کتاب هوش مصنوعی و سیستم های خبره

کتاب هوش مصنوعی و سیستم های خبره (رویکرد فناوری های نوین) نوشته علی شعبانی بدیع و ابوذر بیات، مبانی ساخت ماشین‌های هوشمند را از تعریف هوشمندی تا انتخاب عمل و حل مسئله معرفی می‌کند. نویسندگان میان تقلید رفتار انسان و تصمیم‌گیری عقلانی تفاوت می‌گذارند؛ تفاوتی که در شناخت عامل‌های هوشمند نقش مهمی دارد. این کتاب علاوه‌بر الگوریتم‌های جستجو، موضوع‌هایی مانند شبکه‌های عصبی، پردازش زبان طبیعی و هوش مصنوعی مولد را در فهرست مباحث خود جای داده است. انتشارات آوای دانایی این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هوش مصنوعی و سیستم های خبره

کتاب هوش مصنوعی و سیستم های خبره نوشته علی شعبانی بدیع و ابوذر بیات، به‌عنوان راهنمای آموزشی آموزش عالی در حوزه‌ی مهندسی کامپیوتر و فناوری اطلاعات معرفی شده است. موضوع اصلی این کتاب، شناخت مفاهیم و سازوکارهایی است که امکان ادراک، یادگیری، استدلال و تصمیم‌گیری را برای ماشین فراهم می‌کنند. نویسندگان بحث را به تعریف واحدی از هوش مصنوعی محدود نکرده‌اند. چهار دسته‌ی تفکر انسان‌گونه، تفکر عاقلانه، رفتار انسان‌گونه و رفتار عاقلانه، نقطه‌ی شروع بررسی هستند. آزمون تورینگ و استدلال اتاق چینی نیز زمینه‌ای برای طرح پرسش درباره‌ی تفاوت پاسخ‌دادن درست و فهمیدن معنا فراهم کرده‌اند. این بخش‌ها نشان می‌دهند که بحث درباره‌ی ماشین هوشمند، علاوه‌بر برنامه‌نویسی، به سؤال‌هایی درباره‌ی ذهن و شناخت وابسته است. فصل عامل‌های هوشمند، این بحث مفهومی را به اجزای یک سیستم نزدیک می‌کند: حسگرها اطلاعات محیط را دریافت می‌کنند و برنامه‌ی عامل، عمل مناسب را انتخاب می‌کند. نویسندگان میان تابع عامل به‌عنوان توصیف ریاضی رفتار و برنامه‌ی عامل به‌عنوان پیاده‌سازی اجرایی تفاوت گذاشته‌اند.
فهرست کتاب هوش مصنوعی و سیستم های خبره شامل ۱۲ فصل است. عنوان‌هایی مانند «عامل‌های هوشمند»، «جستجو به عنوان روش حل مساله»، «پردازش زبان طبیعی» و «هوش مصنوعی مولد» گستره‌ی مباحث را مشخص می‌کنند. بخش جستجو، صورت‌بندی مسئله را از حالت اولیه، عمل‌های ممکن، آزمون هدف و هزینه‌ی مسیر آغاز می‌کند. روش‌های اول سطح، اول عمق و هزینه‌ی یکسان در کنار جستجوی حریصانه و A* قرار گرفته‌اند. معیارهای کامل‌بودن، بهینگی، زمان و حافظه نیز مبنای ارزیابی روش‌ها هستند. فهرست مباحث، جستجوی محلی، الگوریتم‌های ژنتیکی، شبکه‌های عصبی، پردازش تصویر، منطق و استدلال غیرقطعی را هم دربر می‌گیرد. فصل‌های پایانی به ابزارهای توسعه‌ی پروژه و نمونه‌های آموزشی اختصاص دارند. شیوه‌ی توضیح در بخش‌های ارائه‌شده، ترکیبی از تعریف اصطلاحات، دسته‌بندی مفاهیم، مثال و نمایش الگوریتم‌هاست. مثال‌های مسیریابی و بازی‌ها کمک می‌کنند رابطه‌ی میان تعریف انتزاعی مسئله و محاسبه‌ی پاسخ روشن شود. خواننده در این مسیر، هوشمندی را نه صرفاً ویژگی ظاهری یک ماشین، بلکه حاصل ارتباط میان اطلاعات، هدف، محیط و محدودیت‌های محاسباتی می‌بیند.

خلاصه کتاب هوش مصنوعی و سیستم های خبره

کتاب هوش مصنوعی و سیستم های خبره، مسئله‌ی ساخت سیستم هوشمند را از شناخت توانایی‌های ماشین آغاز می‌کند و به چگونگی انتخاب عمل می‌رساند. ایده‌ی محوری بخش‌های ارائه‌شده این است که عامل منطقی، باتوجه‌به اطلاعات موجود و معیار عملکرد، عملی را انتخاب می‌کند که بهترین نتیجه‌ی مورد انتظار را داشته باشد. عقلانیت در این تعریف، به معنای آگاهی از تمام پیامدها نیست. عامل برای سازگارشدن با محیط به گردآوری اطلاعات، یادگیری و اصلاح دانش اولیه نیاز دارد. نویسندگان سپس حل مسئله را به جستجو در فضای حالت پیوند می‌دهند؛ فرایندی که باید مسیر رسیدن به هدف را پیدا کند و هزینه‌ی محاسبه را نیز در نظر بگیرد. مباحث یادگیری ماشین، شبکه‌های عصبی و پردازش زبان طبیعی، تصویر این کتاب از توانایی‌های سیستم هوشمند را گسترش می‌دهند. حاصل این مباحث، شناخت رابطه‌ی میان داده، استدلال، عمل و ارزیابی عملکرد است.

چرا باید کتاب هوش مصنوعی و سیستم های خبره را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب هوش مصنوعی و سیستم های خبره را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• چهار تعریف متفاوت از هوش مصنوعی، تمایز میان رفتار انسان‌گونه و عملکرد عقلانی را روشن می‌کنند.
• دسته‌بندی محیط‌ها، نقش مشاهده‌پذیری و عدم قطعیت را در طراحی عامل نشان می‌دهد.
• ارزیابی الگوریتم‌ها براساس زمان، حافظه و بهینگی، مبنایی برای مقایسه‌ی روش‌های حل مسئله فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به گروه‌های زیر پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان مهندسی کامپیوتر و فناوری اطلاعات که مبانی درس هوش مصنوعی را مطالعه می‌کنند.
• خوانندگانی که می‌خواهند تفاوت عامل‌های واکنشی، هدف‌محور و یادگیرنده را بشناسند.
• علاقه‌مندان به الگوریتم‌ها که درباره‌ی هزینه و کیفیت روش‌های جستجو سؤال دارند.