کتاب جایگاه فقهی و حقوقی کار خانگی زن

کتاب جایگاه فقهی و حقوقی کار خانگی زن نوشته معصومه نیکوخصال، به یکی از بحث‌برانگیزترین مسائل خانواده، یعنی نسبت میان کار خانگی زن، اجرت‌المثل و مبانی فقهی و قانونی آن می‌پردازد. نویسنده در این اثر فقط به نقل مواد قانونی بسنده نمی‌کند و با بررسی دیدگاه‌های فقهی، حدود وظایف شرعی زن، شرایط مطالبه‌ی اجرت‌المثل و مفهوم نحله را نیز واکاوی می‌کند. این کتاب را مرکز نشر هاجر منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جایگاه فقهی و حقوقی کار خانگی زن

کتاب جایگاه فقهی و حقوقی کار خانگی زن نوشته معصومه نیکوخصال، مسئله‌ی کار خانگی زن را از دو مسیر به‌هم‌پیوسته بررسی می‌کند: یکی مسیر قانون و دیگری مسیر فقه. موضوع اصلی اثر این است که آیا کارهایی که زن در خانه انجام می‌دهد از نظر شرعی بر عهده‌ی اوست یا نه و اگر نباشد، در چه شرایطی می‌توان برای آن اجرت‌المثل در نظر گرفت. نویسنده از همان آغاز نشان می‌دهد که بحث فقط بر سر یک مطالبه‌ی مالی نیست، بلکه به تعریف نقش‌های خانوادگی، حدود تکلیف، معنای همکاری در زندگی مشترک و نسبت میان اخلاق خانوادگی و حق قانونی گره خورده است. همین زاویه باعث شده است اثر از سطح یک بحث صرفاً حقوقی فراتر برود و به پرسش‌های ریشه‌ای‌تری درباره‌ی جایگاه کار خانگی برسد.
کتاب جایگاه فقهی و حقوقی کار خانگی زن در سه فصل تنظیم شده است. فصل اول به حکم فقهی و حقوقی کار خانگی زن می‌پردازد و در آن سیر حمایت قانونی از اجرت‌المثل، تبصره‌ی ماده ۳۳۶ قانون مدنی، بند «ب» تبصره ۶ قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق و بحث نحله بررسی می‌شود. فصل دوم مستندات ثبوت اجرت‌المثل را پیش می‌کشد و سراغ آیات، روایات، عقل و قواعدی مانند احترام مال مسلم، لاضرر، غرور و اتلاف می‌رود. فصل سوم نیز قلمرو ثبوت اجرت‌المثل را از منظر قاعده‌ی اولی در روابط انسانی، آیات قرآن و روایات دنبال می‌کند. در کنار این ساختار، نویسنده آراء فقها را هم جداگانه مرور کرده و نشان داده است که اختلاف‌نظرها بیشتر بر سر اموری مانند دستور شوهر، قصد اجرت، اجرت عرفی و قصد تبرع شکل می‌گیرد.
کتاب جایگاه فقهی و حقوقی کار خانگی زن فقط به بیان حکم نهایی بسنده نمی‌کند و بخش مهمی از آن صرف تحلیل دشواری‌های اثبات حق در دادگاه و فاصله‌ی میان متن قانون و اجرای آن شده است. نویسنده توضیح می‌دهد که چگونه برخی قیود قانونی می‌توانند دسترسی زن به اجرت‌المثل یا نحله را محدود کنند و در مقابل، با استناد به منابع فقهی تلاش می‌کند دامنه‌ی بحث را روشن‌تر کند. فضای اثر پژوهشی و استدلالی است و خواننده در آن با مجموعه‌ای از استدلال‌های حقوقی، فقهی و تفسیری روبه‌رو می‌شود که مسئله‌ی کار خانگی را از چند زاویه باز می‌کنند.

خلاصه کتاب جایگاه فقهی و حقوقی کار خانگی زن

کتاب جایگاه فقهی و حقوقی کار خانگی زن بر این پرسش متمرکز است که کارهای خانگی زن در زندگی مشترک چه جایگاهی در فقه و قانون دارند و در چه وضعی می‌توان برای آن‌ها اجرت‌المثل مطالبه کرد. نویسنده ابتدا قوانین مربوط به این موضوع را مرور می‌کند و سپس سراغ مبانی فقهی می‌رود تا روشن کند آیا انجام کار خانگی وظیفه‌ی شرعی زن است یا نه. بعد از آن، شرایطی مانند دستور شوهر، اجرت عرفی، قصد اجرت و عدم قصد تبرع بررسی می‌شود. بخش دیگری از اثر به نحله، ماهیت آن و تفاوتش با مفاهیمی مانند مهریه و هبه اختصاص دارد. در ادامه نیز آیات، روایات، قواعد فقهی و نظر فقها برای تعیین قلمرو این حق کنار هم قرار می‌گیرند.

چرا باید کتاب جایگاه فقهی و حقوقی کار خانگی زن را بخوانیم؟

دلایل خواندن جایگاه فقهی و حقوقی کار خانگی زن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان کار خانگی، تکلیف شرعی و حق مالی را به‌صورت دقیق از هم تفکیک می‌کند.
• خواننده با مواد قانونی مرتبط با اجرت‌المثل و نحله و محدودیت‌های اجرایی آن‌ها آشنا می‌شود.
• این اثر نشان می‌دهد اختلاف‌نظرهای فقهی درباره‌ی دستور شوهر، قصد اجرت و قصد تبرع چگونه بر نتیجه‌ی حقوقی اثر می‌گذارند.
• کتاب استدلال‌های مربوط به آیات، روایات و قواعد فقهی را کنار مباحث حقوقی قرار می‌دهد و تصویر کامل‌تری از مسئله می‌سازد.
• مطالعه‌ی آن برای فهم دقیق‌تر یکی از مسائل مهم حقوق خانواده و دعاوی مرتبط با آن سودمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن جایگاه فقهی و حقوقی کار خانگی زن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران فقه و حقوق که می‌خواهند بحث اجرت‌المثل و نحله را دقیق‌تر دنبال کنند.
• کسانی که درباره‌ی حدود وظایف شرعی زن در خانه و نسبت آن با حق مطالبه‌ی اجرت سؤال دارند.
• مخاطبانی که به مباحث حقوق خانواده و اختلاف میان متن قانون و اجرای آن علاقه‌مندند.
• پژوهشگرانی که می‌خواهند آراء فقها را در کنار مواد قانونی مرتبط با کار خانگی زن بررسی کنند.
• کسانی که به دنبال شناخت روشن‌تر از مبانی فقهی و حقوقی دعاوی مربوط به کار خانگی هستند.