کتاب حقوق آب (در اسلام و ایران)

کتاب حقوق آب (در اسلام و ایران) نوشته علی اصغر صالحی مفرد، موضوع بهره‌برداری از آب و حفاظت از منابع آبی را در پیوند با فقه اسلامی و قوانین ایران بررسی کرده است. نویسنده آب را فقط موضوع مالکیت و مصرف نمی‌داند؛ حق دسترسی مردم، مسئولیت جلوگیری از آلودگی و حدود تصرف در منابع طبیعی نیز در بحث او جای دارند. انتشارات آوای دانایی این کتاب را منتشر کرده است. یکی از پرسش‌های محوری این پژوهش، نسبت میان استفاده از مواهب طبیعی و وظیفه‌ی حفظ آن‌هاست. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر برای خرید و دانلود در طاقچه عرضه شده است.

درباره کتاب حقوق آب (در اسلام و ایران)

کتاب حقوق آب (در اسلام و ایران) حاصل پژوهش علی اصغر صالحی مفرد درباره‌ی مبانی فقهی و حقوقی مناسبات انسان با منابع آبی است. نویسنده بحث را از تعریف «حق» آغاز کرده و تفاوت معنای این مفهوم در کاربردهای لغوی، حقوقی و فقهی را توضیح داده است. این مقدمه زمینه‌ای فراهم می‌کند تا موضوع آب در چارچوب امتیاز اشخاص، حدود اختیار آن‌ها و تکالیف مرتبط با زندگی اجتماعی بررسی شود. متن سپس ویژگی‌های آب، انواع منابع آبی و ارتباط آب و خاک را شرح می‌دهد. نویسنده حفاظت از آب را بخشی جداافتاده از حفاظت محیط زیست نمی‌بیند؛ زندگی موجودات و امکان بهره‌برداری از زمین در این بررسی به حضور و سلامت آب وابسته‌اند. شیوه‌ی طرح مطالب بر تعریف مفاهیم، نقل آیات و احادیث و بررسی دیدگاه‌های فقهی و تفسیری استوار است. نویسنده در بحث آبادکردن زمین، چند تفسیر را کنار هم آورده تا معنای بهره‌برداری و مسئولیت انسان در برابر طبیعت را روشن کند.
کتاب حقوق آب (در اسلام و ایران) پنج فصل دارد. فصل نخست به کلیات و مفاهیم اختصاص یافته و فصل دوم محیط زیست در منابع اسلامی و موقعیت ایران را بررسی می‌کند. مباحثی مانند محیط زیست از نگاه معصومین، وضعیت منابع آب، جایگاه حقوق محیط زیست در قوانین ایران و تقسیم عادلانه‌ی آب زاینده‌رود در فهرست این فصل دیده می‌شوند. فصل سوم، جایگاه حقوق آب در منابع اسلامی را دنبال کرده است؛ مالکیت ثروت‌های عمومی، دریاها و سواحل، احکام آب چاه‌ها، آب در قانون مدنی و حق بر آب آشامیدنی سالم از موضوعات این بخش‌اند. فصل چهارم به حقوق آب کشورهای منتخب اسلامی اختصاص دارد و مباحثی درباره‌ی مراکش و مصر را در بر می‌گیرد. فصل پنجم نیز نتیجه‌گیری و پیشنهادات پژوهش است. دغدغه‌ی اصلی این مجموعه، پیونددادن بحث مالکیت و دسترسی به آب با ضرورت جلوگیری از اسراف، تخریب و آلودگی منابع است.

خلاصه کتاب حقوق آب (در اسلام و ایران)

کتاب حقوق آب (در اسلام و ایران) رابطه‌ی انسان و آب را از دو جهت بررسی می‌کند: حقی که امکان استفاده از منابع را فراهم می‌کند و تکلیفی که حدود این استفاده را مشخص می‌سازد. نویسنده پس از توضیح مفهوم حق، آب را در مجموعه‌ی روابط حقوقی و زیست‌محیطی قرار می‌دهد. آیات مربوط به حیات، بارش، آبادکردن زمین و منع اسراف، پایه‌ی بخشی از استدلال‌های او هستند. احادیث مربوط به اشتراک مردم در آب نیز زمینه‌ی طرح مسائل مالکیت عمومی را فراهم کرده‌اند. پیام محوری پژوهش این است که بهره‌مندی از منابع طبیعی، مجوز تخریب آن‌ها نیست. نویسنده مسئله‌ی کمبود آب، برداشت بی‌رویه و آلودگی را به ضرورت مدیریت منابع، اصلاح مصرف و توجه به حقوق استفاده‌کنندگان پیوند می‌دهد.

چرا باید کتاب حقوق آب (در اسلام و ایران) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب حقوق آب (در اسلام و ایران):

• این کتاب تفاوت معنای حق در فقه و حقوق را پیش از ورود به مسائل آب توضیح می‌دهد.
• بحث مالکیت منابع آبی، زمینه‌ی شناخت نسبت حقوق اشخاص و منافع عمومی را فراهم می‌کند.
• بررسی تفسیرهای مربوط به آبادکردن زمین، ارتباط بهره‌برداری از طبیعت و مسئولیت حفاظت از محیط زیست را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق و فقه که به مبانی مالکیت و بهره‌برداری از منابع آبی علاقه دارند.
• پژوهشگران محیط زیست که رابطه‌ی آموزه‌های اسلامی و حفاظت از طبیعت را بررسی می‌کنند.
• علاقه‌مندان به مسائل حقوقی دسترسی و توزیع آب.