کتاب پراکسیس و تئوری در فلسفه هایدگر

کتاب پراکسیس و تئوری در فلسفه هایدگر نوشته علی هراتی توسط نقد فرهنگ منتشر شد. این اثر نسبت میان اندیشیدن و عمل‌کردن را از مسیر مفاهیم فلسفه‌ی هایدگر بررسی می‌کند و مسئله‌ی اصلی آن، انتخاب یکی از دو سوی نظر و عمل نیست؛ نویسنده به‌دنبال فهم زمینه‌ای است که هر دو را امکان‌پذیر می‌سازد. تجربه‌ی روزمره‌ی کار با اشیاء و ارتباط با دیگران، در این بحث جایگاهی بنیادی دارد و شناخت نظری در نسبت با همین تجربه معنا پیدا می‌کند. نشر نقد فرهنگ این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پراکسیس و تئوری در فلسفه هایدگر

کتاب پراکسیس و تئوری در فلسفه هایدگر پژوهشی فلسفی از علی هراتی درباره‌ی جدایی و پیوند نظر و عمل است. نویسنده پرسش خود را در چارچوب پدیده‌شناسی هرمنوتیک مطرح می‌کند: آیا ارتباط انسان با جهان، پیش از هر چیز رابطه‌ای شناختی است یا شناخت بر زمینه‌ی بنیادی‌تری استوار شده است؟ مفهوم در-جهان-هستن، نقطه‌ی اتکای پاسخ به این سؤال است. انسان در این تفسیر، ذهنی جداافتاده نیست که بعداً راهی به جهان پیدا کند؛ انسان از ابتدا در میان چیزها، دیگران و امکان‌های زندگی حضور دارد.

نویسنده باتکیه‌بر هستی و زمان، تفاوت رفتار انضمامی و انتزاعی را توضیح داده است. رفتار انضمامی به ارتباط درگیرانه‌ی انسان با جهان مربوط می‌شود و رفتار انتزاعی، چیزها را در جایگاه موضوع شناخت قرار می‌دهد. متن ارسالی شامل مقدمه و مطالبی از دو فصل با عنوان‌های مسئله نظر و عمل در ارتباط انضمامی و مسئله نظر و عمل در ارتباط انتزاعی است. تعداد کل فصل‌های این کتاب از این گزیده مشخص نیست.

کتاب پراکسیس و تئوری در فلسفه هایدگر بحث خود را از تعریف اصطلاحات فراتر می‌برد و نسبت میان آن‌ها را در تجربه‌های مشخص دنبال می‌کند. بخش‌هایی مانند ارتباط عمل و نظر با پروا، سروکار داشتن دلمشغولانه، نقش ساختارهای سه‌گانه دازاین در ارتباط عملی و سروکار داشتن دگرپروایانه، وجوه گوناگون این نسبت را نشان می‌دهند. نویسنده فهم، گفتار و یافت‌حال را جدا از یکدیگر بررسی نمی‌کند؛ پیوند این سه، برای توضیح حضور انسان در جهان ضروری است.

نقل‌قول‌های هایدگر و بررسی دیدگاه‌های ارسطو، دکارت، کانت، دیلتای و هوسرل نیز به روشن‌شدن محل اختلاف کمک می‌کنند. مقدمه، مسیر نقد متافیزیک، منطق، علم و تکنولوژی را از زاویه‌ی تفکیک نظر و عمل ترسیم کرده است. اصطلاحات تخصصی و معادل‌های برخی مفاهیم، بخشی از شیوه‌ی توضیح نویسنده هستند. مثال‌های روزمره در کنار این اصطلاحات قرار می‌گیرند تا بحث صرفاً در سطح تعریف باقی نماند. خواندن این پژوهش مستلزم توجه به تفاوت معنای متداول شناخت با معنایی است که هایدگر برای فهم و نگرش در نظر می‌گیرد؛ تفاوتی که در سراسر استدلال، تعیین‌کننده باقی می‌ماند.

خلاصه کتاب پراکسیس و تئوری در فلسفه هایدگر

نویسنده در کتاب پراکسیس و تئوری در فلسفه هایدگر، پروا را زمینه‌ی مشترک نظر و عمل معرفی می‌کند. پروا در ارتباط با اشیاء به‌شکل دلمشغولی و در ارتباط با دیگران به‌شکل دگرپروایی ظاهر می‌شود. هر دو نوع ارتباط، نگرش مخصوص خود را دارند؛ بنابراین عمل، فعالیتی کور نیست که شناخت نظری بعداً به یاری آن بیاید. فصل نخست، این همراهی را از خلال در-جهان-هستن و ساختارهای فهم، گفتار و یافت‌حال توضیح می‌دهد. فصل دوم به شکل‌گیری شناخت نظری اختصاص دارد. توقف یا اختلال در سروکار داشتن روزمره، امکان مشاهده‌ی چیزها به‌عنوان موضوع پژوهش را آشکار می‌کند. شناخت نظری در این توضیح نفی نمی‌شود؛ شناخت، شیوه‌ای مشتق از ارتباط بنیادی انسان با جهان است. دغدغه‌ی اصلی پژوهش، بازشناختن همین بنیاد و پرهیز از تبدیل یک امکان شناخت به تنها صورت معتبر تفکر است.

چرا باید کتاب پراکسیس و تئوری در فلسفه هایدگر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پراکسیس و تئوری در فلسفه هایدگر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این پژوهش، نسبت پروا، دلمشغولی و دگرپروایی را در بحث نظر و عمل توضیح می‌دهد.
• مثال‌های کار با ابزار، تفاوت شناخت نظری و نگرش هنگام استفاده را روشن می‌کنند.
• بررسی پیوند فهم، گفتار و یافت‌حال، زمینه‌ی شناخت ساختارهای دازاین را فراهم می‌کند.
• بحث شناخت، تفاوت نقد اولویت نظریه با انکار شناخت را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• دانشجویان فلسفه که درباره‌ی نسبت معرفت‌شناسی و هستی‌شناسی پژوهش می‌کنند.
• علاقه‌مندان به هایدگر که می‌خواهند مفاهیم هستی و زمان را در یک مسئله‌ی مشخص دنبال کنند.
• خوانندگان آشنا با پدیده‌شناسی که به پیوند تجربه‌ی روزمره، فهم و شناخت نظری علاقه دارند.

بخشی از کتاب پراکسیس و تئوری در فلسفه هایدگر

«اما راهی که به ابزاریت ابزار می‌رسد کدام است؟ چگونه باید بیازماییم و تجربه کنیم که ابزار، حقیقتاً چیست؟ اگر ابزار را بی استناد به نظریه‌های فلسفی صرفاً همان‌گونه که در درگیری‌های روزمره با آنها مواجه می‌شویم صرفاً وصف کنیم، چنین راهی زمینه‌ای برای نشان دادن خود پیدا می‌کند. اصولاً در تفکر اصیل درباره چیزها، همواره باید تمام سعی و تلاش خود را بکنیم که روی نظریه‌ها و تفسیرها و پنداشت ها و انگاره‌ها را به سوی پدیدارها بکنیم و نه برعکس، بیاییم و برای جعل دلخواه و مطلوب های خود، پدیدارها را تحریف کنیم. دور و بر ما همیشه ابزارهای گوناگونی هست؛ ابزارهای پخت‌وپز در آشپزخانه، ابزارهای تفریح و سرگرمی در اتاق، ابزارهای حمل‌ونقل در اتومبیل، ابزارهای کار در کارگاه و ... . اگر ما بگذاریم که ابزار، ابزار باشد یا به‌بیان‌دیگر، چیز، چیز باشد، آنگاه متوجه می‌شویم بافت ابزاری که در اطراف و پیرامون ما وجود دارد در دیدرس هست، اما نه برای پژوهشگر علمی که خواهان طبقه‌بندی و فرمول‌سازی درباره آنها باشد و هم‌چنین نه برای انسان کنجکاوی که می‌خواهد تنها آنها را لمس و مشاهده کند. نگاهی که بافت ابزاری را نشان می‌دهد نگاهی (ماقبل نظری) و (عملی) و کارورزانه است.»