کتاب بازپرس (دکترین و رویه قضایی)

کتاب بازپرس (دکترین و رویه قضایی) با تدوین موسی رحیمی، محمدمهدی مخبریان نژاد و رضا رحیمی دهسوری، حدود صلاحیت و وظایف مقام تحقیق را در آیین دادرسی کیفری بررسی کرده است. مسئله‌ی اصلی این کتاب، نسبت میان اختیار کشف جرم و الزام به رعایت حقوق اشخاص است؛ نسبتی که در تصمیم‌هایی مانند شروع تحقیق، صدور قرار تأمین و اجرای نیابت قضایی اهمیت پیدا می‌کند. تدوین‌کنندگان، مواد قانونی را کنار دیدگاه‌های حقوقی، آرای قضایی و نظریه‌های مشورتی قرار داده‌اند تا زمینه‌ی بررسی مسائل بازپرسی فراهم شود. انتشارات چتر دانش این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازپرس (دکترین و رویه قضایی)

کتاب بازپرس (دکترین و رویه قضایی) حاصل تدوین موسی رحیمی، محمدمهدی مخبریان نژاد و رضا رحیمی دهسوری است و یکی از دفترهای مجموعه‌ی گفته‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری به‌شمار می‌رود. تدوین‌کنندگان، موضوع بازپرسی را در سه فصل «صلاحیت بازپرس»، «وظایف و اختیارات بازپرس در تحقیقات مقدماتی» و «اقدامات بازپرس پس از ختم تحقیقات» تنظیم کرده‌اند. فصل نخست، صلاحیت در حوزه‌ی قضایی محل مأموریت و خارج از آن حوزه را توضیح می‌دهد. فصل دوم، تعریف تحقیقات مقدماتی، شرایط شروع تحقیق و نحوه‌ی انجام تحقیقات را در بر می‌گیرد. فصل سوم نیز به ختم تحقیقات و اخذ آخرین دفاع اختصاص دارد. شیوه‌ی ارائه‌ی مطالب، ماده‌محور است: متن قانون مبنای بحث قرار می‌گیرد و توضیحات ذیل هر ماده، مسئله‌های تفسیری و مصداق‌های مرتبط را روشن می‌سازد. منابع این توضیحات شامل اندیشه‌های حقوقی، مباحث فقهی، آرای وحدت رویه، آرای شعب دادگاه‌ها و دیوان‌عالی کشور، نظریه‌های مشورتی و مقررات مرتبط است.
کتاب بازپرس (دکترین و رویه قضایی) میان شناخت قاعده و بررسی موقعیت‌های قضایی ارتباط برقرار می‌کند. بحث صلاحیت، فقط به تعیین محل وقوع جرم محدود نمی‌ماند؛ محل کشف جرم، دستگیری متهم، اقامت مظنون و نامعلوم‌بودن محل وقوع نیز در تعیین حدود مداخله‌ی بازپرس مطرح می‌شوند. نمونه‌هایی مانند مزاحمت تلفنی، خیانت‌درامانت و کلاهبرداری مرتبط با رایانه نشان می‌دهند که تشخیص مرجع صالح، گاهی به شناخت چگونگی تحقق جرم وابسته است. مباحث نیابت قضایی نیز تفاوت میان واگذاری اقدامات تحقیقی و اختیار اظهارنظر نهایی را آشکار می‌کنند. حقوق دفاعی متهم در این بحث‌ها جای مشخصی دارد؛ از استماع اظهارات وکیل تا تناسب تأمین و رسیدگی به اعتراض نسبت به بازداشت. تدوین‌کنندگان در بحث تحقیقات مقدماتی، محرمانگی، سرعت و استمرار را کنار اصل برائت قرار داده‌اند. توضیحات مربوط به محرمانگی نشان می‌دهد که حفظ اسرار پرونده، صرفاً یک الزام اداری نیست و با جلوگیری از آسیب به حیثیت اشخاص ارتباط دارد. حضور دیدگاه‌های متفاوت ذیل برخی مواد نیز امکان مقایسه‌ی برداشت‌های حقوقی را فراهم کرده است؛ برای نمونه، بحث قرارهای منتهی به بازداشت، تفاوت تفسیرها درباره‌ی دامنه‌ی نظارت دادستان و رسیدگی به اعتراض متهم را پیش می‌کشد.

خلاصه کتاب بازپرس (دکترین و رویه قضایی)

کتاب بازپرس (دکترین و رویه قضایی) وظیفه‌ی مقام تحقیق را در چارچوب صلاحیت قانونی، حفظ ادله و رعایت حقوق طرف‌های پرونده توضیح می‌دهد. بحث از این سؤال آغاز می‌شود که بازپرس در چه شرایطی حق مداخله دارد و چه زمانی باید پرونده را به مرجع صالح بفرستد. مباحث بعدی، شرایط ارجاع دادستان، اختیار انجام اقدامات ضروری و تقسیم وظایف میان بازپرس، دادستان و دادیار را روشن می‌کنند. نیابت قضایی نیز ابزاری برای انجام تحقیقات خارج از حوزه‌ی مأموریت معرفی شده است که حدود و الزامات خاص خود را دارد. ایده‌ی محوری این کتاب، وابستگی اعتبار اقدامات تحقیقی به رعایت ضوابط دادرسی است. کشف حقیقت، مجوز نادیده‌گرفتن حقوق دفاعی، افشای اطلاعات پرونده یا صدور تأمین نامتناسب نیست. سرعت رسیدگی نیز باید همراه با حفظ آثار جرم، جلوگیری از فرار متهم و رعایت حدود اختیار مقام قضایی معنا پیدا کند.

چرا باید کتاب بازپرس (دکترین و رویه قضایی) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب بازپرس (دکترین و رویه قضایی) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مواد قانونی در کنار تفسیرهای حقوقی و نمونه‌های قضایی بررسی شده‌اند.
• مثال‌های جرائم مختلف، مسئله‌ی تشخیص صلاحیت محلی را روشن‌تر می‌کنند.
• مباحث نیابت قضایی، حدود اختیار مرجع درخواست‌کننده و اجراکننده را توضیح می‌دهند.
• بحث محرمانگی و قرارهای تأمین، ارتباط تحقیقات کیفری با حقوق دفاعی اشخاص را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب بازپرس (دکترین و رویه قضایی) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق که مباحث تحقیقات مقدماتی را مطالعه می‌کنند.
• وکلایی که با مسائل صلاحیت و نیابت قضایی سروکار دارند.
• کارآموزان قضایی علاقه‌مند به مقایسه‌ی مواد قانونی با تفسیرها و آرای مرتبط.