کتاب کودک پرسشگر

کتاب کودک پرسشگر (راهنمای پرورش مهارت پرسشگری کودکان ویژه والدین، معلمان و مربیان)، نوشته شیما جندقی، راهنمایی برای والدین، معلمان و مربیانی است که می‌خواهند پرسش‌کردن را به بخشی از فرایند رشد فکری کودک تبدیل کنند. این کتاب اهمیت پرسشگری را بررسی می‌کند و تفاوت آن را با کنجکاوی صرف توضیح می‌دهد. نویسنده همچنین به نقش سؤال‌کردن در رشد شناختی، عاطفی، اجتماعی و اخلاقی کودک می‌پردازد و راهکارهایی برای تقویت این مهارت در خانه و کلاس ارائه می‌دهد. بازی، داستان‌گویی و شیوه‌ی پاسخ‌دادن به پرسش‌های دشوار کودکان نیز از موضوع‌های مطرح‌شده در کتاب است. انتشارات بن بال در سال ۱۴۰۴ این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کودک پرسشگر

کتاب کودک پرسشگر، نوشته‌ی شیما جندقی، بر این ایده استوار است که پرسش‌کردن صرفاً از کنجکاوی کودک ناشی نمی‌شود و بخشی از رشد ذهنی و شکل‌گیری شخصیت اوست. نویسنده پرسشگری را با چهار حوزه‌ی شناختی، عاطفی، اجتماعی و اخلاقی مرتبط می‌داند. از این منظر، سؤال‌های کودک فقط برای شناخت جهان اطراف مطرح نمی‌شوند؛ او از طریق پرسیدن می‌تواند ترس‌ها و احساساتش را بیان کند، دیدگاه‌های متفاوت را بشناسد، گفت‌وگو را تمرین کند و درباره‌ی ارزش‌ها و رفتار درست فکر کند.

کتاب کودک پرسشگر در ادامه، تفاوت میان کنجکاوی و پرسشگری را توضیح می‌دهد و به نقش سؤال‌کردن در یادگیری، خلاقیت و تفکر انتقادی می‌پردازد. شیما جندقی با توجه به تفاوت‌های سنی، تغییر نوع و محتوای پرسش‌های کودکان را بررسی می‌کند و برای توضیح مبانی نظری از دیدگاه‌های پیاژه، ویگوتسکی، برونر، مونته‌سوری و دیویی بهره می‌گیرد. این بخش‌ها نشان می‌دهند که پرسشگری با رشد زبان، تجربه و تعامل کودک با محیط ارتباط نزدیکی دارد.

بخش دیگری از کتاب به کاربرد این مباحث در خانه و مدرسه اختصاص دارد. شیما جندقی درباره‌ی ویژگی‌های محیط‌های پرسش‌محور، نقش والدین و معلمان، انواع پرسش‌ها و شیوه‌ی تقویت آن‌ها صحبت می‌کند. بازی، پروژه‌های خانگی و کلاسی، کتاب‌خوانی و داستان‌گویی نیز به‌عنوان راه‌هایی برای پرورش این مهارت معرفی می‌شوند. در بخش‌های پایانی، موانع فرهنگی و تربیتی، شیوه‌ی پاسخ‌دادن به پرسش‌های دشوار و نیازهای کودکان با شرایط متفاوت بررسی شده است.

خلاصه کتاب کودک پرسشگر

کتاب کودک پرسشگر توضیح می‌دهد که چگونه می‌توان کنجکاوی طبیعی کودک را به پرسشگری آگاهانه و هدفمند تبدیل کرد. نویسنده ابتدا مفهوم پرسشگری و تفاوت آن با سؤال‌کردن معمولی را روشن می‌کند و سپس تأثیر آن را بر یادگیری، خلاقیت، استقلال فکری و رشد عاطفی و اجتماعی کودک بررسی می‌کند. در ادامه، تفاوت پرسش‌های کودکان در سنین مختلف و دیدگاه‌های نظریه‌پردازانی مانند پیاژه، ویگوتسکی و دیویی مطرح می‌شود.

بخش‌های کاربردی کتاب به نقش والدین و معلمان در ایجاد محیطی امن برای پرسیدن اختصاص دارد. بازی‌ها، فعالیت‌های آموزشی، پروژه‌ها و داستان‌گویی از جمله ابزارهایی هستند که برای تقویت پرسشگری پیشنهاد می‌شوند. کتاب همچنین به نحوه‌ی برخورد با پرسش‌های دشوار درباره‌ی موضوعاتی مانند مرگ، خدا، عدالت و جدایی والدین می‌پردازد و نشان می‌دهد که پاسخ‌دادن به این سؤال‌ها می‌تواند فرصتی برای رشد فکری و عاطفی کودک باشد.

چرا باید کتاب کودک پرسشگر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب کودک پرسشگر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مرز میان کنجکاوی و پرسشگری را روشن می‌کند و تفاوت این دو را در فرایند رشد کودک توضیح می‌دهد.
• کتاب نشان می‌دهد که پرسش‌کردن چگونه به رشد شناختی، عاطفی، اجتماعی و اخلاقی کودک کمک می‌کند.
• بررسی پرسش‌های کودکان در سنین مختلف به والدین و مربیان کمک می‌کند تا واکنش مناسب‌تری به سؤال‌های آن‌ها داشته باشند.
• کتاب برای ایجاد فضای پرسش‌محور در خانه و کلاس، پیشنهادهای عملی ارائه می‌دهد.
• بازی، داستان‌گویی و پروژه‌های آموزشی به‌عنوان ابزارهایی برای تقویت روحیه‌ی پرسشگری معرفی شده‌اند.
• بخش مربوط به موانع تربیتی و فرهنگی عواملی را که ممکن است به‌تدریج میل کودک به پرسیدن را کاهش دهند، بررسی می‌کند.
• بخش شیوه‌ی برخورد با پرسش‌های دشوار برای والدینی که با سؤال‌هایی درباره‌ی مرگ، خدا، عدالت یا جدایی روبه‌رو می‌شوند، کاربردی است.
• توجه به کودکانی با نیازهای ویژه بحث کتاب را متنوع‌تر می‌کند.

خواندن کتاب کودک پرسشگر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب کودک پرسشگر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• والدینی که می‌خواهند سؤال‌های کودک را به فرصتی برای یادگیری و گفت‌وگو تبدیل کنند.
• معلمانی که به‌دنبال ایجاد فضای پرسش‌محور و گفت‌وگومحور در کلاس هستند.
• مربیان کودک که در محیط‌های آموزشی و تربیتی با کودکان کار می‌کنند.
• کسانی که می‌خواهند تفاوت کنجکاوی و پرسشگری را بهتر بشناسند و آن را در تربیت کودک به‌ کار بگیرند.
• والدین و مربیانی که با پرسش‌های دشوار کودکان درباره‌ی مرگ، خدا، عدالت یا نابرابری مواجه می‌شوند.
• علاقه‌مندان به موضوع رشد فکری، استقلال ذهنی و تقویت اعتمادبه‌نفس در کودکان.