کتاب نگارش اقتباس و ترجمه برای اجرای نمایش

کتاب نگارش اقتباس و ترجمه برای اجرای نمایش (Writing Adaptations and Translations for the Stage) نوشته ژاکلین گلدفینگر و آلیسون هورسلی، به فرایند تبدیل متن، داستان یا اثر موجود به اجرایی صحنه‌ای می‌پردازد و همزمان ترجمه‌ی نمایشی را نیز در کنار اقتباس بررسی می‌کند. تمرکز اصلی اثر بر این است که برای رسیدن به اجرای زنده، هیچ نسخه‌ی از پیش‌ تعیین‌شده‌ای وجود ندارد و هنرمند باید میان وفاداری، تغییر و نیازهای صحنه تصمیم بگیرد. این کتاب آموزشی را انتشارات کنکاش با ترجمه نیره مزروعی، محمود افروز و داریوش نژاد انصاری منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نگارش اقتباس و ترجمه برای اجرای نمایش

کتاب نگارش اقتباس و ترجمه برای اجرای نمایش نوشته‌ی ژاکلین گلدفینگر و آلیسون هورسلی اثری آموزشی در حوزه‌ی تئاتر است که اقتباس و ترجمه را نه به‌ عنوان دو مسیر جدا، بلکه به‌ عنوان دو فرایند نزدیک به هم بررسی می‌کند. نویسندگان می‌خواهند مجموعه‌ای از تجربه‌ها، پرسش‌ها و ملاحظات را پیش چشم بگذارند تا مسیر کار برای نمایش‌نامه‌نویسان، مترجمان، کارگردانان و دیگر فعالان صحنه روشن‌تر شود. تأکید کتاب بر «اکنون» و نسبت اثر با اجرای زنده، یکی از محورهای مهم آن است؛ یعنی این پرسش که چرا یک متن باید در این لحظه و به این شکل روی صحنه بیاید.

ژاکلین گلدفینگر و آلیسون هورسلی در فصل‌های آغازین به طوفان فکری برای اقتباس، انتخاب متن منبع، زاویه‌ی دید، شیوه‌ی برخورد با مواد اولیه و نگارش طرح اولیه می‌پردازند. بخشی جداگانه هم به ترجمه اختصاص یافته است؛ بخشی که فقط به برگردان واژه‌ها محدود نمی‌ماند و درباره‌ی لحن، بافت فرهنگی، زبان بومی و تصمیم‌هایی حرف می‌زند که متن را برای اجرا آماده می‌کنند. فصل تولید اثر نیز به همکاری میان نمایش‌نامه‌نویس، کارگردان، طراح و دیگر اعضای گروه می‌رسد و نشان می‌دهد که متن نمایشی در خلأ شکل نمی‌گیرد.

کتاب نگارش اقتباس و ترجمه برای اجرای نمایش فقط به بحث نظری بسنده نمی‌کند و با دو مطالعه‌ی موردی، مسیر کار را ملموس‌تر می‌سازد: یکی اقتباسی از پری دریایی کوچولو و دیگری بررسی ترجمه و اجرای باغ آلبالو. فصل پایانی هم دامنه‌ی بحث را به گونه‌های دیگر نمایشی می‌کشاند و نظر هنرمندان فعال در حوزه‌های مختلف را وارد گفت‌وگو می‌کند. حضور مصاحبه‌ها، نمونه‌ها و تجربه‌های متنوع باعث شده این کتاب بیشتر شبیه یک کارگاه فکری باشد؛ جایی که اختلاف‌نظرها هم بخشی از یادگیری‌اند و قرار نیست همه‌چیز به یک پاسخ واحد ختم شود.

خلاصه کتاب نگارش اقتباس و ترجمه برای اجرای نمایش

کتاب نگارش اقتباس و ترجمه برای اجرای نمایش از این پرسش شروع می‌کند که یک اثر موجود چگونه می‌تواند به اجرایی زنده و معنادار تبدیل شود. نویسندگان ابتدا به انتخاب متن منبع، دلیل اقتباس‌کردن آن و نسبتش با زمانه و مخاطب می‌پردازند. سپس مسیر نگارش اقتباس، تصمیم‌گیری درباره‌ی میزان وفاداری به متن اصلی، یافتن زاویه‌ی دید و ساختن موقعیت‌های نمایشی را پیش می‌کشند.

در بخش ترجمه، کتاب نشان می‌دهد که ترجمه برای صحنه فقط جابه‌جایی واژه‌ها نیست و باید لحن، ریتم، بافت فرهنگی و امکان اجرا را هم در نظر گرفت. در ادامه، با طرح تجربه‌های تولید و چند مطالعه‌ی موردی، روشن می‌شود که اقتباس و ترجمه زمانی کامل می‌شوند که در برخورد با تمرین، اجرا و همکاری گروهی سنجیده شوند.

چرا باید کتاب نگارش اقتباس و ترجمه برای اجرای نمایش را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نگارش اقتباس و ترجمه برای اجرای نمایش را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان متن منبع و اجرای صحنه‌ای را با مثال‌ها و پرسش‌های مشخص بررسی می‌کند.
• خواننده با مراحل انتخاب اثر، طوفان فکری، نگارش اقتباس و آماده‌سازی متن برای اجرا آشنا می‌شود.
• بخش ترجمه نشان می‌دهد که در ترجمه‌ی نمایشی، لحن، فرهنگ و قابلیت اجرا چه نقشی دارند.
• مطالعه‌های موردی کتاب، مسیر تصمیم‌گیری در اقتباس و ترجمه را از حالت انتزاعی خارج می‌کنند.
• مصاحبه با هنرمندان مختلف، دیدگاه‌های متنوعی درباره‌ی کار گروهی، تولید و بازنویسی در اختیار می‌گذارد.
• فصل پایانی دامنه‌ی بحث را از تئاتر متعارف فراتر می‌برد و به گونه‌های دیگر نمایشی هم سر می‌زند.

خواندن کتاب نگارش اقتباس و ترجمه برای اجرای نمایش را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب نگارش اقتباس و ترجمه برای اجرای نمایش به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران تئاتر که می‌خواهند فرایند اقتباس و ترجمه‌ی نمایشی را دقیق‌تر بشناسند.
• نمایش‌نامه‌نویسانی که در فکر تبدیل رمان، داستان یا متن‌های دیگر به اثر صحنه‌ای هستند.
• مترجمانی که می‌خواهند تفاوت ترجمه برای خواندن و ترجمه برای اجرا را بهتر درک کنند.
• کارگردانان و اعضای گروه‌های نمایشی که با چالش‌های تولید متن اقتباسی یا ترجمه‌شده روبه‌رو هستند.
• علاقه‌مندان به تئاتر که می‌خواهند بدانند یک متن چگونه از صفحه به صحنه منتقل می‌شود.