کتاب توسعه جهانی

کتاب توسعۀ جهانی نوشته عیسی منصوری و دیاکو حسینی است و انتشارات طرح نو آن را منتشر کرده است. این کتاب به این پرسش می‌پردازد که چرا الگوهای رایج توسعه دیگر برای توضیح وضعیت اقتصاد سیاسی جهان کافی نیستند و چگونه می‌توان از دل بحران‌هایی مثل نابرابری، تغییرات اقلیمی و جابه‌جایی قدرت در اقتصاد جهانی، نشانه‌های یک نظم پسالیبرال را دید. نویسندگان با مرور نظریه‌ها و تجربه‌های گوناگون، توسعه را فقط به‌عنوان رشد اقتصادی بررسی نمی‌کنند و آن را در پیوند با سیاست، نهادها و آگاهی جمعی می‌سنجند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب توسعه جهانی

کتاب توسعۀ جهانی نوشته عیسی منصوری و دیاکو حسینی تلاشی است برای فهم دگرگونی‌های اقتصاد سیاسی جهان از زاویه‌ی مفهوم توسعه. نویسندگان از همان ابتدا نشان می‌دهند که مسئله فقط رشد، تجارت یا شاخص‌های اقتصادی نیست؛ بلکه باید دید چه چارچوب‌های فکری و نهادی، جهان امروز را ساخته‌اند و چرا این چارچوب‌ها دیگر پاسخ‌گوی بسیاری از بحران‌ها نیستند. بحث کتاب از فقر و نابرابری تا تغییرات اقلیمی، از جهانی‌شدن تا نقش دولت‌ها و نهادهای فراملی امتداد پیدا می‌کند و در همه‌ی این مسیر، توسعه به‌عنوان مفهومی زنده و درحال‌تغییر بررسی می‌شود.
این کتاب در ۶ فصل تنظیم شده است و از مباحث نظری آغاز می‌کند و به چشم‌اندازهای عملی‌تر می‌رسد. فصل اول با عنوان گذار به توسعه پسالیبرال، سه چارچوب توسعه‌ی دوگانه‌انگار، توسعه‌ی زبان‌بنیاد و توسعه به‌مثابه آگاهی را پیش می‌کشد. فصل دوم نقدی بر نظریه‌ی لیبرال توسعه و تجربه‌های نئولیبرالی دارد و موضوعاتی مثل سه‌گانه‌ی ناممکن اقتصادی، بازخیزی ملی‌گرایی، تجربه‌ی شرق آسیا و نسبت دولت و بازار را بررسی می‌کند. در فصل‌های بعدی، بحث به پدیداری نظام پسالیبرال، نظم لیبرال بین‌المللی، شبکه‌های تولید و زنجیره‌های ارزش جهانی و درنهایت کلان‌روندهای پیش رو می‌رسد.
کتاب توسعۀ جهانی فقط در پی نقد لیبرالیسم و نئولیبرالیسم نیست، بلکه می‌کوشد نشان دهد چرا گذار از توسعه‌ی بین‌المللی به توسعه‌ی جهانی اهمیت دارد. در این نگاه، جهان دیگر به دوگانه‌های ساده‌ای مثل شمال و جنوب یا توسعه‌یافته و توسعه‌نیافته فروکاسته نمی‌شود. نویسندگان بر پیوند میان سطوح محلی، ملی، منطقه‌ای و جهانی دست می‌گذارند و از این مسیر به ایده‌ی توسعه‌ی آگاهی‌پایه می‌رسند؛ ایده‌ای که نقش نهادها، قراردادهای اجتماعی، قصدیت جمعی و رابطه‌ی میان بازیگران را جدی می‌گیرد. نتیجه، متنی است که هم به مبانی نظری توجه دارد و هم به این سؤال که در افق پیش رو، نظم اقتصادی جهان به چه‌سمت حرکت می‌کند.

خلاصه کتاب توسعه جهانی

کتاب توسعۀ جهانی از این نقطه آغاز می‌کند که الگوهای رایج توسعه، به‌ویژه الگوهای متکی بر لیبرالیسم و نئولیبرالیسم، دیگر توان توضیح کامل وضعیت جهان را ندارند. نویسندگان ابتدا ریشه‌های فکری توسعه را در چند چارچوب مختلف بررسی می‌کنند و سپس نشان می‌دهند که چگونه جهانی‌شدن، نابرابری، بحران‌های زیست‌محیطی، جابه‌جایی قدرت اقتصادی و تجربه‌ی کشورهایی مثل کشورهای شرق آسیا، زمینه‌ی عبور از نظم پیشین را فراهم کرده‌اند.
در ادامه، کتاب به این می‌رسد که توسعه را نمی‌توان فقط با رشد اقتصادی یا نسخه‌های یکسان برای همه‌ی کشورها فهمید. بحث اصلی این کتاب بر این محور می‌چرخد که توسعه در جهان امروز به نهادها، روابط متقابل، شبکه‌های تولید، قواعد جهانی و نوعی آگاهی جمعی گره خورده است و به همین دلیل، آینده‌ی اقتصاد جهانی در قالب نظمی پسالیبرال قابل بررسی است.

چرا باید کتاب توسعه جهانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب توسعۀ جهانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان توسعه، اقتصاد سیاسی و تحولات جهانی را در یک قاب مشترک بررسی می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند نقدهای وارد بر لیبرالیسم و نئولیبرالیسم را در پیوند با تجربه‌های واقعی کشورها بهتر بفهمد.
• این کتاب از دوگانه‌های ساده‌ی توسعه‌یافته و توسعه‌نیافته فاصله می‌گیرد و تصویری پیچیده‌تر از روابط جهانی ارائه می‌دهد.
• بخش‌های مربوط به شبکه‌های تولید، زنجیره‌های ارزش و منطقه‌گرایی اقتصادی، برای فهم شکل تازه‌ی اقتصاد جهانی مفید است.
• بحث توسعه‌ی آگاهی‌پایه، مسیر متفاوتی برای فکر کردن به نهادها، قراردادهای اجتماعی و نقش بازیگران جمعی پیش می‌گذارد.
• فصل پایانی کتاب به کلان‌روندها، فرصت‌ها و چالش‌های دوره‌ی گذار می‌پردازد و افق بحث را به آینده می‌برد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب توسعۀ جهانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگرانی که به اقتصاد سیاسی، توسعه و روابط بین‌الملل علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی نسبت جهانی‌شدن، نابرابری و تغییرات اقلیمی شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• کسانی که در پی فهم نقدهای وارد بر نظم لیبرال بین‌المللی و ایده‌ی نظم پسالیبرال هستند.
• مخاطبانی که می‌خواهند تجربه‌ی کشورها و نقش نهادها را در فرایند توسعه از زاویه‌ای گسترده‌تر بررسی کنند.
• علاقه‌مندان به بحث‌های نظری که در کنار مباحث مفهومی، به پیامدهای عملی تحولات اقتصاد جهانی هم توجه دارند.