کتاب روند صلح خاورمیانه

کتاب روند صلح خاورمیانه (مروری بر طرح‌های صلح و علل ناکامی) نوشته جواد رکابی شعرباف، پرسشی مشخص را دنبال می‌کند: چرا ابتکارات متعدد برای حل منازعه‌ی فلسطین و اسرائیل به صلحی پایدار نرسیده‌اند؟ نویسنده، مذاکرات را در پیوند با جنگ‌ها، تغییر موازنه‌ی قدرت و منافع بازیگران منطقه‌ای بررسی کرده است. انتشارات دانشگاه تهران این کتاب را منتشر کرده است. بحث اصلی از پیدایش اسرائیل تا طرح‌های پیشنهادی آمریکا و ایران امتداد دارد و میان امضای توافق و حل مسائل مربوط به حقوق فلسطینیان تفاوت می‌گذارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روند صلح خاورمیانه

کتاب روند صلح خاورمیانه نوشته جواد رکابی شعرباف، پژوهشی در حوزه‌ی تاریخ سیاسی، دیپلماسی و منازعات منطقه‌ای است. نویسنده، موضوع صلح را جدا از زمینه‌های شکل‌گیری بحران بررسی نمی‌کند. فروپاشی امپراتوری عثمانی، مرزبندی‌های قدرت‌های اروپایی، اعلامیه‌ی بالفور و قیمومیت بریتانیا، نقطه‌های آغاز بحث هستند. مباحث تاریخی نخستین فصل، پراکندگی جوامع یهودی، پیدایش صهیونیسم و اختلاف بر سر انتخاب محل استقرار را در بر می‌گیرند. این مقدمه‌ی تاریخی، زمینه‌ای برای بررسی رابطه‌ی ادعاهای سرزمینی، هویت دینی و تصمیم‌های سیاسی فراهم می‌آورد. نویسنده سپس جنگ‌های اعراب و اسرائیل و حرکت دولت‌های عربی از تقابل نظامی به مذاکره را بررسی کرده است. شیوه‌ی بررسی، ترکیبی از شرح رخدادها، معرفی ابتکارات دیپلماتیک و تحلیل زمینه‌های داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی است. دیدگاه نویسنده در این بررسی آشکار است: او سیاست‌های اسرائیل و حمایت آمریکا را از عوامل اصلی ناکامی مذاکرات می‌داند و طرح پیشنهادی ایران را گزینه‌ای برای حل بحران معرفی می‌کند. بنابراین، معرفی مواضع طرف‌ها در کنار نقد سیاسی و داوری‌های نویسنده قرار گرفته است.
کتاب روند صلح خاورمیانه، مطابق توضیح مقدمه، ۱۰ فصل دارد. «تاریخ پیدایش دولت یهودی» و «جنگ‌های سرنوشت‌ساز» از عنوان‌های آغازین هستند. فصل‌های بعدی، کمپ‌دیوید، مادرید، اسلو، دورهای متعدد مذاکره و طرح صلح ترامپ را پوشش می‌دهند. فصل هشتم به طرح ایران و واکنش گروه‌های فلسطینی و دیگر بازیگران اختصاص یافته است. فصل نهم، بیش از ۲۰ علت برای بن‌بست مذاکرات برمی‌شمارد و فصل دهم، جمع‌بندی مباحث را ارائه می‌دهد. مسئله‌ی مشارکت فلسطینیان، تفاوت اهداف مذاکره‌کنندگان، شهرک‌سازی و نقش میانجی‌ها از محورهای تحلیل هستند. بخش مربوط به ایران نیز نسبت مسئله‌ی فلسطین با امنیت ملی، نفوذ منطقه‌ای و جریان‌های فکری ایرانی را بررسی کرده است. ضمیمه‌های پایانی، متن برخی قطعنامه‌های سازمان ملل، پیمان کمپ‌دیوید و جدول‌های مرتبط با طرح‌های صلح را در بر می‌گیرند. این ترکیب، امکان پیگیری ارتباط میان پیشنهادهای رسمی، شرایط سیاسی و ارزیابی نویسنده از نتایج مذاکرات را فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب روند صلح خاورمیانه

کتاب روند صلح خاورمیانه، ناکامی توافق‌ها را صرفاً نتیجه‌ی اختلاف بر سر جزئیات مذاکرات نمی‌داند. جواد رکابی شعرباف، ریشه‌ی بحران را در ترکیب منافع قدرت‌های خارجی، اختلاف بر سر سرزمین و نادیده‌گرفتن حقوق فلسطینیان جست‌وجو کرده است. بررسی طرح‌ها از پیشنهادهای اولیه‌ی حل منازعه به توافق‌های دولت‌های عربی، مذاکرات فلسطینیان و ابتکارات آمریکا می‌رسد. نویسنده میان صلح دولت‌ها با اسرائیل و حل مسئله‌ی فلسطین تمایز می‌گذارد. تحلیل او، نابرابری قدرت، تفاوت اهداف طرف‌ها، حمایت آمریکا از اسرائیل و استمرار شهرک‌سازی را مانع دستیابی به نتیجه می‌شمارد. بحث طرح همه‌پرسی ایران و واکنش جریان‌های فلسطینی، بخش دیگری از بررسی است. حرف اصلی نویسنده این است که تداوم گفت‌وگو، بدون توجه به حق تعیین سرنوشت و شرایط واقعی منازعه، به‌تنهایی تضمینی برای صلح نیست.

چرا باید کتاب روند صلح خاورمیانه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب روند صلح خاورمیانه را می‌توان چنین خلاصه کرد:

• این کتاب، طرح‌های صلح را در ارتباط با جنگ‌ها و تغییر موازنه‌ی قدرت بررسی می‌کند.
• خواننده می‌تواند تفاوت توافق میان دولت‌ها و حل مسئله‌ی حقوق فلسطینیان را دنبال کند.
• متن قطعنامه‌ها و پیمان‌های منتخب، امکان مقایسه‌ی اسناد و تحلیل نویسنده را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• این کتاب برای دانشجویان علوم سیاسی و روابط بین‌الملل که دیپلماسی خاورمیانه را مطالعه می‌کنند، مناسب است.
• این کتاب به خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند زمینه‌های بن‌بست مذاکرات فلسطین و اسرائیل را بشناسند.
• این کتاب برای علاقه‌مندان به بررسی دیدگاه‌های ایرانی درباره‌ی مسئله‌ی فلسطین و طرح‌های حل منازعه مناسب است.