کتاب پارادایم های بالینی ملانی کلاین و دانلد وینیکات

کتاب پارادایم های بالینی ملانی کلاین و دانلد وینیکات (The Clinical Paradigms of Melanie Klein and Donald Winnicott) نوشته جان آبرام و آر. دی. هینشل وود، به‌ جای معرفی جداگانه‌ی دو چهره‌ی مهم روانکاوی، دیدگاه‌هایشان را در کنار هم می‌گذارد و نشان می‌دهد اختلاف بر سر مفاهیمی مثل اضطراب، محیط، ابژه و درمان چگونه به دو مسیر فکری متفاوت می‌رسد. گفت‌وگوهای پایانی هر بخش هم فقط جمع‌بندی نیستند، بلکه محل آشکارشدن سوء‌تفاهم‌ها و تفاوت‌های واقعی میان این دو سنت‌اند. این کتاب را انتشارات ارجمند با ترجمه حسام گودرزی و صفورا محمدیان منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پارادایم های بالینی ملانی کلاین و دانلد وینیکات

کتاب پارادایم های بالینی ملانی کلاین و دانلد وینیکات نوشته‌ی جان آبرام و آر. دی. هینشل وود اثری است درباره‌ی مقایسه‌ی دو دستگاه فکری مهم در روانکاوی بریتانیا. نویسندگان به‌ جای آنکه فقط شرحی تاریخی از آرای ملانی کلاین و دانلد وینیکات بدهند، مسیر شکل‌گیری مفاهیم اصلی هر دو را در کنار هم قرار داده‌اند تا روشن شود هر کدام از چه مسئله‌ای آغاز می‌کنند و در کار بالینی به چه نتایجی می‌رسند. متن نشان می‌دهد اختلاف این دو فقط بر سر چند اصطلاح نیست، بلکه به برداشت‌شان از آغاز زندگی روانی، نقش محیط، معنای اضطراب و جایگاه تفسیر در درمان مربوط می‌شود.

کتاب در پنج بخش تنظیم شده که به اصول بنیادی، تحول روانی اولیه، نقش ابژه‌ی بیرونی، درد روانی و نسبت درمان با نظریه اختصاص یافته‌اند. در پایان هر بخش نیز گفت‌وگویی میان دو نویسنده آمده که از دل آن، تفاوت‌های مفهومی به‌ شکل زنده‌تری دیده می‌شود. این گفت‌وگوها فقط توضیح تکمیلی نیستند؛ گاهی محل برخورد دو شیوه‌ی فهم‌اند و نشان می‌دهند حتی میان دو پژوهشگر آشنا با این سنت‌ها هم امکان سوء‌برداشت وجود دارد.

کتاب پارادایم های بالینی ملانی کلاین و دانلد وینیکات از این جهت جالب است که هم به ریشه‌های نظری هر دو متفکر توجه دارد و هم پیوند آن ریشه‌ها را با نمونه‌های بالینی و تکنیک درمانی دنبال می‌کند. در بخش‌های مربوط به کلاین، مفاهیمی مثل خیال‌پردازی ناهشیار، وضعیت پارانوئید-اسکیزوئید و وضعیت افسرده‌وار برجسته می‌شوند. در بخش‌های مربوط به وینیکات نیز موضوعاتی مانند محیط تسهیل‌کننده، پدیده‌های انتقالی، بازی و استفاده از ابژه جای مهمی دارند.

خلاصه کتاب پارادایم های بالینی ملانی کلاین و دانلد وینیکات

کتاب پارادایم های بالینی ملانی کلاین و دانلد وینیکات با یک پرسش محوری پیش می‌رود: اگر دو روانکاو از تجربه‌های بالینی مشابه آغاز کنند، چرا به نظریه‌هایی تا این اندازه متفاوت می‌رسند؟ نویسندگان نشان می‌دهند کلاین چگونه بر اضطراب‌های اولیه، خیال‌پردازی ناهشیار و روابط ابژه تکیه می‌کند و وینیکات چگونه نقش محیط، وابستگی آغازین، بازی و شکل‌گیری خود را برجسته می‌سازد. 

هر بخش ابتدا دیدگاه یکی از این دو را شرح می‌دهد، سپس دیدگاه دیگری را در کنار آن می‌گذارد و در پایان با یک گفت‌وگو، نقاط اشتراک و اختلاف را آشکار می‌کند. کتاب در مجموع بیشتر از آنکه دنبال داوری نهایی باشد، فرایند مقایسه و روشن‌شدن مفاهیم را پیش می‌برد.

چرا باید کتاب پارادایم های بالینی ملانی کلاین و دانلد وینیکات را بخوانیم؟

دلایل خواندن پارادایم های بالینی ملانی کلاین و دانلد وینیکات را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت‌های کلاین و وینیکات را در پنج حوزه‌ی مشخص در کنار هم می‌گذارد و مقایسه را پراکنده و مبهم رها نمی‌کند.
• خواننده می‌تواند نسبت مفاهیمی مثل اضطراب، محیط، ابژه، درد روانی و تفسیر را در دو مکتب مهم روانکاوی دقیق‌تر بفهمد.
• گفت‌وگوهای پایانی هر بخش نشان می‌دهند اختلاف نظری فقط در سطح واژه‌ها نیست و به شیوه‌ی فهم کار بالینی هم مربوط می‌شود.
• کتاب برای آشنایی با ریشه‌های فکری روابط ابژه‌ی بریتانیا منبعی فشرده و موضوع‌محور در اختیار می‌گذارد.
• ترتیب فصل‌ها کمک می‌کند پیوند میان نظریه و موقعیت درمانی بهتر دیده شود.

خواندن کتاب پارادایم های بالینی ملانی کلاین و دانلد وینیکات را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن پارادایم های بالینی ملانی کلاین و دانلد وینیکات به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان روان‌شناسی و روان‌درمانی که می‌خواهند با تفاوت دو مکتب مهم روانکاوی آشنا شوند.
• خوانندگانی که درباره‌ی مفاهیم روابط ابژه، تحول روانی اولیه و نقش محیط سؤالات جدی دارند.
• درمانگرانی که می‌خواهند نسبت میان نظریه و تکنیک را در دو چارچوب متفاوت مقایسه کنند.
• پژوهشگرانی که به تاریخ مناقشه‌ها و گفت‌وگوهای درون روانکاوی بریتانیا علاقه دارند.
• کسانی که از مطالعه‌ی متن‌های مقایسه‌ای و بحث‌محور درباره‌ی مفاهیم پیچیده لذت می‌برند.

بخشی از کتاب پارادایم های بالینی ملانی کلاین و دانلد وینیکات

«دورهٔ پس از جنگ جهانی اول از یک‌سو، دوره تثبیت و رواج یافتن روانکاوی‌های کلاسیک به شمار می‌رفت و از سوی دیگر، در عین حال، دوره‌ای بود که بر سر مخالف‌گویی‌های کارل یونگ، ویلهم استکل، و آلفرد آدلر معرکه‌آرایی برپا بود (بنگرید به جونز، ۱۹۵۵). بنابراین [در این دوران] مسئلهٔ مهم نزد کلاین آن بود که وارد جرگهٔ این افراد نشود و به‌نوعی از طریق همرنگی با جماعت موافق با آرای روانکاوی کلاسیک اعتبار و صلاحیت خود را همچون قبل حفظ کند. بدین منظور، برای ارائهٔ دیدگاه‌های خود از زبان روانکاوان معاصرش بهره می‌جست و همین کار هم باعث شده است که خواندن نوشته‌ها و آثار او کار چندان ساده‌ای نباشد. ازاین‌رو، بسیاری از اندیشه‌ها و ایده‌های ناب او (دربارهٔ موعد عقدهٔ ادیپ، خاستگاه‌های سوپرایگو، وجود انتقال در کودکان و کاربرد تکنیک تحلیل برای کودکان) در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته‌اند. مصداق مطلب بالا را در برداشت کلاین از "غریزه" باید دید؛ کلاین، بی‌آنکه در علوم پزشکی یا هر علم دیگری آموزشی دیده باشد، این واژه را دقیقاً به همان معنایی به کار نمی‌برد که نزد فروید و اکثر روانکاوان مطرح بود؛ او غریزه را متشکل از نوعی انرژی زیستی، به‌منزلهٔ مایهٔ انگیزش،‌ تلقی نمی‌کرد. در نوشته‌های کلاین هیچ ردی از بحث دربارهٔ چیزی مثل مدل اقتصادی به چشم نمی‌خورد. بااین‌حال، گرچه او منکر اقتصاد انرژی روانی بود، هیچ‌گاه از این مسئله به‌صراحت سخنی به زبان نیاورده است و همین امر باعث می‌شود برای ما خوانندگان دریافت این مطلب دشوار شود که تمرکز او بر اضطراب چگونه باعث نادیده گرفتن اقتصاد انرژی روانی می‌شود.»