کتاب حکمت و هستی شناسی (جلد اول)

کتاب حکمت و هستی شناسی (جلد اول) (مدخل علم فلسفه) نوشته محسن لرکی، مبانی آغازین فلسفه و نقش آن‌ها در شناخت هستی را بررسی می‌کند. پرسش محوری این کتاب، تفاوت مقدمه‌ی فلسفه با مقدمه‌ی دیگر علوم است: اگر فلسفه درباره‌ی موجود بما هو موجود بحث می‌کند، مبانی خود را از کجا می‌گیرد؟ نویسنده پاسخ را درون فلسفه جست‌وجو کرده و اختلاف دیدگاه‌ها درباره‌ی موضوع علم، تقسیم حکمت و اعتبار برهان را شرح داده است. انتشارات عاصم این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حکمت و هستی شناسی (جلد اول)

کتاب حکمت و هستی شناسی (جلد اول) نوشته محسن لرکی، بررسی مباحث مقدماتی فلسفه را به مسئله‌ای فلسفی تبدیل می‌کند. نویسنده معتقد است انتخاب مبنا در آغاز فلسفه، مسیر استدلال‌ها و نتایج بعدی هستی‌شناسی را تعیین می‌کند. بحث اصلی صرفاً تعریف چند اصطلاح نیست؛ مسئله این است که علوم چگونه از یکدیگر متمایز می‌شوند، چه رابطه‌ای میان موضوع و مسائل هر علم برقرار است و فلسفه چه نسبتی با سایر دانش‌ها دارد. نویسنده تعریف‌های ملاصدرا و بوعلی از حکمت را کنار یکدیگر قرار داده و پیامد تفاوت‌های آن‌ها را در تقسیم حکمت نظری و عملی دنبال کرده است. مقایسه‌ی دیدگاه‌های محمدحسین طباطبایی، مرتضی مطهری، عبدالله جوادی آملی، محمدتقی مصباح یزدی و دیگر متفکران نیز بخشی از همین بررسی است. موضع نویسنده در این مقایسه‌ها پنهان نیست؛ او از مبانی طباطبایی دفاع می‌کند و بخشی از اختلاف‌ها را ناشی از جابه‌جایی پیش‌فرض‌های مکاتب می‌داند.
کتاب حکمت و هستی شناسی (جلد اول) چهار بخش و ۱۱ فصل دارد. بخش نخست، «موضوع علم»، تقسیمات حکمت و حکمت نظری را بررسی می‌کند. بخش دوم به تقسیمات علم حصولی و مسئله‌ی سرایت خطای صورت به ماده‌ی قیاس اختصاص دارد. بخش سوم، «عرض ذاتی»، نقش این مفهوم را در مرزبندی علوم، مشکلات تعریف آن و قید تساوی و تساوق دنبال می‌کند. بخش چهارم، «مدخل»، مباحثی مانند آغاز علم فلسفه، رهایی از سفسطه، اجزای علم و مبادی علوم را در بر می‌گیرد. سه بخش نخست سهم گسترده‌ای از بحث موضوع علم و عرض ذاتی دارند. نویسنده معمولاً مفهوم اصطلاحات و محل اختلاف را روشن می‌کند؛ سپس اقوال، نقدها و نتایج هر مبنا را می‌آورد. نقل متن منابع و جمع‌بندی پایان مباحث نیز در همین مسیر قرار دارند. این کتاب شرح یا حاشیه‌ی کتاب دیگری نیست و برای مطالعه‌ی مقدماتیِ بدون پیش‌زمینه تنظیم نشده است. آشنایی با اصطلاحات فلسفی، پیش‌نیاز دنبال‌کردن بحث‌های این کتاب است.

خلاصه کتاب حکمت و هستی شناسی (جلد اول)

نویسنده در کتاب حکمت و هستی شناسی (جلد اول) از این ایده آغاز می‌کند که فلسفه، برخلاف دیگر علوم، مبادی بیرونی ندارد؛ زیرا موضوع فلسفه چنان عام است که چیزی بیرون از قلمرو آن قرار نمی‌گیرد. بحث سپس به معیار تقسیم علوم می‌رسد: آیا پیوند حقیقی موضوع و محمول و برهان عرض ذاتی، مرز دانش‌ها را مشخص می‌کند یا اهداف و قراردادها چنین نقشی دارند؟ نویسنده پاسخ‌های متفاوت را در تقسیم حکمت به نظری و عملی و شاخه‌های حکمت نظری پی می‌گیرد. مباحث شناخت، خطاپذیری ادراک و مقدمات استدلال نیز زمینه‌ی بررسی اعتبار این تقسیم‌ها را فراهم می‌کنند. دغدغه‌ی اصلی، روشن‌کردن نسبت میان مبانی و نتایج است. نویسنده بر جداسازی فضای مشهور حکما از مبانی دقیق‌تر حکمت متعالیه اصرار دارد تا نقد هر دیدگاه بر پیش‌فرض‌های همان دیدگاه استوار بماند.

چرا باید کتاب حکمت و هستی شناسی (جلد اول) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب حکمت و هستی شناسی (جلد اول) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• بررسی عرض ذاتی، مسئله‌ی مرزبندی علوم را روشن‌تر می‌کند.
• مقایسه‌ی اقوال، تفاوت مبانی تقسیم حکمت را نشان می‌دهد.
• پیگیری نتایج هر مبنا، امکان سنجش پیوند مقدمات و نتیجه‌ها را فراهم می‌کند.
• بحث مدخل فلسفه، نسبت این دانش با مبادی خودش را توضیح می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب حکمت و هستی شناسی (جلد اول) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• طلاب و دانشجویان آشنا به اصطلاحات فلسفه‌ی اسلامی.
• پژوهشگران علاقه‌مند به موضوع علم و معیار تمایز علوم.
• مدرسان فلسفه و خوانندگان پیگیر اختلاف مبانی طباطبایی با دیگر حکما.