کتاب یاد و خاطره نزد حافظ و هیدگر

کتاب یاد و خاطره نزد حافظ و هیدگر نوشته‌ محمدجواد صافیان است که نقد فرهنگ آن را منتشر کرده است. این اثر با تأمل بر مفهوم یاد و خاطره در اندیشه‌ی شاعرانه‌ی حافظ و فلسفه‌ی مارتین هیدگر، به نقد رویکردهای مدرن و روان‌شناختی به حافظه می‌پردازد. نویسنده در ای اثر تلاش کرده است تا فارغ از سنجش‌های سطحی و تطبیق‌های متداول، پیوند عمیق میان تفکر اصیل، شعر، زبان و خاطره‌ی ازلی را در ساحت دو سنت فکری متفاوت بررسی کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب یاد و خاطره نزد حافظ و هیدگر

کتاب یاد و خاطره نزد حافظ و هیدگر به بررسی یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم در هستی‌شناسی و حکمت شعری اختصاص دارد. محمدجواد صافیان در این کتاب نشان می‌دهد که در دوره‌ی جدید، یاد و خاطره از جایگاه هستی‌شناختی و قدسی خود تهی شده و به امری ذهنی یا مقوله‌ای صرفاً روان‌شناختی فروکاسته شده است. نویسنده با بهره‌گیری از آرای مارتین هیدگر و غزل‌های حافظ، بر این نکته درنگ می‌کند که چگونه تفکر اصیل و شعر حقیقی همواره با تذکر و نگاهبانی از خاطره‌ی ازلی پیوند دارند. این اثر هشت فصل دارد که بخش‌های نخستین آن به حافظ و فصل‌های بعدی آن به فلسفه‌ی هیدگر اختصاص یافته است.

در بخش مربوط به حافظ، کتاب یاد و خاطره نزد حافظ و هیدگر با فصلی تحت عنوان «حافظ در پرده‌ی تفاسیر» به نقد نگاه‌های رایج مفسرانی چون علی دشتی، عبدالحسین زرین‌کوب و بهاءالدین خرمشاهی می‌پردازد و نشان می‌دهد که این تفاسیر چگونه با تحمیل پیش‌فرض‌های مدرن، عالم اصیل حافظ را پوشانده‌اند. سپس در فصل‌های دیگر، عناوینی چون بررسی مفهوم یاد و خاطره‌ی ازلی، نسبت زبان و تفکر، و اقسام تفکر شاعرانه مطرح شده است. فصل‌های پایانی نیز به بررسی غفلت از وجود در فلسفه‌ی غرب، تفکر شاعرانه نزد هیدگر و تفسیر رساله‌ی «چه باشد آنچه خوانندش تفکر» می‌پردازد و افقی نو را در فهم نسبت شعر و اندیشه بازمی‌گشاید.

خلاصه کتاب یاد و خاطره نزد حافظ و هیدگر

پیام و دغدغه‌ی بنیادین این اثر، بازیابی معنای هستی‌شناختی یاد و خاطره در برابر هجوم تفکر محاسبه‌گر و خاطره‌زدای جهان مدرن است. در نگاه مدرن که بر پایه‌ی اراده‌ی معطوف به قدرت، غلبه بر طبیعت و سوژه‌محوری بنا شده، خاطره صرفاً ابزاری ذهنی برای ثبت داده‌ها تلقی می‌شود. در برابر این نگاه، نویسنده استدلال می‌کند که نزد حافظ و هیدگر، تفکر حقیقی ماهیتی متذکرانه دارد و متکی بر یادآوری سرچشمه و عهد ازلی است. شاعران با پیونددادن کلام به حقیقت هستی، مانع از فروپاشی معنای زندگی می‌شوند و انسان را از اسارت در روزمرگی و غفلت از وجود نجات می‌دهند. تفکر شاعرانه بدین‌ترتیب پاسخی اصیل به زمانه‌ی عسرت و دعوت به سکنی‌گزیدن در خانه‌ی مهر و الفت است.

چرا باید کتاب یاد و خاطره نزد حافظ و هیدگر را بخوانیم؟

چرا باید کتاب یاد و خاطره نزد حافظ و هیدگر را بخوانیم؟

• این کتاب نقدی عمیق بر تفاسیر مدرن و روان‌شناختی از مفهوم حافظه و خاطره ارائه می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند نقدهای وارد بر رویکردهای جامعه‌شناختی و روان‌شناختی به شعر حافظ را دقیق‌تر دریابد.
• این کتاب به خواننده کمک می‌کند با پیوند وثیق میان زبان، تفکر اصیل و حقیقت هستی آشنا شود.
• این اثر بستری را برای درک پیوند میان اندیشه‌ی فلسفی هایدگر و حکمت شاعرانه‌ی ادبیات کهن فارسی فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب یاد و خاطره نزد حافظ و هیدگر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• خواندن این کتاب به علاقه‌مندان به مباحث فلسفه‌ی قاره‌ای، به‌ویژه آرای مارتین هیدگر در باب زبان و هنر پیشنهاد می‌شود.
• این کتاب برای پژوهشگران ادبیات فارسی مناسب است که می‌خواهند از منظری فراتر از صنایع ادبی به جهان‌بینی حافظ بنگرند.
• مطالعه‌ی این اثر برای خوانندگانی مفید است که دغدغه‌ی بحران‌های معنایی و پیامدهای تفکر مدرن و تکنولوژیک را دارند.
• این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی فلسفه‌ی هنر، اسطوره‌شناسی و مطالعات تطبیقی اندیشه راهگشاست.

بخشی از کتاب یاد و خاطره نزد حافظ و هیدگر

«یاد و خاطره، موضوع اصلی نوشتار حاضر است. عصر جدید با خاطره‌زدایی شروع شده است. بیکن خاطره‌های قومی را که می‌توان از آنها به سنّت تعبیر کرد بت نامید و بر لزوم شکستن آنها تأکید کرد تا آدمی «رها و آزاد» گردد و به علم، پیشرفت، آزادی و حقیقت نایل شود. پس از او در روان‌شناسی جدید یاد و خاطره معنایی صرفاً روان‌شناختی پیدا کرد. در روان‌شناسی یاد و خاطره صرفاً بازماندهٔ تصورهایی است از اموری که روزی بر ما تأثیر گذاشته‌، اکنون در ذهن ما انباشته شده‌اند. بنابراین یادها و خاطره‌های ما ریشه و اساسی جز تأثرهای ما از اشیاء ندارند و به این معنا اموری سوبژکتیو هستند. روان‌کاوی فروید آنها را به لایه‌های پنهان شخصیت ارجاع می‌دهد. تلقی جدید از یاد و خاطره مبتنی بر تفکر دورهٔ جدید است، تفکری که بی‌اغراق می‌توان گفت حادثه نادر و بلکه منحصر به فرد در کل تاریخ بشر است. ظاهراً برای اولین بار است که بشر می‌خواهد نقد گذشته را با فهم و درک و دریافت خود مورد سنجش قرار دهد و آنچه را با آن مطابق و میزان است بپذیرد و بقیه را رها کند یا خود را از آن رها سازد.»