کتاب حزب دعوت اسلامی

کتاب حزب دعوت اسلامی (از اپوزیسیون تا قدرت) نوشته سیدعلی مومن، مسیر تبدیل یک تشکیلات دینی و سیاسی مخالف حکومت عراق به یکی از احزاب حاضر در قدرت را بررسی می‌کند. پرسش اصلی این کتاب، نسبت میان آرمان‌های اولیه‌ی حزب و مسئولیت‌های حکومتی اعضای آن است؛ نسبتی که پای مباحثی چون مرجعیت، هویت مذهبی، تشکیلات فرامرزی و اختلافات داخلی را به میان می‌آورد. انتشارات خانه اندیشه زحل این کتاب را منتشر کرده است. نویسنده، تاریخ حزب را در پیوند با زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی عراق دنبال کرده است و اختلاف میان اندیشه و عملکرد سیاسی را بررسی می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حزب دعوت اسلامی

کتاب حزب دعوت اسلامی (از اپوزیسیون تا قدرت) بررسی تاریخی و تحلیلی یک حزب اسلام‌گرای شیعه است که سیدعلی مومن در آن، فعالیت حزبی را از محیط اجتماعی و مذهبی جدا نمی‌بیند. نویسنده، حزب دعوت را پدیده‌ای دینی، سیاسی و فرهنگی معرفی می‌کند که شناختش به بررسی هم‌زمان این زمینه‌ها نیاز دارد. مسئله‌ی اصلی، صرفاً شناسایی رهبران یا دنبال‌کردن تغییرات تشکیلاتی نیست؛ این کتاب می‌پرسد خاستگاه خانوادگی، تحصیلات، ارتباط با حوزه و دانشگاه و وابستگی‌های اجتماعی اعضا چگونه بر اندیشه و تصمیم‌های حزب اثر گذاشته‌اند. جایگاه سید محمدباقر صدر در شکل‌گیری مبانی فکری حزب نیز در همین چارچوب مطرح می‌شود. نویسنده همچنین دشواری پژوهش درباره‌ی تشکیلات مخفی را توضیح داده است و از اتکای خود به شاهدان عینی، مدارک، مصاحبه‌ها و داده‌های گردآوری‌شده سخن می‌گوید. مقدمه، انگیزه‌ی نگارش را پاسخ‌دادن به ابهام‌های مربوط به تأسیس، گسترش، انشعاب‌ها و عملکرد حکومتی حزب معرفی کرده است. این توضیح، جایگاه بحث‌ها را روشن می‌کند: تاریخ تشکیلات، زمینه‌ای برای سنجش رابطه‌ی اصول اعلام‌شده و رفتار اعضا است.
کتاب حزب دعوت اسلامی (از اپوزیسیون تا قدرت) شش فصل دارد. فصل نخست، پیشینه اجتماعی و سیاسی، انگیزه‌های تأسیس، ترکیب هسته‌ی اولیه، عوامل گسترش و برخورد حکومت بعث با جنبش اسلامی را دنبال می‌کند. فصل دوم، دکترین حزب دعوت اسلامی، مبانی اعتقادی و سیاسی حزب را بررسی کرده است و فاصله‌ی احتمالی میان این مبانی و رفتار تشکیلات را موضوع بحث قرار می‌دهد. فصل سوم، پارادوکس تشکیلات ملی و جهانی، به تنش میان افق فرامرزی حزب و اقتضائات فعالیت ملی اختصاص دارد. فصل چهارم، نگاه حزب به مرجعیت دینی و ولایت فقیه، روابط حزب با دو کانون دینی در نجف و ایران را بررسی می‌کند. فصل پنجم، شکاف‌های درون حزب و علت‌های ایجاد آن‌ها را دنبال کرده است. فصل ششم، عراق بحران‌زده و نقش حزب، بحث را به بحران‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اداری عراق می‌کشاند. این ترتیب، مسیر مطالعه را از زمینه‌های پیدایش تا دشواری‌های حکومت‌داری پیش می‌برد. نویسنده در این مسیر، هم پرسش‌های مربوط به هویت حزب را مطرح می‌کند و هم محدودیت‌های فعالیت در کشوری بحران‌زده را در نظر می‌گیرد.

خلاصه کتاب حزب دعوت اسلامی

کتاب حزب دعوت اسلامی (از اپوزیسیون تا قدرت)، شکل‌گیری حزب را حاصل مجموعه‌ای از دغدغه‌های مذهبی، اجتماعی و سیاسی معرفی می‌کند: تربیت نیروهای اسلام‌گرا، مقابله با جریان‌های سکولار، ایجاد تشکیلات و دستیابی به حکومت اسلامی. بحث سپس به گسترش فعالیت‌ها، ارتباط با مرجعیت و فشارهای حکومت بعث می‌رسد. سرکوب، مهاجرت اعضا و بازسازی شبکه‌های ارتباطی، مسیر فعالیت حزب را تغییر می‌دهند. مسئله‌ی محوری پس از ورود حزب به قدرت، چگونگی حفظ پیوند میان هویت اعتقادی و وظایف سیاسی است. نویسنده این پرسش را در کنار چند دوگانگی بررسی کرده است: تشکیلات ملی و جهانی، دعوت دینی و فعالیت سیاسی، روحانیت و روشنفکران و نسبت ولایت فقیه با شورا. حاصل بحث، بررسی حزبی است که مسئولیت اداره‌ی حکومت، پرسش‌های تازه‌ای درباره‌ی اصول و شیوه‌ی عملش ایجاد کرده است.

چرا باید کتاب حزب دعوت اسلامی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب حزب دعوت اسلامی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب، زمینه‌های اجتماعی پیدایش حزب را در کنار مبانی اعتقادی آن توضیح می‌دهد.
• بررسی رابطه‌ی تشکیلات حزبی و مرجعیت، یکی از مسائل اصلی سیاست شیعی را روشن می‌کند.
• بحث درباره‌ی گذار از مخالفت به حکومت، زمینه‌ی سنجش فاصله‌ی آرمان‌های سیاسی و مسئولیت‌های اجرایی را فراهم می‌سازد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب حزب دعوت اسلامی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران تاریخ سیاسی عراق و جنبش‌های اسلام‌گرای شیعه.
• دانشجویانی که رابطه‌ی دین، مرجعیت و احزاب سیاسی را مطالعه می‌کنند.
• خوانندگان علاقه‌مند به مسائل تشکیلاتی و چالش‌های ورود احزاب عقیدتی به حکومت.