کتاب دست فرمان (جلد اول، در مسیر اختراع و نوآوری)

کتاب دست فرمان (جلد اول، در مسیر اختراع و نوآوری) (دستنامه پرورش دانش‌آموزان نوآور برگرفته از الگوی یادگیری مؤسسه ایده‌ران)  نوشته زینب جباری مستحسن، زینب کریمی، فائزه اسکندری، محمدمهدی جعفری، فاطمه آتشگر و محمدهادی موسی خانی توسط انتشارات دورنما (وابسته به بنیاد خیریه عام‌المنفعه تعالی اجتماعی زندگی) منتشر شده است. این اثر از دل تجربه‌های آموزشی ایده‌ران شکل گرفته و به این پرسش می‌پردازد که دانش‌آموزان در جهانی متغیر، به‌جای انباشت دانسته‌ها، به چه مهارت‌هایی برای یادگیری، تصمیم‌گیری و نوآوری نیاز دارند. این کتاب به ابرمهارت‌ها، مهارت‌های پایه و شیوه‌ی طراحی تجربه‌های یادگیری می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دست فرمان (جلد اول، در مسیر اختراع و نوآوری)

کتاب دست فرمان (جلد اول، در مسیر اختراع و نوآوری) نوشته‌ی زینب جباری مستحسن، زینب کریمی، فائزه اسکندری و سایر نویسندگان، دستنامه‌ای آموزشی است که از تجربه‌ی مستقیم کار با نوجوانان، کلاس‌ها، کارگاه‌ها و برنامه‌های مهارت‌پروری شکل گرفته است. مسئله‌ی اصلی کتاب این است که چرا بخش زیادی از آموزش رسمی، باوجود زمان و ابزار فراوان، به یادگیری عمیق و توان استفاده از آموخته‌ها در موقعیت‌های واقعی منجر نمی‌شود. نویسندگان از همین نقطه به‌سمت الگویی رفته‌اند که یادگیری را نه در حفظ‌کردن محتوا، بلکه در مواجهه با مسئله، آزمون‌وخطا، بازاندیشی و ساخت معنا تعریف می‌کند.

کتاب دست فرمان (جلد اول، در مسیر اختراع و نوآوری) اثر زینب جباری مستحسن، زینب کریمی، فائزه اسکندری و سایر نویسندگان فضای خود را بر پایه‌ی یک دغدغه‌ی مشخص می‌سازد: آماده‌کردن دانش‌آموزان برای آینده‌ای که بخش زیادی از آن هنوز معلوم نیست. به‌ همین دلیل، متن از آموزش صرف محتوا فاصله می‌گیرد و بر یادگیریِ یادگیری، پرورش مهارت‌های ماندگار و توان هدایت فرایند یادگیری تأکید دارد. در فصل‌های آغازین، جهان متغیر امروز از زاویه‌ی تحول فناوری، رسانه، داده، همکاری‌های گسترده و تغییر ماهیت مشاغل بررسی می‌شود و سپس ۱۰ ابرمهارت ضروری مانند ادراک، هوش اجتماعی، تفکر محاسباتی، سواد رسانه‌های جدید، ذهنیت طراحی و مدیریت شناختی معرفی می‌شوند.

کتاب دست فرمان (جلد اول، در مسیر اختراع و نوآوری) علاوه‌بر نام‌بردن مهارت‌ها، تلاش می‌کند میان ایده‌های نظری و کار آموزشی روزمره پیوند برقرار کند. به‌ همین منظور، پس از معرفی ابرمهارت‌ها، ۱۰ مهارت پایه مانند تفکر سازگار، ارتباطی، همکاری، تفکر انتقادی و حل مسئله، مدیریت شخصی، پرسشگری و فناوری استخراج و به خرده‌مهارت‌های قابل‌مشاهده تقسیم می‌شوند. بخش مهم دیگری از این کتاب به ارزیابی اختصاص دارد‌، جایی که طبقه‌بندی بلوم و ارزیابی روبریکی به‌عنوان ابزارهایی برای دیدن مسیر رشد یادگیرنده مطرح می‌شوند. در نتیجه، اثر حاضر هم به مبانی فکری طراحی یادگیری می‌پردازد و هم زبانی مشترک برای معلم، تسهیلگر و طراح آموزشی پیشنهاد می‌کند.

خلاصه کتاب دست فرمان (جلد اول، در مسیر اختراع و نوآوری)

کتاب دست فرمان (جلد اول، در مسیر اختراع و نوآوری) با یک پرسش آموزشی آغاز می‌شود: در جهانی که آینده‌ی شغلی و اجتماعی آن پیوسته تغییر می‌کند، دانش‌آموزان باید چه توانمندی‌هایی را پرورش دهند تا فقط مصرف‌کننده‌ی دانش نباشند. نویسندگان باتکیه‌بر تجربه‌های میدانی و بررسی چند چهارچوب آموزشی، ابتدا پیش‌ران‌های جهان متغیر و ابرمهارت‌های ضروری را توضیح می‌دهند و سپس آن‌ها را به مهارت‌های پایه و خرده‌مهارت‌های قابل‌پرورش در مدرسه و محیط‌های یادگیری تبدیل می‌کنند.
مسیر کتاب از تعریف مسئله آغاز می‌شود و به طراحی یادگیری، سنجش رشد مهارت‌ها، نقش بازخورد و بازطراحی تجربه‌های آموزشی می‌رسد. در این میان، یادگیری به‌عنوان فرایندی فعال، مسئله‌محور و وابسته به تصمیم‌گیری آگاهانه معرفی می‌شود.

چرا باید کتاب دست فرمان (جلد اول، در مسیر اختراع و نوآوری) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب دست فرمان (جلد اول، در مسیر اختراع و نوآوری) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری روشن از مهارت‌هایی ارائه می‌دهد که آموزش را از حفظ‌کردن مطالب به حل مسئله، تصمیم‌گیری و ارزش‌آفرینی نزدیک می‌کنند.
• کتاب حاضر نشان می‌دهد ابرمهارت‌های کلی چگونه به مهارت‌های پایه و خرده‌مهارت‌های قابل‌مشاهده در کلاس و کارگاه تبدیل می‌شوند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند نسبت میان یادگیری، آینده‌ی نامطمئن، فناوری، رسانه و تغییرات اجتماعی را دقیق‌تر درک کند.
• این اثر برای طراحی تجربه‌های یادگیری، فقط به بحث نظری اکتفا نمی‌کند و به ارزیابی، بازخورد و سنجش مسیر رشد مهارت‌ها هم پرداخته است.
• این کتاب به معلمان و طراحان آموزشی کمک می‌کند زبان مشترکی برای گفت‌وگو درمورد مهارت، عملکرد و پیشرفت یادگیرنده پیدا کنند.

خواندن کتاب دست فرمان (جلد اول، در مسیر اختراع و نوآوری) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب دست فرمان (جلد اول، در مسیر اختراع و نوآوری) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• معلمانی که می‌خواهند آموزش را به موقعیت‌های واقعی، مسئله‌محور و مهارت‌محور نزدیک‌تر کنند.
• تسهیلگران و طراحان آموزشی که در پی الگویی برای طراحی، اجرا و ارزیابی تجربه‌های یادگیری هستند.
• مدیران مدارس و برنامه‌ریزان آموزشی که به پرورش توانمندی‌های ماندگار در دانش‌آموزان فکر می‌کنند.
• پژوهشگران حوزه‌ی آموزش که به پیوند میان چهارچوب‌های نظری و تجربه‌های میدانی علاقه دارند.
• کسانی که درمورد یادگیریِ یادگیری، مهارت‌پروری و آماده‌سازی دانش‌آموزان برای جهان متغیر مطالعه می‌کنند.

بخشی از کتاب دست فرمان (جلد اول، در مسیر اختراع و نوآوری)

«این کتاب از نوشتن آغاز نشد!
از کلاس، کارگاه، اردو، دوره مهارت‌پروری و مدرسه شروع شد؛ از مواجهه مستقیم با نوجوانان.
نقطه آغاز آن، موقعیت‌هایی برای یادگیری بود که نوجوانان را با مسئله‌های واقعی روبه‌رو می‌کرد؛ مسئله‌هایی که پاسخ آماده نداشتند و ناچارشان می‌کردند فکر کنند، حدس بزنند، شکست بخورند، دوباره طراحی کنند و از نو بسازند.
در این مسیر، بارها دیدیم آنچه دانش‌آموزان را به حرکت وا می‌دارد، انبوه دانسته‌ها نیست، بلکه کیفیت تجربه یادگیری است؛ تجربه‌ای که گاهی به پرورش مهارت می‌انجامد، یا گاهی برعکس کنجکاوی را خاموش می‌کند.
ما در ایده‌ران، سال‌ها پیش از آن‌که بخواهیم یک دستنامه تدوین کنیم، درگیر پرسشی ساده اما عمیق بودیم: چرا با وجود ساعت‌های طولانی آموزش، بسیاری از دانش‌آموزان نمی‌توانند آموخته‌های خود را در موقعیت‌های واقعی به کار بگیرند؟ و چرا علی‌رغم سرمایه‌گذاری بالا بر ابزارها، یادگیری عمیق و پایدار به‌سختی و به‌ندرت شکل می‌گیرد؟
این پرسش، زمانی جدی‌تر شد که با یک واقعیت نگران‌کننده روبه‌رو شدیم: دانش‌آموزان امروز برای آینده‌ای آماده می‌شوند که بخش بزرگی از آن هنوز شکل نگرفته است و بسیاری از مشاغلی که در بزرگ‌سالی با آن مواجه خواهند شد، امروز یا وجود ندارند یا حتی نام‌گذاری نشده‌اند.»