ افزایش امنیت نیز باید باتوجه‌به هزینه و کارایی سامانه سنجیده شود.

چرا باید کتاب پروتکل های امنیتی و رمزنگاری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پروتکل‌های امنیتی و رمزنگاری را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفکیک حملات فعال و غیرفعال، تفاوت تغییر اطلاعات و مشاهده‌ی پنهانی داده‌ها را روشن می‌کند.
• مباحث احراز اصالت و کنترل دسترسی، تفاوت شناخت هویت و تعیین مجوز کاربر را توضیح می‌دهند.
• فصل‌های ریاضی، زمینه‌ی درک حساب پیمانه‌ای، گروه‌ها و مسائل مرتبط با رمزنگاری را فراهم می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان فناوری اطلاعات و کامپیوتر که مبانی درس پروتکل‌های امنیتی را مطالعه می‌کنند.
• علاقه‌مندان به رمزنگاری که به آشنایی با مقدمات نظریه اعداد و گروه‌ها نیاز دارند.
• کارشناسان شبکه که می‌خواهند تفاوت نیازهای امنیتی سامانه‌ها را بشناسند.