کتاب علم و دین دو موهبت معرفت بخش

کتاب علم و دین دو موهبت معرفت بخش نوشته حسن رضائی مهر است و مرکز نشر هاجر آن را منتشر کرده است. این اثر به یکی از پرسش‌های ماندگار در اندیشه دینی و فلسفی پرداخته است: آیا علم و دین در تعارض‌اند یا می‌توان میان آن‌ها نسبتی همدلانه‌تر دید؟ نویسنده با مرور دیدگاه‌های غربی و اسلامی، از تعریف واژه‌ها و تعیین قلمروها آغاز می‌کند و سپس به نمونه‌های مشهور اختلاف، از کیهان‌شناسی تا نظریه‌ی تکامل، می‌رسد. مسیر بحث به‌گونه‌ای پیش می‌رود که مسئله فقط یک جدال نظری نماند و به پرسش‌های واقعی ذهن انسان امروز نزدیک شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب علم و دین دو موهبت معرفت بخش

کتاب علم و دین دو موهبت معرفت بخش نوشته حسن رضائی مهر اثری است که مسئله‌ی رابطه‌ی علم و دین را از سطح یک بحث کلی و شعاری پایین می‌آورد و آن را به مجموعه‌ای از پرسش‌های دقیق تبدیل می‌کند. نویسنده ابتدا سراغ مفهوم‌شناسی می‌رود و روشن می‌کند که در این بحث، مراد از علم بیشتر جنبه‌ی نظری علوم تجربی است و مراد از دین نیز ادیان ابراهیمی، به‌ویژه در زمینه‌ی بحث‌های رایج غربی، است. همین دقت در تعریف‌ها باعث می‌شود بحث از همان آغاز از ابهام فاصله بگیرد. سپس دیدگاه‌های اصلی درباره‌ی نسبت این دو حوزه، از تعارض و تمایز تا توافق، مکمل‌بودن و تداخل، کنار هم قرار می‌گیرند تا خواننده با نقشه‌ی کلی مسئله روبه‌رو شود.
کتاب علم و دین دو موهبت معرفت بخش فقط به معرفی نظرها بسنده نمی‌کند و به ریشه‌های تاریخی و فکری آن‌ها هم می‌پردازد. بخشی از کتاب به تجربه‌ی غرب اختصاص دارد؛ جایی که رفتار کلیسا، تفسیرهای نادرست از متون دینی، رشد علوم طبیعی و ظهور نظریه‌هایی مانند تکامل، زمینه‌ی شکل‌گیری تصور تعارض را فراهم کرده است. در برابر، نویسنده وضعیت جهان اسلام را نیز بررسی می‌کند و از جایگاه علم در قرآن، روایات، تمدن اسلامی، نهضت ترجمه، تألیف و رشد علوم سخن می‌گوید. این مقایسه نشان می‌دهد که مسئله‌ی علم و دین در همه‌ی سنت‌ها به یک شکل طرح نشده است.
کتاب علم و دین دو موهبت معرفت بخش در فصل‌های بعدی وارد بخش‌های چالشی‌تر می‌شود؛ از قلمرو علم و دین و تأثیر آن‌ها بر یکدیگر گرفته تا مصادیق تعارض و راه‌حل‌های پیشنهادی. نویسنده درباره‌ی موضوعاتی مانند کیهان‌شناسی، تفسیر مکانیکی از جهان، زمین‌شناسی و نظریه‌ی تکامل بحث می‌کند و در کنار آن، راه‌حل‌های متفکران غربی و اسلامی را نیز می‌آورد. حضور مباحثی مانند علم دینی، علم نافع، نسبت دین و متافیزیک با علم، و نیز پژوهش‌های مرتبط در فصل پایانی، به این کتاب حال‌وهوای یک بررسی گسترده داده است. نتیجه‌ی کلی اثر بر این پایه شکل می‌گیرد که بسیاری از تعارض‌های مشهور، بیش از آن‌که واقعی باشند، از خطا در فهم، تعمیم شتاب‌زده یا قطعی‌پنداشتن داده‌های ظنی پدید آمده‌اند.

خلاصه کتاب علم و دین دو موهبت معرفت بخش

کتاب علم و دین دو موهبت معرفت بخش از این پرسش آغاز می‌کند که وقتی از علم و دین حرف زده می‌شود، دقیقاً از چه چیزی سخن می‌رود. سپس با تعریف این دو مفهوم، دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی نسبت آن‌ها را بررسی می‌کند: تعارض، جدایی، توافق، مکمل‌بودن و تداخل. نویسنده بعد از آن به سراغ تاریخ این مسئله در غرب و جهان اسلام می‌رود و نشان می‌دهد که چرا در برخی فضاها تعارض پررنگ شده و در برخی دیگر، تعامل بیشتر دیده می‌شود.
بخش مهمی از کتاب به قلمرو علم و دین، اثرگذاری آن‌ها بر یکدیگر و نمونه‌های مشهور اختلاف اختصاص دارد. در ادامه، موضوعاتی مانند کیهان‌شناسی، تفسیر مکانیکی جهان و نظریه‌ی تکامل مطرح می‌شوند و راه‌حل‌های گوناگون برای رفع تعارض‌های ظاهری بررسی می‌شوند. جمع‌بندی اثر بر این نکته استوار است که علم و دین را باید با دقت در موضوع، روش و حدود هرکدام فهمید.

چرا باید کتاب علم و دین دو موهبت معرفت بخش را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب علم و دین دو موهبت معرفت بخش را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب چارچوب‌های اصلی بحث علم و دین را به‌صورت دسته‌بندی‌شده معرفی می‌کند.
• خواننده با تفاوت میان تعارض واقعی و تعارض ظاهری آشنا می‌شود.
• این اثر ریشه‌های تاریخی مسئله را در غرب و جهان اسلام کنار هم می‌گذارد.
• کتاب به سؤالاتی مانند قلمرو علم، قلمرو دین و امکان هم‌پوشانی آن‌ها پاسخ می‌دهد.
• بخش‌های مربوط به نظریه‌ی تکامل، کیهان‌شناسی و تفسیر مکانیکی جهان، نمونه‌های عینی بحث را روشن‌تر می‌کنند.
• خواندن این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند درباره‌ی علم دینی، علم نافع و نسبت متافیزیک با علم دقیق‌تر فکر کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب علم و دین دو موهبت معرفت بخش به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی نسبت علم تجربی و آموزه‌های دینی شناخت منظم‌تری به دست آورند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که با مباحث فلسفه‌ی دین، کلام و معرفت دینی سروکار دارند.
• کسانی که درباره‌ی تعارض‌های مشهور میان علم و دین، به‌ویژه در موضوع تکامل و کیهان‌شناسی، پرسش دارند.
• علاقه‌مندان به تاریخ اندیشه در غرب و جهان اسلام که می‌خواهند تفاوت مسیر این دو سنت را بررسی کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی حدود دخالت علم و دین در مسائل انسانی، اخلاقی و متافیزیکی بیشتر بدانند.