کتاب گروه درمانی راه حل محور

کتاب گروه درمانی راه حل محور نوشته جان شری، به پیوند میان درمان راه‌ حل‌ محور و کار گروهی می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه می‌توان به‌ جای ماندن در شرح مسئله، از توانمندی‌های اعضای گروه، هدف‌گذاری روشن و گفت‌وگوی معطوف به تغییر استفاده کرد. نویسنده بر این نکته تکیه دارد که در بسیاری از موقعیت‌ها، راه‌ حل از دل همکاری، استثناها و تجربه‌های موفق پیشین بیرون می‌آید. این کتاب را نشر اسبار با ترجمه حامد برآبادی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گروه درمانی راه حل محور

کتاب گروه درمانی راه حل محور نوشته‌ی جان شری به یکی از شاخه‌های مهم مشاوره و روان‌درمانی می‌پردازد که در آن گروه نه‌فقط محل طرح مشکل، بلکه بستری برای فعال‌شدن منابع، امید و همکاری است. نویسنده تأکید می‌کند که این رویکرد قرار نیست نسخه‌ی کوتاه‌شده‌ی درمان‌های بلندمدت باشد، بلکه بر پایه‌ی مفروضه‌ای متفاوت شکل گرفته است: برای حرکت به‌ سوی تغییر، همیشه لازم نیست ریشه‌های مسئله به‌ طور کامل واکاوی شوند. در این نگاه، مراجع متخصص زندگی خود دیده می‌شود و درمانگر بیشتر نقش تسهیل‌گر را دارد. متن کتاب بارها به اهمیت تمرکز بر حال و آینده، یافتن استثناها، استفاده از زبان معطوف به تغییر و ارزیابی پیشرفت از راه سؤالات مقیاسی پرداخته است.

کتاب گروه درمانی راه حل محور در سه بخش اصلی تنظیم شده و از مبانی نظری تا اجرای عملی گروه را پیش می‌برد. بخش اول به پیشینه‌ی گروه‌ درمانی راه‌ حل‌ محور، عوامل درمان‌بخش گروه و شواهد مربوط به اثربخشی آن اختصاص دارد. بخش دوم چرخه‌ی عمر گروه را دنبال می‌کند؛ از طراحی و انتخاب اعضا تا ورود به گروه، ایجاد انگیزه و تفاوت جلسات ابتدایی، میانی و پایانی. بخش سوم هم به موضوعات مشخص‌تری مثل ارزیابی جلسه‌به‌جلسه، مدیریت اعضای مقاوم یا دشوار، تمرین‌های خلاقانه‌ی گروهی و نظارت بر کار تسهیل‌گر می‌رسد. 

جان شری برای توضیح این مباحث فقط به بحث نظری بسنده نمی‌کند و از نمونه‌های بالینی، گفت‌وگوهای درون‌جلسه‌ای و مثال‌های متنوع استفاده می‌کند تا نشان دهد این رویکرد در کار با کودکان، خانواده‌ها، بزرگسالان و حتی موقعیت‌های دشوار چگونه به کار می‌آید. فضای کلی اثر بر همکاری، احترام به توانایی اعضا و ساختن فرهنگی گروهی استوار است که در آن افراد بتوانند به‌ جای فرورفتن در درماندگی، به هم کمک کنند و به‌ سمت هدف‌های مشترک و فردی حرکت کنند.

خلاصه کتاب گروه درمانی راه حل محور

این کتاب توضیح می‌دهد که گروه درمانی راه حل محور چگونه از ترکیب دو ایده شکل می‌گیرد: قدرت فرایند گروهی و تمرکز بر راه‌ حل به‌ جای غرق‌شدن در مسئله. نویسنده ابتدا پیشینه‌ی این رویکرد و تفاوت آن با درمان‌های مسئله‌محور را شرح می‌دهد و سپس نشان می‌دهد که در گروه، عواملی مثل حمایت متقابل، یادگیری از دیگران، امید جمعی و فرصت کمک‌کردن به دیگران چگونه به تغییر نیرو می‌دهند.

در ادامه، کتاب به اصولی مثل تمرکز بر تغییر، تعیین هدف، تکیه بر توانمندی‌ها، یافتن استثناها و استفاده از زبان مناسب می‌رسد. بخش‌های بعدی هم به طراحی گروه، هدایت جلسات، گرفتن بازخورد، برخورد با مقاومت و استفاده از تمرین‌های خلاقانه اختصاص دارند. حاصل کار، تصویری روشن از شیوه‌ای است که می‌خواهد گروه را به فضایی برای حرکت، همکاری و ساختن امکان‌های تازه تبدیل کند.

چرا باید کتاب گروه درمانی راه حل محور را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب گروه درمانی راه حل محور را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان اصول درمان راه‌ حل‌ محور و فرایند گروهی را به‌ صورت روشن توضیح می‌دهد.
• خواننده با منطق تفاوت درمان مسئله‌محور و درمان متمرکز بر هدف و توانمندی آشنا می‌شود.
• کتاب نشان می‌دهد حمایت، یادگیری و امید در گروه چگونه به عامل تغییر تبدیل می‌شوند.
• بخش‌های مختلف اثر از طراحی گروه تا ارزیابی جلسه‌به‌جلسه را پوشش می‌دهند.
• نمونه‌های بالینی و گفت‌وگوهای درون‌جلسه‌ای، کاربرد ایده‌ها را در موقعیت‌های واقعی ملموس‌تر می‌کنند.
• کتاب در مورد کار با اعضای مقاوم یا دشوار نیز نکات مشخصی مطرح می‌کند.
• برای کسانی که می‌خواهند گروه‌های کوتاه‌مدت‌تر و هدف‌مندتر برگزار کنند، چارچوبی قابل‌استفاده فراهم می‌آورد.

خواندن کتاب گروه درمانی راه حل محور را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب گروه درمانی راه حل محور به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• مشاوران و روان‌درمانگرانی که می‌خواهند کار گروهی را با تمرکز بیشتر بر هدف و تغییر پیش ببرند.
• دانشجویان روان‌شناسی، مشاوره و مددکاری اجتماعی که به شیوه‌های مداخله‌ی گروهی علاقه دارند.
• تسهیل‌گرانی که با گروه‌های کوتاه‌مدت کار می‌کنند و به‌ دنبال فهم دقیق‌تر پویایی‌های گروه هستند.
• متخصصانی که با مراجعان مقاوم، دلسرد یا کم‌انگیزه سروکار دارند.
• کسانی که می‌خواهند نقش زبان، استثناها و توانمندی‌ها را در فرایند درمان بهتر بشناسند.

بخشی از کتاب گروه درمانی راه حل محور

«مردم همواره برای ایجاد و دستیابی به چیزهایی در گروه‌ها گرد هم جمع می‌شوند که احتمالاً به‌تنهایی قادر نیستند از عهده آنها برآیند. دامنه این چیزها از مدون‌کردن و انجام وظایف، تا یاددادن و یادگرفتن، یا تا مباحثه و حل اختلاف‌نظرها گسترده‌ است. در تاریخ باستانی ایرلند اشاره‌ای به "ایالت پنجم" شده است؛ یعنی جایی‌که پادشاهان تمام ایالت‌ها برای مشورت‌گرفتن و حل‌وفصل منازعات، همدیگر را ملاقات می‌کردند (کلگان مک‌کارتی و اُریلی بایرن، ۱۹۹۵). می‌توان این مورد را به‌مثابه گروه‌های میانجی در نظر گرفت! بنابراین روان‌درمانگرانی هم که ابتدا صرفاً مردم را به‌طور فردی درمان می‌کردند، به‌منظور بهره‌گیری از پویایی‌های گروهی، کار با اشخاص در قالب گروه‌ها را آغاز نمودند. عمدتاً تشکیل نخستین گروه‌های درمانی را به جوزف هرسی پرَت نسبت مي‌دهند که در سال ۱۹۰۵ گروه‌هایی از بیماران مسلول را گرد هم می‌آورد و ضمن کنترل پیشرفت بیماری‌شان، به آن‌ها در باره‌ بیماری سل و نحوه مدیریت آن آموزش‌هایی می‌داد (گلدینگ، ۱۹۹۱؛ تادر، ۱۹۹۹). پرَت گروه‌ها را مقرون‌به‌صرفه می‌دانست؛ زیرا آموزش گروهی به بیماران باعث صرفه‌جویی در زمان می‌شد. با وجود این، خیلی زود متوجه حمایت و ترغیبی شد که اعضا در گروه نسبت به یکدیگر روا می‌دارند. او این تأثیر مثبت گروهی را تشخیص و پرورش داد و اولین نظریه‌پردازی شد که از قدرت درمانبخش گروه استفاده کرد (گلدینگ، ۱۹۹۱).»