کتاب سایش اجتماعی و درگیری شغلی معلمان

کتاب سایش اجتماعی و درگیری شغلی معلمان نوشته کلثوم احمدی، اثری است که به یکی از تنش‌های کمتر دیده‌شده در محیط‌های آموزشی می‌پردازد: رفتارهای سایشی میان همکاران و مدیران و اثر آن بر کیفیت حضور معلمان در کار. نویسنده در این مسیر، رابطه‌ی سایش اجتماعی را با درگیری شغلی و فضیلت سازمانی بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که فضای اخلاقی مدرسه چگونه می‌تواند بر انگیزه، تعلق و فرسودگی شغلی اثر بگذارد. این پژوهش را انتشارات جامخانه منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سایش اجتماعی و درگیری شغلی معلمان

کتاب سایش اجتماعی و درگیری شغلی معلمان نوشته‌ی کلثوم احمدی به فضای روابط کاری در مدرسه‌ها نگاه می‌کند و مسئله‌ای را پیش می‌کشد که معمولاً پشت واژه‌های کلی‌تری مثل تنش، بی‌انگیزگی یا نارضایتی پنهان می‌ماند. محور اصلی اثر، سایش اجتماعی است؛ یعنی مجموعه‌ای از رفتارهای منفی و تکرارشونده که می‌توانند از سوی همکاران یا مدیران بروز کنند و به‌تدریج بر احساس امنیت، اعتماد و کارآمدی افراد اثر بگذارند. نویسنده این موضوع را فقط در حد تعریف نگه نمی‌دارد و آن را در پیوند با درگیری شغلی و فضیلت سازمانی بررسی می‌کند تا روشن شود چرا بعضی محیط‌های آموزشی به‌ سمت فرسایش روابط می‌روند و بعضی دیگر ظرفیت ترمیم و پایداری بیشتری دارند.

کتاب سایش اجتماعی و درگیری شغلی معلمان در ادامه، سه مفهوم اصلی خود را به‌ صورت جداگانه باز می‌کند: سایش اجتماعی، درگیری شغلی و فضیلت سازمانی. در بخش‌های مربوط به سایش اجتماعی، تعریف‌ها، تاریخچه، ابعاد مستقیم، کلامی، فیزیکی و غیرکلامی و همچنین پیامدهای آن مطرح شده‌اند. در بخش درگیری شغلی، مؤلفه‌هایی مثل سرزندگی، فدایی‌شدن در کار و شیفتگی توضیح داده می‌شوند و چند دیدگاه نظری هم کنار هم قرار می‌گیرند. بخش فضیلت سازمانی نیز بر عناصری مانند خوش‌بینی، اعتماد، شفقت، صداقت و بخشش تکیه دارد. 

آنچه به این کتاب شکل مشخصی می‌دهد، تمرکز آن بر معلمان متوسطه‌ی اول و تلاش کلثوم احمدی برای توضیح این نکته است که کیفیت اخلاقی و عاطفی محیط مدرسه چگونه می‌تواند بر میزان درگیری شغلی اثر بگذارد و از شدت سایش اجتماعی کم کند.

خلاصه کتاب سایش اجتماعی و درگیری شغلی معلمان

کتاب سایش اجتماعی و درگیری شغلی معلمان از این نقطه شروع می‌کند که رفتارهای منفی در محیط‌های کاری فقط به تعارض‌های آشکار محدود نمی‌شوند و گاهی در قالب بی‌اعتنایی، بدگویی، حذف اطلاعات، تحقیر یا طرد اجتماعی عمل می‌کنند. نویسنده سپس نشان می‌دهد که این سایش‌ها چگونه رضایت شغلی، تعهد، اعتماد و سلامت روانی را تضعیف می‌کنند. 

در ادامه، درگیری شغلی به‌ عنوان عاملی مهم مطرح می‌شود که با انرژی، دلبستگی و احساس معنا در کار پیوند دارد. بخش بعدی کتاب به فضیلت سازمانی می‌پردازد و توضیح می‌دهد که وجود اعتماد، صداقت، شفقت و بخشش در مدرسه می‌تواند زمینه‌ی کاهش سایش اجتماعی و تقویت درگیری شغلی را فراهم کند.

چرا باید کتاب سایش اجتماعی و درگیری شغلی معلمان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سایش اجتماعی و درگیری شغلی معلمان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب سایش اجتماعی را از حالت یک اصطلاح کلی بیرون می‌آورد و شکل‌های مختلف آن را در محیط کار توضیح می‌دهد.
• این اثر رابطه‌ی میان فضای اخلاقی مدرسه، انگیزه‌ی کاری معلمان و تنش‌های پنهان سازمانی را روشن‌تر می‌کند.
• خواننده با مؤلفه‌های درگیری شغلی مانند سرزندگی، فدایی‌شدن در کار و شیفتگی آشنا می‌شود.
• کتاب نشان می‌دهد که رفتارهای منفی تکرارشونده چگونه بر رضایت شغلی، تعهد و اعتماد اثر می‌گذارند.
• این اثر برای شناخت نقش فضیلت سازمانی در کاهش فرسایش روابط کاری، مواد تحلیلی قابل‌توجهی فراهم می‌کند.
• تمرکز کتاب بر محیط آموزشی باعث می‌شود مسئله‌ها در بستر واقعی کار معلمان بررسی شوند.

خواندن کتاب سایش اجتماعی و درگیری شغلی معلمان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب سایش اجتماعی و درگیری شغلی معلمان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• معلمانی که می‌خواهند تنش‌های پنهان محیط مدرسه را دقیق‌تر بشناسند.
• مدیران و کارکنان آموزشی که درگیر مسئله‌ی اعتماد، همکاری و روابط کاری در مدرسه هستند.
• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های مدیریت آموزشی، رفتار سازمانی و روان‌شناسی کار.
• کسانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان فضیلت سازمانی و انگیزه‌ی شغلی را بهتر درک کنند.
• مخاطبانی که درباره‌ی پیامدهای رفتاری و روانی سایش اجتماعی در سازمان‌ها مطالعه می‌کنند.

بخشی از کتاب سایش اجتماعی و درگیری شغلی معلمان

«وینکور و همکارانش (۱۹۹۶) سایش اجتماعی را به این شکل تعریف کرده اند: احساسات و هیجانات منفی مانند خشم و بی علاقگی که به سمت یک هدف نشانه گیری و هدایت می شود. همین طور ارزشیابی منفی از نگرش ها و فعالیت ها و تلاش‌های شخص مورد نظر و دیگر رفتارهایی که طراحی شده اند تا توانایی او برای رسیدن به اهداف ایزاری ممانعت کنند (درانگ وتی، ۲۰۲۰). به عقیده ورک، تبادلات مشکل آفرین، اقداماتی هستند که توسط اعضای شبکه های اجتماعی انجام شده و باعث می شوند. افراد دیگری در روابط خویش احساس آزردگی و دودلی با افرادی کنند که اقدامات مذکور را انجام داده اند. وی در ادامه اقداماتی را به عنوان تبادلات منفی اجتماعی، پیوند های مشکل ساز اجتماعی و تعاملات منفی اجتماعی می نامد که در واقع منجر به سایش اجتماعی می شود (خائف الهی و علی پور درویش، ۱۳۹۸). همین طور ارزشیابی منفی از نگرش ها، فعالیت ها، تلاش های شخص و سایر رفتارهای عامدانه و ارادی از سوی سرپرست و همکاران که توانمندی های فرد را برای رسیدن به اهداف شغلی اش مختل می کنند، مانند خودداری از ارائه اطلاعات مهم و ضروری به شخص مورد سایش و رفتارهای فعال مانند توهین، حرکات ناراحت کننده اما بی صدا با اعضای صورت، بدگویی و شایعه سازی مکرر، سایش محسوب می شوند (يو، ۲۰۲۱).»