کتاب آوا و صحنه نمایشنامه های رادیویی، صحنه ای

کتاب آوا و صحنه نمایشنامه های رادیویی، صحنه ای نوشته محمدرضا شهبانی نوری، مجموعه‌ای از نمایشنامه‌هایی است که تاریخ ایران را از مسیر صدا، گفت‌وگو، سکوت و حضور صحنه‌ای بازآفرینی می‌کند. این اثر را انتشارات نظری منتشر کرده است و چهار موقعیت تاریخی را کنار هم می‌گذارد تا نشان دهد حذف، قدرت و حقیقت چگونه در شکل‌های مختلف تکرار می‌شوند. تمرکز کتاب فقط بر بازگویی واقعه نیست، بلکه بر این است که تاریخ چگونه شنیده، دیده و دوباره تفسیر می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آوا و صحنه نمایشنامه های رادیویی، صحنه ای

کتاب آوا و صحنه نمایشنامه های رادیویی، صحنه ای نوشته محمدرضا شهبانی نوری مجموعه‌ای از ۴ نمایشنامه است که به مقاطع حساسی از تاریخ ایران سر می‌زند و آن‌ها را در دو قالب رادیویی و صحنه‌ای پیش می‌برد. در مقدمه، نویسنده از سه خواست تکرارشونده در تاریخ ایران یعنی عدالت، آزادی و استقلال حرف می‌زند و بعد نشان می‌دهد این مفاهیم در بزنگاه‌های مختلف چگونه با حذف، فشار قدرت و خاموش‌کردن صداها گره می‌خورند. دو نمایشنامه‌ی نخست، یکدله‌ها و دارالفنون، بر ظرفیت شنیداری تکیه دارند؛ جایی که فرمان، نجوا، سکوت و گفت‌وگو بار اصلی فضا را می‌سازند و تاریخ پیش از آنکه دیده شود، در گوش شکل می‌گیرد.
کتاب آوا و صحنه نمایشنامه های رادیویی، صحنه ای فقط به بازسازی چهره‌های شناخته‌شده‌ی تاریخی بسنده نمی‌کند. در یکدله‌ها واپسین روزهای قائم‌مقام فراهانی و در دارالفنون کشمکش‌های پیرامون امیرکبیر و ایده‌ی نوسازی از مسیر آموزش مطرح می‌شود. در ادامه، قاب امیر و تلگرافخانه تاریخ را به فضای صحنه می‌آورند؛ جایی که بدن، نور، اشیا و حضور بازیگر در ساختن معنا نقش دارند. به‌ویژه در قاب امیر، روایت از دل اندرونی و از زاویه‌ی زنانی پیش می‌رود که در حاشیه‌ی قدرت ایستاده‌اند اما حافظه و اعتراض را زنده نگه می‌دارند. در تلگرافخانه نیز مسئله‌ی حقیقت، خبر و تعویق آگاهانه‌ی آن به مرکز توجه می‌آید.
کتاب آوا و صحنه نمایشنامه های رادیویی، صحنه ای از نظر فضا و درون‌مایه بر یک خط مشترک حرکت می‌کند: ردِ حذف در تاریخ. حذف در این مجموعه فقط به معنای مرگ یک شخصیت نیست، بلکه خاموش‌شدن صدا، عقب‌زدن حقیقت و تبدیل قدرت به سازوکاری پنهان است. نویسنده در متن مقدمه توضیح داده است که تخیل در این آثار برای دورشدن از واقعیت به کار نرفته، بلکه برای نزدیک‌شدن به جان‌مایه‌ی واقعه به کار آمده است. به همین دلیل، کتاب هم‌زمان بر سند، حافظه، اجرا و تخیل تکیه می‌کند و تاریخ را نه به‌صورت مجموعه‌ای بسته، بلکه به‌عنوان میدانی زنده برای پرسش و بازخوانی پیش می‌برد.

خلاصه کتاب آوا و صحنه نمایشنامه های رادیویی، صحنه ای

کتاب آوا و صحنه نمایشنامه های رادیویی، صحنه ای ۴ نمایشنامه را در کنار هم قرار می‌دهد تا چند لحظه‌ی تعیین‌کننده از تاریخ ایران را از زاویه‌ی قدرت، حذف و مقاومت بررسی کند. یکدله‌ها به روزهای پایانی قائم‌مقام فراهانی می‌رسد و فضای توطئه، تردید و حذف سیاسی را از راه گفت‌وگوها پیش می‌برد. دارالفنون بر امیرکبیر، ایده‌ی آموزش و کشمکش میان اصلاح و دربار متمرکز است. قاب امیر ماجرا را به اندرونی می‌برد و از خلال زنان، پیشخدمت و یک قاب عکس، حافظه‌ی سرکوب‌شده را زنده می‌کند. تلگرافخانه هم به جایی می‌رسد که حقیقت باید مخابره شود، اما قدرت می‌کوشد آن را متوقف کند. دغدغه‌ی مشترک همه‌ی این متن‌ها نسبت میان حقیقت تاریخی و سازوکار خاموش‌کردن آن است.

چرا باید کتاب آوا و صحنه نمایشنامه های رادیویی، صحنه ای را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب آوا و صحنه نمایشنامه های رادیویی، صحنه ای را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ۴ نمایشنامه را کنار هم می‌گذارد که هرکدام یک بزنگاه تاریخی را از زاویه‌ای متفاوت بازآفرینی می‌کنند.
• خواننده می‌تواند ببیند صدا، سکوت، فرمان و گفت‌وگو چگونه در نمایشنامه‌های رادیویی به عنصر اصلی فضا و تنش تبدیل می‌شوند.
• این اثر نسبت میان تاریخ، تخیل و اجرا را روشن‌تر می‌کند و نشان می‌دهد واقعه فقط با بازگویی مستقیم زنده نمی‌شود.
• کتاب بر مسئله‌ی حذف در تاریخ تمرکز دارد؛ از حذف شخصیت‌های سیاسی تا خاموش‌کردن حقیقت و حافظه.
• در بخش‌های صحنه‌ای، نقش اشیا، نور و بدن در ساختن معنا برجسته است و همین موضوع برای علاقه‌مندان به اجرا قابل‌توجه است.
• این مجموعه امکان مقایسه‌ی دو شیوه‌ی نمایشی، یعنی فرم رادیویی و فرم صحنه‌ای را در یک کتاب فراهم می‌کند.
• خواندن این کتاب برای کسانی که می‌خواهند تاریخ ایران را از مسیر درام و کشمکش‌های انسانی دنبال کنند، شناخت دقیق‌تری به همراه دارد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب آوا و صحنه نمایشنامه های رادیویی، صحنه ای به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایشنامه‌هایی که به تاریخ ایران و کشمکش‌های سیاسی آن می‌پردازند.
• خوانندگانی که می‌خواهند تفاوت ظرفیت‌های نمایش رادیویی و نمایش صحنه‌ای را در یک مجموعه ببینند.
• دانشجویان و پژوهشگران تئاتر، نمایشنامه‌نویسی و هنرهای نمایشی که به رابطه‌ی اجرا و تاریخ توجه دارند.
• کسانی که به شخصیت‌هایی مانند قائم‌مقام فراهانی و امیرکبیر و بازآفرینی نمایشی آن‌ها علاقه دارند.
• مخاطبانی که از متن‌هایی با درون‌مایه‌ی عدالت، قدرت، حافظه و اعتراض لذت می‌برند.
• خوانندگانی که دوست دارند تاریخ را از خلال گفت‌وگو، صحنه‌پردازی و تنش میان حقیقت و مصلحت دنبال کنند.