کتاب روایتی از شازده خانم

کتاب روایتی از شازده خانم نوشته حسن کاسه چی، سرگذشت اختر الملوک را از میان گفت‌وگوهای او با دخترش، ماندانا، دنبال می‌کند؛ زنی از بازماندگان خاندان قاجار که عشق به عزیزخان، زندگی‌اش را به تجربه‌ی زندان، تبعید و چشم‌انتظاری پیوند زده است. انتشارات مهرگان دانش این کتاب را منتشر کرده است. داستان از یک روز برفی و کنار پنجره‌ی خانه آغاز می‌شود و به خاطرات معلمی، ازدواج و مناسبات اجتماعی قزوین راه می‌یابد. فاصله‌ی میان تن ناتوان شازده خانم و اراده‌ی او در خاطرات جوانی، یکی از محورهای روایت است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روایتی از شازده خانم

کتاب روایتی از شازده خانم، اثر حسن کاسه چی، داستانی اجتماعی با محوریت زندگی زنی است که خاطرات شخصی‌اش از مسائل پیرامونش جدا نیست. اختر الملوک، مشهور به شازده خانم، در سالخوردگی برای حرکت به واکر نیاز دارد و نفس‌های کوتاه و پاهای متورمش، حضور بیماری را یادآوری می‌کنند. او در کنار دخترش، ماندانا، گذشته را بازمی‌گوید؛ گذشته‌ای که هم شور عاشقی دارد و هم فشار سنت، تنگناهای زندگی و نگرانی‌های سیاسی. ماندانا فقط شنونده نیست؛ سؤال می‌پرسد، شوخی می‌کند و گاهی در برابر عادت‌های پذیرفته‌شده‌ی گذشته واکنش نشان می‌دهد. گفت‌وگوی مادر و دختر، فاصله‌ی نگاه دو نسل را آشکار می‌کند. روایت میان توصیف‌های راوی و سخنان شخصیت اصلی جابه‌جا می‌شود. جزئیات بدن فرسوده‌ی مادر، فضای برفی خانه و رفتارهای مراقبتی دختر، موقعیت اکنون را می‌سازند. خاطرات نیز از دل اتفاق‌های کوچک روزمره سر برمی‌آورند. روایت، علاوه‌بر بازگویی رویدادها، احساس شخصیت‌ها را با تشبیه‌هایی از طبیعت، پرندگان، نور و فصل‌ها توصیف کرده است.
کتاب روایتی از شازده خانم، قزوین را نه صرفاً محل وقوع ماجراها، بلکه بخشی از حافظه‌ی شخصیت اصلی نشان می‌دهد. دروازه‌ی دربکوشک، بازار سعدالسلطنه، حمام قجر، آب‌انبارها و کوچه‌های خاکی، هرکدام به خاطره‌ای از کار، رفت‌وآمد یا روابط خانوادگی گره خورده‌اند. توصیف شیوه‌ی رساندن آب به خانه‌ها و دشواری کارهای خانگی، تصویری از زندگی روزمره به دست می‌دهد. خاطرات مدرسه نیز مناسبات میان معلمان، کودکان و والدین را پیش می‌کشند. عشق و سیاست در این فضا از یکدیگر جدا نمی‌مانند؛ تصمیم‌های عزیزخان بر امنیت، رفت‌وآمد و آسودگی اختر الملوک اثر می‌گذارند. تفاوت جایگاه خانوادگی دو دلداده نیز زمینه‌ی کشمکشی دیگر است. عنوان اشرافی شازده خانم، انتظارهای اطرافیان را شکل می‌دهد، اما انتخاب او لزوماً تابع همان انتظارها نیست. طنز در میان شرح دشواری‌ها حضور دارد و از شوخی‌های مادر و دختر تا یادآوری رفتار خویشاوندان امتداد می‌یابد. روایت، گذشته را سراسر خوش یا سراسر تلخ تصویر نمی‌کند؛ صمیمیت خانه‌ها در کنار کمبود امکانات قرار می‌گیرد و خاطره‌ی محبت با یادآوری تعصب همراه می‌شود. موضوع اصلی، حفظ حرمت و پیوند عاطفی در موقعیت‌هایی است که فرد اختیار چندانی بر شرایط بیرونی ندارد.

خلاصه داستان روایتی از شازده خانم

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
شازده خانم در روزی برفی کنار پنجره نشسته است. ماندانا برای حیوانات بیرون خانه غذا می‌ریزد و همین کار، مادر را به یاد روزهای معلمی و رفتار کودکان با حیوانات می‌اندازد. خاطره‌ها یکی پس از دیگری پیش می‌آیند؛ از مدرسه و آب حوض خانه‌ها تا جهیزیه و مخالفت خانواده با ازدواج او. کتاب روایتی از شازده خانم از خلال همین گفت‌وگو، به آشنایی اختر الملوک با عزیزخان در جلسات سیاسی می‌رسد. اختر الملوک به جوانی دل بسته که فعالیت سیاسی‌اش او را با زندان و تبعید روبه‌رو کرده است. او برای ملاقات عزیزخان راه دشوار قزوین تا کازرون را طی می‌کند. نگرانی خانواده، دشواری سفر و رفتار آزاردهنده‌ی مأموران، عشق او را به آزمونی فراتر از دلتنگی بدل می‌کنند؛ آزمونی که پای انتخاب، امنیت و عزت‌نفس را به میان می‌آورد.

چرا باید کتاب روایتی از شازده خانم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب روایتی از شازده خانم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• گفت‌وگوی مادر و دختر، تفاوت داوری دو نسل درباره‌ی گذشته را نشان می‌دهد.
• جزئیات خانه‌ها، بازار و مدرسه، تصویری ملموس از زندگی روزمره‌ی قزوین می‌سازند.
• داستان، پیامدهای زندان و تبعید را از منظر زنِ چشم‌انتظار بررسی می‌کند.
• هم‌نشینی طنز و اندوه، احساس‌های گوناگون شخصیت اصلی را آشکار می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب روایتی از شازده خانم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان‌های اجتماعی با شخصیت اصلی زن.
• خوانندگان علاقه‌مند به خاطرات شهری و زندگی روزمره‌ی قزوین.
• دوستداران داستان‌های عاشقانه در بستر کشمکش‌های سیاسی.
• مخاطبان علاقه‌مند به روابط مادر و دختر و تفاوت نگاه نسل‌ها.