کتاب زائده

کتاب زائده نوشته تسنیم زنگنه و رمانی پرتنش درمورد تقابل و پیوند ناگزیر دو انسان در دل وحشت و یخبندان جنگ جهانی دوم است. این رمان را نشر سنجاق به‌صورت الکترونیکی منتشر کرده است. ماجرای آدریان، پیانیست ظریف آلمانی و تاراس، جوان روستایی و جان‌سخت اسلاو، در این کتاب بازگو می‌شود. آن‌ها با یک دستبند آهنی به یکدیگر زنجیر شده‌اند و پس از حادثه‌ای مرگبار، ناچار به تلاشی مشترک برای بقا در دشت‌های یخ‌زده‌ی لهستان می‌شوند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زائده

کتاب زائده یک رمان ایرانی و داستانی تاریخی و روان‌شناختی به قلم تسنیم زنگنه است که در بستر تاریک و فرساینده‌ی روزهای پایانی جنگ جهانی دوم جریان دارد. داستان از یک واگن باری ویژه‌ی انتقال اسیران آغاز می‌شود. آلمانی‌ها با نزدیک‌شدن ارتش سرخ در حال جابه‌جایی زندانیان هستند. آدریان، جوانی از طبقه‌ی مرفه که تمام دغدغه‌اش حفظ ظرافت دستانش برای اجرای موسیقی در وین بوده، با غل‌وزنجیر به تاراس متصل شده است. تاراس پسری تنومند، زخم‌خورده و سرسخت است که با تکیه بر غریزه‌ی خالص و خام خود با خشونت روزگار روبه‌رو می‌شود. این پیوند فلزی که نمادی از جبر و تحمیل جنگ است؛ بستری است برای تضاد دو دیدگاه کاملاً متفاوت به جهان؛ یکی متکی به تبار و فرهنگ و سخن‌وری و دیگری متکی به بقا، سکوت و شناخت بی‌رحمانه‌ی واقعیت.

سرمای برنده، طعم تلخ زنگار و خاک و اضطراب دائمی مرگ فضای رمان زائده را شکل داده است. بخش‌های ابتدایی کتاب با عناوینی همچون «واگن شماره ۱۹»، «تاراس»، «تکه‌گویی» و «سوخت» سیر تدریجی تحول این دو همراه ناخواسته را نشان می‌دهند. این رمان آشکار می‌کند که مرزهای طبقاتی و عداوت‌های هویتی چگونه در سرمای جان‌فرسا و در مواجهه با خطرها رنگ می‌بازند و جای خود را به اتکایی ناگزیر و درعین‌حال دردناک می‌دهند.

خلاصه داستان زائده

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

آدریان و تاراس در یک واگن قطار به هم زنجیر شده‌اند و به‌سمت مقصدی نامعلوم می‌روند. این دو شخصیت پس از انفجار ریل توسط پارتیزان‌ها و واژگونی مرگبار واگن زنده می‌مانند، اما پارتیزان‌های محلی به آن‌ها حمله و پالتوی گرم و چکمه‌های آدریان را غارت می‌کنند و نیز آن دو را در یخبندان به حال خود وامی‌گذارند. تاراس پوتین‌های یک جنازه را برای آدریان بیرون می‌کشد و آن دو سفر طاقت‌فرسای خود را برای زنده‌ماندن در دشت‌های لهستان آغاز می‌کنند.

آدریان در این مسیر دشوار، با سخن‌گفتن و خاطره‌بافی درباره‌ی گذشته‌ی مرفه خود سعی در حفظ هوشیاری دارد؛ درحالی‌که تاراس با جست‌وجوی پناهگاه و بقایای خوراکی وادار به مدیریت توان ناچیزشان می‌شود. آن‌ها در حفره‌ها و پناه‌گاه‌های طبیعی شب را به سر می‌برند و برای نخستین‌بار گوشه‌هایی از هویت و زخم‌های خانوادگی خویش را در مواجهه با خطر گرگ‌ها و سرمای مطلق بروز می‌دهند.

چرا باید کتاب زائده را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب زائده را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این رمان تصویری زنده، ملموس و دقیق درمورد تلاش برای بقا در دوران جنگ جهانی دوم را نشان می‌دهد.
• این اثر تقابل میان دو تیپ شخصیتی کاملاً متضاد، یعنی هنرمند متکی به تبار و فرهنگ در برابر انسانی سرسخت و غریزی، را آشکار می‌کند.
• رمان حاضر شکنندگی مرزهای طبقاتی و تبدیل غرایز زیستی به پیوندهای ناگزیر انسانی را به تصویر می‌کشد.
• این کتاب به بررسی تقلا برای زیستن در شرایط سخت اقلیمی و روانی می‌پردازد.

خواندن کتاب زائده را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب زائده به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• این کتاب برای کسانی مناسب است که به ادبیات داستانی معاصر ایران و قالب رمان تاریخی با موضوع جنگ جهانی دوم و بقا در شرایط بحرانی علاقه دارند.
• خواندن این کتاب به دوستداران رمان‌های روان‌شناختیِ متمرکز بر روابط پرتنش میان شخصیت‌های متضاد پیشنهاد می‌شود.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که از مطالعه‌ی رمان با فضاسازی عینی، اقلیم سرد و چالش‌های جسمی و روانی استقبال می‌کنند.
• خواندن این اثر به کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند مفهوم پوچی نزاع‌ها را در مواجهه با ضرورت بقا دنبال کنند.

بخشی از کتاب زائده

«در مزرعه، سکوت حاکم بود. وادیم مثل یک ماشینِ بی‌روح زمین را می‌کند. آلیوشا کنارِ تاراس ایستاده بود. دیگر خبری از آن پوزخندِ همیشگی نبود. خلال‌دندانش را جویده و تف کرده بود. او در حالی که وانمود می‌کرد دارد بیل می‌زند، به آرامی لب زد: «خوب گوش کن تاراس... نقشه اینه. من با وادیم برمی‌گردم خونه. تو بمون اینجا. بعد برو توی جنگل. تا وقتی سیاهیِ مطلق نشده برنگرد.»

تاراس لرزید. «آلیوشا... آنیوشکا چی؟» «اون می‌دونه چیکار کنه.» آلیوشا به افق خیره شد. «نفت رو برداشته. تمامِ کفِ خونه رو خیس کرده. اگه همه‌چیز طبقِ نقشه پیش بره، وقتی وادیم پاشو بذاره تو، من کار رو تموم می‌کنم. آنیوشکا الان توی طویله‌ست. با کلت. اگه دید من نیومدم... اگه دید صداها قطع نشد...» آلیوشا مکث کرد. نگاهی به تاراس انداخت؛ نگاهی که در آن هم وداع بود و هم وصیت. «برو تاراس. فقط برو و پشتِ سرت رو نگاه نکن.»

ساعتی بعد، آلیوشا و وادیم به سمتِ کلبه راه افتادند. تاراس ایستاد و تماشا کرد. دو سایه، یکی بزرگ و درنده، و دیگری باریک و مصمم، در مِه محو شدند. تاراس به جنگل پناه برد. ساعت‌ها بینِ درختانِ سیاه و سرمازده پرسه زد. او صدایِ قلبش را می‌شنید که با هر زوزه‌یِ باد، تندتر می‌زد. او در ذهنِ خودش، بارها و بارها تصویرِ آتش را تجسّم کرد.»