کتاب تحلیل اقتصاد ایران

کتاب تحلیل اقتصاد ایران (آسیب‌شناسی و جهت‌گیری سیاستی) نوشته حسین صمصامی، اثری است که مسئله‌های اصلی اقتصاد ایران را از زاویه‌ی روش‌شناسی، نهادهای اقتصادی، متغیرهای کلان و سیاستگذاری بررسی می‌کند و بستر نهادی و فکری تورم، رشد یا نقدینگی را توضیح می‌دهد. این کتاب که انتشارات سمت آن را منتشر کرده، بر نسبت میان مکتب اقتصادی، نظام اقتصادی و تحلیل‌های رایج اقتصاد تمرکز دارد؛ نسبتی که مسیر بحث را از سطح آمار و شاخص‌ها فراتر می‌برد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تحلیل اقتصاد ایران

کتاب تحلیل اقتصاد ایران نوشته‌ی حسین صمصامی، تلاشی است برای صورت‌بندی یک چارچوب مشخص در فهم مسئله‌های اقتصادی کشور. نویسنده بحث را از سطح توصیه‌های پراکنده فراتر می‌برد و میان سه ساحت مکتب اقتصادی، نظام اقتصادی و تحلیل علمی تمایز می‌گذارد. بر همین اساس، کتاب فقط درباره‌ی تورم و رشد یا سیاست‌های پولی حرف نمی‌زند، بلکه به این می‌پردازد که نهادها، قواعد و نوع نظام‌سازی چه اثری بر رفتار بازیگران اقتصادی و برآیندهای کلان دارند.

کتاب در پنج فصل تنظیم شده و هر فصل بخشی از این استدلال را کامل می‌کند. فصل اول به روش‌شناسی اقتصاد ایران می‌پردازد و جایگاه علم اقتصاد متعارف را در تحلیل مسئله‌های کشور می‌سنجد. فصل دوم روند متغیرهای کلان مانند رشد اقتصادی و تورم را با نگاهی مقایسه‌ای بررسی می‌کند. فصل سوم به سراغ تاریخ شکل‌گیری نهادهای اقتصادی در ایران می‌رود؛ از مالکیت و ساختار دولت تا نفت، نهادهای مالی و نظام آموزشی. فصل چهارم بر شفاف‌سازی اقتصادی و ایده‌ی پایگاه جامع اطلاعات اقتصادی متمرکز است و فصل پنجم سیاست‌های اقتصادی پس از انقلاب را آسیب‌شناسی می‌کند و اولویت‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت را پیش می‌کشد.

کتاب تحلیل اقتصاد ایران از دل همین فصل‌ها تصویری از اقتصاد ایران می‌سازد که در آن، مسئله فقط کمبود داده یا خطای یک سیاست مقطعی نیست. حسین صمصامی نشان می‌دهد که بدون توجه به سازوکار نهادها، نسبت دولت با درآمدهای نفتی، وضعیت نظام مالیاتی، کارکرد نظام بانکی و کیفیت اطلاعات اقتصادی، تحلیل‌ها ناقص می‌مانند. حال‌وهوای کتاب دانشگاهی و استدلالی است و در عین‌ حال به موضوعات عینی مانند فرار مالیاتی، رشد نقدینگی، شفافیت اقتصادی و جهت‌گیری سیاستی گره می‌خورد.

خلاصه کتاب تحلیل اقتصاد ایران

کتاب تحلیل اقتصاد ایران با طرح این پرسش آغاز می‌شود که برای فهم اقتصاد ایران باید از چه چارچوبی استفاده کرد. نویسنده در ادامه توضیح می‌دهد که تحلیل اقتصاد، جدا از مکتب و نظام اقتصادی نیست و نمی‌توان بدون توجه به بسترهای نهادی، از الگوهای رایج به نتیجه‌ای دقیق رسید. سپس روند متغیرهای کلان مانند رشد اقتصادی و تورم را بررسی می‌کند و آن‌ها را به ساختارهای سیاسی، مالی، مالکیتی و آموزشی پیوند می‌دهد. 

بخش‌های بعدی کتاب به تاریخ شکل‌گیری نهادهای اقتصادی، مسئله‌ی شفاف‌سازی و پایگاه‌های اطلاعاتی و نیز ارزیابی سیاست‌های اقتصادی پس از انقلاب اختصاص دارد. در نهایت، متن به اولویت‌های سیاستگذاری در افق کوتاه‌مدت و بلندمدت می‌رسد.

چرا باید کتاب تحلیل اقتصاد ایران را بخوانیم؟

• این کتاب رابطه‌ی میان مکتب اقتصادی، نهادها و نتایج کلان مانند تورم و رشد را به‌ صورت پیوسته بررسی می‌کند.
• این کتاب برای فهم ریشه‌های نهادی مسئله‌هایی مانند فرار مالیاتی، رشد نقدینگی و ناکارآمدی نظام بانکی مفید است.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند تصویر روشن‌تری از پیوند میان سیاستگذاری اقتصادی و ساختارهای اجرایی کشور به دست آورد.
• این اثر فقط به بیان شاخص‌ها اکتفا نمی‌کند و تاریخ شکل‌گیری برخی نهادهای اقتصادی را هم وارد بحث می‌کند.
• بخش شفاف‌سازی اقتصادی و پایگاه جامع اطلاعاتی، یکی از محورهای مشخص کتاب برای فهم مسئله‌ی حکمرانی اقتصادی است.
• کتاب برای فضای دانشگاهی نیز کاربرد دارد، چون موضوعات پژوهشی و مسیرهای بررسی بعدی را هم پیش چشم می‌گذارد.

خواندن کتاب تحلیل اقتصاد ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان اقتصاد که می‌خواهند با بحث روش‌شناسی اقتصاد ایران و نقد الگوهای رایج آشنا شوند.
• پژوهشگرانی که درباره‌ی نهادهای اقتصادی، نظام بانکی، مالیات و سیاستگذاری اقتصادی کار می‌کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان نفت، دولت، شفافیت اقتصادی و متغیرهای کلان را دقیق‌تر بفهمند.
• کسانی که به بررسی ریشه‌های ساختاری تورم، رشد پایین و نابسامانی‌های اقتصادی علاقه دارند.
• دانشجویان و علاقه‌مندانی که به دنبال متنی مبنایی برای شروع بحث‌های میان‌رشته‌ای در اقتصاد، حقوق، مدیریت و سیاستگذاری هستند.