کتاب مسئولیت فقهی و حقوقی ناشی از دفاع مشروع نسبت به جان و اموال دیگری

کتاب مسئولیت فقهی و حقوقی ناشی از دفاع مشروع نسبت به جان و اموال دیگری نوشته سیدعلی نخبه، حدود اختیار و مسئولیت کسی را بررسی می‌کند که برای حفاظت از دیگری وارد عمل می‌شود. مسئله‌ی اصلی، مرز میان کمک به فرد در معرض خطر و رفتاری است که خود می‌تواند مسئولیت‌آور باشد. انتشارات عاصم این کتاب را منتشر کرده است. نویسنده، دیدگاه‌های فقه امامیه و مقررات حقوق ایران را کنار یکدیگر قرار داده است تا شرایط مجازبودن دفاع، موارد وجوب و پیامدهای عبور از حدود دفاع را توضیح دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مسئولیت فقهی و حقوقی ناشی از دفاع مشروع نسبت به جان و اموال دیگری

کتاب مسئولیت فقهی و حقوقی ناشی از دفاع مشروع نسبت به جان و اموال دیگری، پژوهشی در حوزه‌ی فقه و حقوق کیفری است. سیدعلی نخبه بحث را بر موقعیتی متمرکز کرده است که مدافع، شخصِ مورد تعرض نیست و برای حفظ حقوق فرد دیگری مداخله می‌کند. پرسش محوری این است که چنین مداخله‌ای چه زمانی مجاز، واجب یا ممنوع خواهد بود و مدافع در برابر پیامدهای رفتارش چه مسئولیتی دارد. نویسنده برای بررسی این پرسش، از تعریف مفاهیم آغاز می‌کند و سپس به احکام شرعی و ضوابط قانونی می‌رسد. پژوهش در سه فصل تنظیم شده است: «کلیات، مفاهیم و مبانی»، «مسئولیت فقهی ناشی از دفاع مشروع نسبت به اموال و جان دیگری» و «مسئولیت حقوقی ناشی از دفاع مشروع نسبت به جان و اموال دیگری». فصل نخست، معنای دفاع، مشروعیت و دفاع مشروع را روشن می‌کند و سابقه‌ی پذیرش این حق در مقررات را توضیح می‌دهد. این مقدمه، زمینه‌ی تفکیک واکنش طبیعی در برابر خطر از دفاعی را فراهم می‌کند که شرع و قانون برای آن اعتبار قائل‌اند.
کتاب مسئولیت فقهی و حقوقی ناشی از دفاع مشروع نسبت به جان و اموال دیگری در فصل فقهی، دفاع از نفس، عرض و ناموس، مال و آزادی تن را جداگانه بررسی کرده است. نقل دیدگاه‌های فقها، تفاوت احکام این حوزه‌ها را نشان می‌دهد؛ برای نمونه، حکم حفاظت از مالی که ادامه‌ی حیات صاحبش به آن وابسته است، الزاماً مانند حفاظت از سایر اموال نیست. توانایی مدافع و احتمال آسیب‌دیدن او نیز در بررسی تکلیف دفاع جایگاه دارند. مباحث قواعد احسان، لاضرر و الاسهل فالاسهل، رابطه‌ی حمایت از دیگری با مسئولیت مدافع را دنبال می‌کنند. فصل حقوقی به شرایط خطر و رفتار دفاعی اختصاص دارد؛ از فعلی یا قریب‌الوقوع‌بودن تعرض تا ضرورت مداخله، تناسب دفاع و امکان کمک‌گرفتن از قوای دولتی. دغدغه‌ی پژوهش، حفظ تعادل میان حمایت از یاری‌رسان و جلوگیری از خشونت بی‌ضابطه است. متن از این مسیر نشان می‌دهد که نیت کمک، به‌تنهایی برای مشروع‌شناختن هر رفتار دفاعی کافی نیست.

خلاصه کتاب مسئولیت فقهی و حقوقی ناشی از دفاع مشروع نسبت به جان و اموال دیگری

کتاب مسئولیت فقهی و حقوقی ناشی از دفاع مشروع نسبت به جان و اموال دیگری، دفاع از حقوق دیگران را اختیاری نامحدود نمی‌داند. نویسنده ابتدا میان احکام دفاع از جان و مال تمایز می‌گذارد و نقش توانایی مدافع، سلامت او و اهمیت حقِ در معرض خطر را بررسی می‌کند. بحث سپس به ویژگی‌های تجاوز می‌رسد: خطر باید امکان تحقق داشته باشد و تعرض، غیرقانونی و فعلی یا قریب‌الوقوع باشد. پایان‌یافتن خطر نیز فرصت دفاع را خاتمه می‌دهد و اقدام بعدی ممکن است عنوان انتقام پیدا کند. ضرورت رفتار دفاعی و استفاده از شیوه‌ی کم‌آسیب‌تر، دو محور دیگر بحث‌اند. پیام اصلی این کتاب، وابستگی مشروعیت دفاع به مجموعه‌ای از شرایط است؛ شرایطی که هم از شخص در معرض تعرض حمایت می‌کنند و هم اختیار مدافع را محدود نگه می‌دارند.

چرا باید کتاب مسئولیت فقهی و حقوقی ناشی از دفاع مشروع نسبت به جان و اموال دیگری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مسئولیت فقهی و حقوقی ناشی از دفاع مشروع نسبت به جان و اموال دیگری را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• دیدگاه‌های فقهی و مقررات حقوقی درباره‌ی مداخله برای حمایت از دیگران کنار هم بررسی شده‌اند.
• تفاوت حکم دفاع از جان و مال روشن می‌شود.
• شرایطی مانند ضرورت، تناسب و رعایت مراتب دفاع توضیح داده می‌شوند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مسئولیت فقهی و حقوقی ناشی از دفاع مشروع نسبت به جان و اموال دیگری به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان فقه و حقوق کیفری.
• پژوهشگران مسئولیت مدنی و کیفری مدافع.
• علاقه‌مندان به شناخت حدود قانونی حمایت از اشخاص در معرض خطر.