کتاب ..را...

کتاب ..را... نوشته صدرا صلاحی فرد، اثری گفت‌وگومحور درباره‌ی مفهوم عشق است و به سراغ یک پرسش ساده اما دردسرساز می‌رود: وقتی از عشق حرف زده می‌شود، دقیقا از چه چیزی سخن می‌گوییم؟ نویسنده با ساختن گفت‌وگویی میان دو صدا، تعریف‌های رایج و پراکنده از عشق را کنار هم می‌گذارد و می‌کوشد نسبت میان عشق، محبت، خواستن، دنیا و امر الهی را دوباره بررسی کند. در این مسیر، بحث فقط به رابطه‌ی میان دو نفر محدود نمی‌ماند و به مسئله‌ی جایگاه عاشق و معشوق هم می‌رسد. ناشر این اثر نشر سنجاق است و نسخه‌ی الکترونیکی آن را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ..را...

کتاب ..را... نوشته‌ی صدرا صلاحی فرد بر محور یک گفت‌وگوی پیوسته شکل گرفته است؛ گفت‌وگویی که در آن دو شخصیتِ گفت‌وگو، برداشت‌های رایج از عشق را به بحث می‌گذارند. نویسنده از همان ابتدا روشن می‌کند که مسئله‌اش تکرار تعریف‌های مشهور نیست، بلکه می‌خواهد ببیند چرا واژه‌ی عشق در کاربردهای روزمره تا این اندازه پراکنده و گاه متناقض شده است. متن از تعبیرهای عمومی شروع می‌کند؛ از این تصور که عشق یک هیجان زودگذر است یا فقط در نسبت میان دو انسان معنا پیدا می‌کند. بعد کم‌کم دامنه‌ی بحث را گسترده‌تر می‌کند و به این می‌رسد که آیا می‌توان عشق را چیزی فراتر از یک احساس مقطعی دانست یا نه.

این کتاب فقط درگیر تعریف‌کردن یک واژه نیست. بخش مهمی از آن به جداکردن چند مفهوم نزدیک به هم اختصاص دارد؛ مثل تفاوت میان عشق و شوق، عاشق و شائق، یا معشوق و مطلوب. صدرا صلاحی فرد در خلال این بحث‌ها از نقل‌قول‌های عرفانی، فلسفی و دینی هم استفاده کرده است، اما آن‌ها را به‌ عنوان حکم نهایی نمی‌آورد و در جاهایی با آن‌ها وارد بحث می‌شود. در متن، رساله‌ی ابن‌سینا درباره‌ی عشق یکی از محورهای مهم است و نگاه انتقادی به بعضی نتیجه‌های آن هم دیده می‌شود. علاوه‌بر این، فصل‌های کتاب به موضوع‌هایی مثل شکست عشقی، نسبت محبت با امکانات و خواسته‌های دنیایی و نقد برداشت‌های رسانه‌ای از عشق اختصاص یافته است.

کتاب ..را... از نظر حال‌وهوا، جدی و در عین‌ حال پرتحرک است. جمله‌ها اغلب با لحن محاوره‌ای پیش می‌روند، اما پشت این لحن، یک بحث مفهومی مفصل قرار دارد. نویسنده تلاش کرده عشق را نه به‌ عنوان یک حادثه‌ی کوتاه، بلکه به مثابه‌ی نظمی فراگیر در جهان توضیح دهد؛ نظمی که از نگاه او با محبت الهی پیوند دارد و باید نسبت آن با زندگی روزمره، انتخاب‌ها، دلبستگی‌ها و حتی رنج‌های انسان دوباره سنجیده شود. به همین دلیل، این کتاب همزمان رنگ‌وبوی تأمل فلسفی، دینی و اجتماعی دارد و بیشتر از آنکه به توصیف حال‌وهوای عاشقانه بسنده کند، درگیر بازتعریف میدان بحث است.

خلاصه کتاب ..را...

کتاب ..را... با یک پرسش مرکزی پیش می‌رود: عشق چیست و چرا تعریف‌های رایج از آن تا این اندازه پراکنده و ناسازگارند؟ صدرا صلاحی فرد در قالب گفت‌وگوی دو شخصیت، نخست برداشت‌های معمول از عشق را مرور می‌کند؛ از عشق به‌ عنوان هیجان زودگذر تا عشق به‌ عنوان آرامش پس از وصال. سپس استدلال می‌کند که این تعریف‌ها اغلب عشق را با نمودهای محدود آن اشتباه می‌گیرند. 

متن به‌تدریج میان عشق و عشقک تمایز می‌گذارد و دلبستگی‌های روزمره، از جمله کشش به همسر، شغل، مال یا آسایش را پرتوهایی کوچک‌تر از یک نظام بزرگ‌ترِ محبت می‌داند. در ادامه، بحث به نسبت میان محبت، اراده، تدبیر جهان، اختیار انسان و جایگاه عاشق و معشوق کشیده می‌شود و از خلال آن، تصویری یکپارچه‌تر از مفهوم عشق شکل می‌گیرد.

چرا باید کتاب ..را... را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ..را... را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تعریف‌های رایج از عشق را فقط تکرار نمی‌کند و آن‌ها را به بحث می‌گذارد.
• متن میان عشق و دلبستگی‌های روزمره تمایز می‌گذارد و از یکی‌گرفتن آن‌ها پرهیز می‌کند.
• خواننده با مجموعه‌ای از سؤال‌ها درباره‌ی عاشق، معشوق، شوق و محبت روبه‌رو می‌شود که مسیر فکرکردن را دقیق‌تر می‌کند.
• بخش‌هایی از کتاب به مسئله‌ی شکست عشقی و برداشت‌های رسانه‌ای از عشق اختصاص دارد.
• گفت‌وگومحور بودن اثر باعث می‌شود بحث‌های مفهومی در قالب پرسش و پاسخ پیش بروند.

خواندن کتاب ..را... را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ..را... به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی چیستی عشق و تفاوت آن با دلبستگی‌های معمول بیشتر بدانند.
• علاقه‌مندان به بحث‌های فکری و گفت‌وگومحور درباره‌ی مفاهیم عرفانی و فلسفی.
• کسانی که درباره‌ی تعبیرهای رایج از عشق، از جمله عشق رمانتیک، پرسش و تردید دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند نسبت میان محبت، زندگی روزمره و نگاه دینی را دقیق‌تر بررسی کنند.
• خوانندگانی که از متن‌هایی با لحن جدلی، پرسش‌برانگیز و مبتنی بر استدلال لذت می‌برند.

بخشی از کتاب ..را...

«- گفت: عشق یک حالتِ داغِ احساسیِ زودگذر است که پس از رسیدن به ساحلِ آغوش، رکود می‌کند! "داغ" ی که سرد می‌شود! "مَدّ" ی که جذر می‌شود! "فراز" ی که فرود می‌آید! "فواره" ای که برمی‌گردد! «تند» ی که کند می‌شود! "فریاد" ی که ساکت می‌شود! "شعله" ای که خاموش می‌شود! "قدرت"ی که ضعیف می‌شود! "رَوال" ی که زوال می‌یابد! "شور" ی که می‌خوابد! "آفتاب" ی که غروب می‌کند! "عطش" ی که فرو می‌نشیند! "نسیم" ی که می‌وزد و می‌رود! پایدار نیست و بر اساس هوس بنا شده! "بنا" یی فروریختنی! اصلا این خصلتِ عشق است که زود می‌آید و زود می‌رود و داغِ آن بَر دل عاشق می‌ماند! کاش می‌شد عشق را دید و نگه‌داشت و از او پرسید: "دنبال چه می‌گردی؟ چرا اصلا می‌آیی که بعدش بخواهی بروی؟! ما واقعا از تو گله‌مندایم!"

- گو: یعنی همه این‌طور فکر می‌کنند؟

- عدهٔ زیادی همین‌طور فکر می‌کنند! اما بعضی‌ها که هوادارِ عشق‌اند، در مقابلِ این گِلهٔ ما، در دفاع از عشق می‌گویند: شماها اشتباه می‌کنید؛ عشق یک هیجانِ داغِ زودگذر نیست؛ هیجانِ داغِ زودگذر، "هوس" است که شما با عشق اشتباهی گرفتیدش! شما خیال می‌کنید که عشقْ پس از "نیازِ تن" از بین می‌رود؛ اما حقیقت این است که اتفاقا عشق، درست پس از نیازِ تن در وجود انسان آغاز می‌شود! عشقْ آرامشِ پس از آغوش است! عشق یک حالتِ روحانی از جنس آرامش یا همان "رضایتِ‌خاطر" است که دوست‌داشتن را قدرت و تداوم می‌دهد! نه تنها عشق با اتصالِ تن‌ها زوال نمی‌یابد، بلکه تداوم هم می‌یابد!

- باز صد رحمت به شما!»