کتاب درمان مبتنی بر ذهنی سازی برای کودکان

کتاب درمان مبتنی بر ذهنی سازی برای کودکان (رویکرد کوتاه‌مدت) نوشته نیک میدگلی، کارین انسینک، کارین لیندکوویست، نورکا مالبرگ و نیکل مولر و ترجمه زبیده دهقان منشادی، مهدی رضا سرافراز، ماریه دهقان منشادی و حسین رنجبر است و نشر اسبار در سال ۱۴۰۰ آن را منتشر کرده است. این کتاب رویکردی کوتاه‌مدت برای درمان کودکان ۵ تا ۱۲ساله معرفی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه ذهنی‌سازی به تنظیم هیجان، درک رفتار و بهبود رابطه‌ی کودک با والدین کمک می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب درمان مبتنی بر ذهنی سازی برای کودکان

کتاب درمان مبتنی بر ذهنی سازی برای کودکان (Mentalization-based treatment for children: a time-limited approach)، نوشته نیک میدگلی و همکاران، راهنمایی برای شناخت و اجرای رویکردی درمانی است که بر توانایی کودک و والدین در فهم افکار، احساسات، نیت‌ها و واکنش‌های خود و دیگران تکیه دارد. نویسندگان توضیح می‌دهند که ذهنی‌سازی فقط یک مفهوم نظری نیست، بلکه ظرفیتی است که بر تنظیم هیجان، کیفیت رابطه‌ها، یادگیری اجتماعی و احساس امنیت روانی اثر می‌گذارد. این رویکرد برای کودکانی طراحی شده است که در سال‌های دبستان با دشواری‌هایی مانند اضطراب، افسردگی، مشکلات رفتاری، بی‌نظمی هیجانی یا اختلال در رابطه با اطرافیان دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

کتاب درمان مبتنی بر ذهنی سازی برای کودکان بر یک مدل درمانی کوتاه‌مدت ۱۲جلسه‌ای استوار است که در آن جلسات درمان کودک و جلسات جداگانه‌ی والدین در کنار هم پیش می‌روند. نویسندگان تأکید می‌کنند که رشد ذهنی‌سازی بدون توجه به محیط خانواده کامل نمی‌شود و به همین دلیل نقش والدین در فرایند درمان اساسی است. در بخش‌های نظری، مفهوم ذهنی‌سازی و ارتباط آن با دلبستگی، تنظیم هیجان، اعتماد به دیگران و رشد خودشناسی توضیح داده می‌شود. سپس بخش‌های بالینی به موضوع‌هایی مانند ارزیابی کودک و والدین، موضع درمانگر، شیوه‌های مداخله، پایان درمان و نمونه‌های موردی اختصاص پیدا می‌کند.

کتاب درمان مبتنی بر ذهنی سازی برای کودکان به توضیح مفاهیم نظری اکتفا نمی‌کند و با نمونه‌های بالینی نشان می‌دهد که اختلال در درک حالت‌های ذهنی چگونه می‌تواند به سوءتفاهم، خشم، ترس یا کناره‌گیری بینجامد. نیک میدگلی و همکاران مشکل کودک را درون روابط و زمینه‌ی عاطفی او بررسی می‌کنند و درمان را نیز صرفاً به اصلاح رفتار محدود نمی‌دانند. در این رویکرد، هدف این است که کودک و اعضای خانواده بتوانند احساسات، نیت‌ها و واکنش‌های خود را دقیق‌تر بشناسند، آن‌ها را بهتر نام‌گذاری کنند و در روابط روزمره از این شناخت بهره ببرند. ترکیبِ مباحث نظری، چهارچوب درمانی و مثال‌های بالینیْ این کتاب را به منبعی آموزشی و کاربردی برای متخصصان حوزه‌ی کودک تبدیل کرده است.

خلاصه کتاب درمان مبتنی بر ذهنی سازی برای کودکان

کتاب درمان مبتنی بر ذهنی سازی برای کودکان توضیح می‌دهد که بسیاری از مشکلات هیجانی و رفتاری کودکان با دشواری در فهم ذهن خود و دیگران ارتباط دارد. نویسندگان ابتدا نشان می‌دهند که چگونه ذهنی‌سازی در بستر رابطه‌ی کودک با والدین و محیط اجتماعی شکل می‌گیرد و در چه شرایطی ممکن است آسیب ببیند. سپس مدل MBT-C را معرفی می‌کنند؛ رویکردی کوتاه‌مدت که معمولاً در ۱۲ جلسه با کودک و هم‌زمان با جلساتی برای والدین اجرا می‌شود. پیام اصلی کتاب این است که هرچه کودک و مراقبانش احساسات، نیت‌ها و واکنش‌های یکدیگر را دقیق‌تر درک کنند، تنظیم هیجان، کیفیت رابطه‌ها و توانایی مقابله با مشکلات نیز تقویت می‌شود.

چرا باید کتاب درمان مبتنی بر ذهنی سازی برای کودکان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب درمان مبتنی بر ذهنی سازی برای کودکان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مفهوم ذهنی‌سازی را در ارتباط با رشد کودک، دلبستگی و تنظیم هیجان به‌روشنی توضیح می‌دهد.

• این کتاب مدل درمانی کوتاه‌مدت ۱۲جلسه‌ای MBT-C را برای کار بالینی با کودکان در سن مدرسه معرفی می‌کند.

• خواننده بهتر می‌تواند نقش والدین را در تقویت یا تضعیف ظرفیت ذهنی‌سازی درک کند.

• این کتاب ارزیابی کودک و والدین را از دیدگاه ذهنی‌سازی بررسی می‌کند و به مباحث نظری محدود نمی‌ماند.

• نمونه‌های بالینی کتاب نشان می‌دهند که چگونه مشکلات رفتاری و هیجانی با دشواری در درک حالت‌های ذهنی ارتباط پیدا می‌کند.

• این کتاب برای متخصصانی که می‌خواهند میان نظریه و مداخله‌ی درمانی پیوند برقرار کنند، منبعی کاربردی است.

خواندن کتاب درمان مبتنی بر ذهنی سازی برای کودکان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب درمان مبتنی بر ذهنی سازی برای کودکان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• روان‌شناسان و روان‌درمانگرانی که با کودکان ۵ تا ۱۲ساله کار می‌کنند.

• مشاوران و درمانگرانی که با مشکلاتی مانند اضطراب، افسردگی، پرخاشگری یا بی‌نظمی هیجانی در کودکان سروکار دارند.

• دانشجویان روان‌شناسی و مشاوره که می‌خواهند با ارتباط میان دلبستگی، تنظیم هیجان و درمان کودک آشنا شوند.

• متخصصانی که می‌خواهند نقش رابطه‌ی والد و کودک را در فرایند درمان دقیق‌تر بررسی کنند.

• مخاطبانی که به رویکردهای درمانی کوتاه‌مدت و متمرکز در حوزه‌ی روان‌درمانی کودک علاقه دارند.

انتشارات ارجمند نیز در سال ۱۴۰۰ با ترجمه‌ی پریسا سادات سیدموسوی و فاطمه ابراهیمی این کتاب را منتشر کرده است.

بخشی از کتاب درمان مبتنی بر ذهنی سازی برای کودکان

«معمولاً زمانی که شرایط دشواری وجود دارد که به تأمل فعال نیاز است تا به درک شرایط کمک کند، از ذهنی‌سازی کنترل‌شده‌تر یا آشکار استفاده می‌کنیم. در مثالی که پیش از این توضیح داده شد، مادر تام باید با دقت فکر کند که چه مداخله‌ای شرایط را تغییر می‌دهد؟ به‌گونه‌ای که به پدر تام علامت دهد اکنون لازم است کمی صبور باشد و خونسردی خود را حفظ کند. او درحالی‌که مراقب ترس و بدتنظیمی هیجانی تام بود، سعی کرد این کار را به شیوه‌ای انجام دهد که موقعیتی که پدر در آن احساس ضعف می‌کند، کمتر به وجود بیاید. چرا که شرایطی به وجود آمده بود که پدر تام را به چالش می‌کشید، پدر تام در آن لحظه بسیار تأملی رفتار کرده بود و تنها بخشندگی و همدلی می‌توانست ظرفیت ذهنی‌سازی او را بازگرداند. زمانی که پدر این ظرفیت را از دست می‌دهد، به احتمال زیاد هیجان پسرش را بد تعبیر می‌کند و آن را به‌عنوان یک سهل‌انگاری عمدی در نظر می‌گیرد، بجای آنکه بخشی از آن را ناشی از عصبانیت خودش بداند.»