کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس

کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس، نوشته بابک عسگری، مهدی حافظی و زهره احمدی و منتشرشده از سوی انتشارات آوای دانایی، به نقش برنامه‌ریزی در بهبود عملکرد مدارس و تحقق اهداف تربیتی می‌پردازد. نویسندگان نشان می‌دهند که مدیریت اثربخش مدرسه به شناخت شرایط محیطی، استفاده‌ی درست از امکانات و همکاری مدیران و معلمان نیاز دارد. مباحث کتاب از اصول برنامه‌ریزی و تعیین اهداف آغاز می‌شوند و به مدیریت منابع، تدوین راهبرد، ارزیابی عملکرد و شایستگی‌های حرفه‌ای مدیران می‌رسند. در این چارچوب، مدیر مدرسه مسئول هماهنگ‌کردن فعالیت‌های اجرایی با نیازهای آموزشی و پرورشی دانش‌آموزان است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس

کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس، اثر بابک عسگری، مهدی حافظی و زهره احمدی، مدرسه را مجموعه‌ای از روابط و فعالیت‌های به‌هم‌پیوسته می‌داند که تصمیم‌های مدیریتی بر کیفیت یادگیری، تعامل میان افراد و رشد دانش‌آموزان اثر می‌گذارند. نویسندگان میان فرایند برنامه‌ریزی و برنامه‌ی تدوین‌شده تفاوت قائل می‌شوند؛ سندی که در پایان این فرایند شکل می‌گیرد، زمانی کارآمد خواهد بود که بر شناخت دقیق وضعیت مدرسه، بررسی منابع و مشارکت اعضای آن تکیه داشته باشد. نظریه‌های عقلایی، سیستمی و اقتضایی نیز با توجه به شرایط مدارس ایران بررسی می‌شوند تا ارتباط اصول مدیریتی با الزامات نظام آموزشی روشن شود. از نگاه نویسندگان، مدیر باید مقررات رسمی را در نظر بگیرد و در همان چارچوب از ظرفیت‌های مدرسه برای تصمیم‌گیری و حل مسائل استفاده کند. همچنین، موفقیت مدرسه را نمی‌توان فقط با نمره‌ها و آمار قبولی سنجید؛ پرورش اخلاقی، مسئولیت اجتماعی و فراهم‌کردن فرصت‌های برابر نیز از اهداف مهم آموزش به شمار می‌روند.

کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس در نه فصل تنظیم شده است و موضوع‌هایی مانند مبانی برنامه‌ریزی، ویژگی‌های مدرسه‌ی تراز، مدیریت منابع مالی و فیزیکی، تدوین راهبرد، همکاری خانواده‌ها و جامعه‌ی محلی، بودجه‌بندی حرفه‌ای، مدیریت تغییر و رهبری معلمان را پوشش می‌دهد. فصل نخست مراحل برنامه‌ریزی را از تحلیل محیط و تعیین اهداف تا انتخاب راهبرد، اجرای فعالیت‌ها و ارزیابی نتایج دنبال می‌کند. نمونه‌ی پرتفوی برنامه‌ی سالانه نیز نشان می‌دهد که چگونه می‌توان هدف‌ها را به اقدام‌های مشخص، مسئولیت‌های اجرایی، منابع موردنیاز، زمان‌بندی و شاخص‌های سنجش پیوند داد. در فصل مربوط به مدرسه‌ی تراز، ابعاد سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و فرهنگی مدرسه بررسی می‌شوند و شایستگی‌های مدیر در زمینه‌ی دانش حرفه‌ای، نگرش ارزشی، مهارت اجرایی و ارتباط اجتماعی شرح داده می‌شوند. پیوند مباحث با سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و تأکید بر تربیت متوازن، چارچوب کلی این اثر را شکل می‌دهد. مثال‌ها و جدول‌های آموزشی نیز به خواننده کمک می‌کنند تفاوت میان هدف کلی، راهبرد اجرایی و اقدام قابل‌اندازه‌گیری را تشخیص دهد.

خلاصه کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس

برنامه‌ریزی مدرسه در این کتاب فرایندی پیوسته است که با شناخت وضعیت موجود آغاز می‌شود و از تعیین اهداف و انتخاب راهکارها به اجرا، ارزیابی و اصلاح برنامه می‌رسد. مدیر برای تصمیم‌گیری درست باید علت مسائل را شناسایی کند و از قضاوت بر اساس نشانه‌های ظاهری بپرهیزد. برای نمونه، افت تحصیلی ممکن است علاوه بر کمبود امکانات، از روش تدریس یا انگیزه‌ی دانش‌آموزان تأثیر بگیرد. پس از شناسایی مسئله، اهداف باید به فعالیت‌هایی روشن و قابل‌پیگیری تبدیل شوند و برای هر فعالیت، مسئول اجرا، منابع موردنیاز و معیار ارزیابی مشخص شود.

ارزیابی نیز زمانی به بهبود عملکرد مدرسه کمک می‌کند که یافته‌های آن در تصمیم‌های بعدی به کار گرفته شوند. نویسندگان بر هماهنگی میان اهداف تربیتی، مقررات آموزشی و شرایط واقعی مدرسه تأکید می‌کنند و مشارکت کارکنان را برای اجرای مؤثر برنامه ضروری می‌دانند. توجه به کرامت دانش‌آموزان و فراهم‌کردن زمینه‌ی همکاری میان اعضای مدرسه نیز از اصولی است که در این رویکرد جایگاه مهمی دارد.

چرا باید کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• نمونه‌ی برنامه‌ی سالانه، نحوه‌ی پیوند اهداف مدرسه با منابع، زمان‌بندی و شاخص‌های ارزیابی را نشان می‌دهد.
• تفکیک هدف، راهبرد و اقدام به تدوین برنامه‌هایی منسجم‌تر و قابل‌پیگیری کمک می‌کند.
• بررسی ارزیابی و کنترل توسعه‌ای، راه‌هایی برای شناسایی خطاها و اصلاح عملکرد معرفی می‌کند.
• شرح شایستگی‌های مدیریتی، زمینه‌های رشد حرفه‌ای مدیران مدارس را روشن می‌سازد.

خواندن کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب هنر برنامه ریزی و مدیریت در مدارس به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• مدیران و معاونان مدارس می‌توانند از مباحث کتاب برای تدوین و ارزیابی برنامه‌های سالانه استفاده کنند.
• دانشجویان مدیریت آموزشی با مطالعه‌ی این اثر، کاربرد نظریه‌های مدیریت را در محیط مدرسه بررسی می‌کنند.
• معلمان و اعضای شوراهای مدرسه می‌توانند با شیوه‌های مشارکت در هدف‌گذاری و ارزیابی فعالیت‌های آموزشی آشنا شوند.