کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس

کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس نوشته بابک عسگری، مهدی حافظی و زهره احمدی، برنامه‌ریزی مدرسه را فراتر از تکمیل فرم‌های اداری و تنظیم تقویم فعالیت‌ها بررسی می‌کند. نویسندگان مسئله‌ی اصلی را پیوند میان اهداف تربیتی، امکانات واقعی مدرسه و تصمیم‌های مدیر می‌دانند؛ پیوندی که بدون شناخت محیط و مشارکت معلمان شکل نمی‌گیرد. انتشارات آوای دانایی این کتاب را منتشر کرده است. مباحث این کتاب از مبانی برنامه‌ریزی تا شایستگی‌های مدیران، تخصیص منابع و ارزیابی عملکرد امتداد دارد و نقش مدیر را در هدایت یادگیری توضیح می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس

کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس نوشته بابک عسگری، مهدی حافظی و زهره احمدی، مدرسه را نظامی اجتماعی معرفی می‌کند که تصمیم‌های مدیریتی در این نظام بر یادگیری، روابط انسانی و رشد دانش‌آموزان اثر می‌گذارند. نویسندگان میان برنامه‌ریزی به‌عنوان فرایند و برنامه به‌عنوان محصول تفاوت گذاشته‌اند. سند نهایی زمانی ارزش مدیریتی پیدا می‌کند که حاصل تحلیل وضعیت، گفت‌وگوی اعضای مدرسه و شناخت منابع باشد. متن، نظریه‌های عقلایی، سیستمی و اقتضایی را در ارتباط با شرایط مدارس ایران توضیح می‌دهد. مسئله‌ی محوری، سازگارکردن اصول مدیریت با مأموریت تربیتی مدرسه و ساختار متمرکز آموزش و پرورش است. مدیر در این چارچوب باید الزامات رسمی را بشناسد و ظرفیت تصمیم‌گیری محلی را نیز به‌کار گیرد. نویسندگان موفقیت مدرسه را به افزایش نمره و درصد قبولی محدود نمی‌کنند؛ رشد اخلاقی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و فرصت‌های برابر نیز در تعریف اهداف جای دارند. این کتاب از همین منظر، پیامدهای انسانی تصمیم‌های اجرایی را وارد بحث برنامه‌ریزی کرده است.
کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس براساس فهرست ارائه‌شده، نه فصل دارد. موضوع‌های فصل‌ها شامل مبانی نظری برنامه‌ریزی، تعریف مدرسه‌ی تراز، مدیریت مالی و منابع فیزیکی، تدوین راهبرد، مشارکت والدین و جامعه‌ی محلی، بودجه‌بندی حرفه‌ای، مدیریت تغییر، ضرورت مدیریت و رهبری معلمان است. فصل نخست، زنجیره‌ی تحلیل محیط، هدف‌گذاری، انتخاب راهبرد، تعیین فعالیت و ارزیابی را شرح می‌دهد و نمونه‌ای از پرتفوی برنامه‌ی سالانه عرضه می‌کند. جدول نمونه، اهداف را به اقدامات، مسئولیت‌ها، منابع، زمان‌بندی و شاخص‌های عملکرد متصل می‌سازد. فصل دوم، مدرسه‌ی تراز را در ابعاد سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و فرهنگی بررسی کرده است. نویسندگان شایستگی مدیران را نیز در حوزه‌های دانش حرفه‌ای، نگرش ارزشی، مهارت اجرایی و ارتباط اجتماعی توضیح داده‌اند. مباحث این کتاب به سند تحول بنیادین آموزش و پرورش پیوند دارند و بر تربیت متوازن تکیه می‌کنند. مثال‌های آموزشی، تفاوت میان هدف، راهبرد و اقدام را روشن می‌سازند؛ درنتیجه، خواننده می‌تواند فاصله‌ی میان بیان یک خواسته‌ی کلی و طراحی فعالیتی قابل‌پیگیری را بهتر تشخیص دهد.

خلاصه کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس

کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس، برنامه‌ریزی را چرخه‌ای از شناخت وضعیت، تعیین مقصد، انتخاب مسیر، اجرا و اصلاح معرفی می‌کند. مدیر ابتدا باید مسائل مدرسه را از نشانه‌های ظاهری جدا کند؛ برای مثال، افت تحصیلی الزاماً فقط نتیجه‌ی کمبود تجهیزات نیست و ممکن است به شیوه‌ی تدریس یا انگیزه‌ی دانش‌آموزان مربوط باشد. اهداف سپس باید به فعالیت‌هایی مشخص تبدیل شوند که مسئول اجرا، منابع و معیار سنجش داشته باشند. ارزیابی نیز نباید به تهیه‌ی گزارش یا پیداکردن مقصر محدود بماند؛ نتایج ارزیابی باید تصمیم‌های بعدی را تغییر دهند. ایده‌ی اصلی این کتاب، هماهنگ‌کردن مأموریت تربیتی، مقررات و واقعیت‌های محیطی است. مشارکت کارکنان و توجه به کرامت دانش‌آموزان، شرط‌هایی برای حفظ این هماهنگی در جریان اجرای برنامه هستند.

چرا باید کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس را بخوانیم؟

• این کتاب تفاوت میان هدف، راهبرد و اقدام را توضیح می‌دهد و به تشخیص فعالیت‌های پراکنده از برنامه‌های هدفمند کمک می‌کند.
• نمونه‌ی پرتفوی سالانه، ارتباط زمان‌بندی، منابع و شاخص‌های عملکرد را نشان می‌دهد.
• بحث کنترل توسعه‌ای، امکان بررسی خطاها را بدون تقلیل ارزیابی به تنبیه فراهم می‌کند.
• بررسی شایستگی‌های مدیران، معیارهایی برای شناخت نیازهای توسعه‌ی حرفه‌ای عرضه می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• مدیران و معاونان مدارس که مسئول تدوین و پیگیری برنامه‌ی سالانه هستند.
• دانشجویان مدیریت آموزشی که می‌خواهند ارتباط نظریه‌های مدیریت و مسائل مدرسه را بررسی کنند.
• معلمان و اعضای شوراهای مدرسه که به مشارکت در هدف‌گذاری و ارزیابی فعالیت‌های آموزشی علاقه دارند.