کتاب ام الکتاب

کتاب ام الکتاب نوشته داریوش قنبری مرداسی است که سنجاق آن را منتشر کرده است. این کتاب با تکیه بر آیه‌ی محکمات و متشابهات، سراغ این پرسش می‌رود که مقصود از ام الکتاب چیست و آیات محکم چه نسبتی با بنیادهای فهم قرآن دارند. نویسنده برای توضیح این ایده، از معناشناسی واژه‌ها، نقل آیات و ارجاع به تفسیرها استفاده کرده و از دل آن‌ها تصویری از نسبت میان جهان‌بینی، احکام و هدایت به دست داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ام الکتاب

کتاب ام الکتاب نوشته داریوش قنبری مرداسی بر محور یکی از تعبیرهای مهم قرآنی شکل گرفته است: محکمات به‌عنوان ام الکتاب. نویسنده از همان آغاز، این تعبیر را نه فقط یک اصطلاح تفسیری، بلکه کلیدی برای فهم جایگاه آیات بنیادین قرآن در نظر می‌گیرد. متن با نقل آیه‌ی مشهور سوره‌ی آل‌عمران شروع می‌شود و بعد به‌سراغ توضیح معنای محکم، متشابه، حکم و احکام می‌رود. در این مسیر، فرهنگ‌های لغت، تفسیرها و نمونه‌های قرآنی کنار هم قرار می‌گیرند تا نشان داده شود چرا آیات محکم، پایه و اصل کتاب دانسته شده‌اند.
کتاب ام الکتاب فقط در سطح تعریف واژه‌ها متوقف نمی‌ماند و از دل این بحث، تصویری کلی از نسبت میان شناخت جهان و عمل دینی ارائه می‌دهد. نویسنده قرآن را مجموعه‌ای می‌بیند که هم به توصیف انسان، جهان، مرگ، آخرت و تاریخ می‌پردازد و هم بایدها و نبایدهای رفتاری را روشن می‌کند. بر همین اساس، میان آیات متشابه و حوزه‌ی تبیین هستی از یک‌سو و آیات محکم و حوزه‌ی فرمان، قانون و تکلیف از سوی دیگر پیوند برقرار شده است. این نگاه باعث می‌شود متن از بحثی صرفاً لغوی فاصله بگیرد و به سمت ترسیم یک نقشه‌ی فکری برای خواندن قرآن برود.
کتاب ام الکتاب در بخش‌های بعدی، این مبنا را به سوره‌ی حمد و سپس آیات آغازین سوره‌ی بقره پیوند می‌زند. در این قسمت‌ها، مفاهیمی مانند حمد، ربوبیت، عبادت، استعانت، هدایت، ایمان به غیب، نماز، انفاق، ایمان به وحی، یقین به آخرت، وفای به عهد، پرهیز از فساد، عدالت‌خواهی، نیکی به والدین و خوش‌گفتاری بررسی شده‌اند. فضای اثر بیشتر استدلالی و تفسیری است، اما در میان بحث‌ها از شعر، نقل‌قول و مثال هم استفاده شده تا مسیر توضیح روشن‌تر شود. حاصل کار، متنی است که می‌خواهد از دل آیات، هم معنای ام الکتاب را توضیح دهد و هم نشان دهد این معنا چگونه به زیست دینی و اخلاقی گره می‌خورد.

خلاصه کتاب ام الکتاب

کتاب ام الکتاب می‌کوشد توضیح دهد که چرا آیات محکم، مادر و اساس قرآن دانسته شده‌اند. نویسنده ابتدا از ریشه و معنای واژه‌هایی مانند محکم، حکم و احکام شروع می‌کند و با کنار هم گذاشتن آیات، فرهنگ‌های لغت و تفسیرها به این نتیجه می‌رسد که محکمات، بخش‌های استوار، روشن و بنیادین کتاب الهی‌اند. سپس این مبنا را به فهم کلی قرآن پیوند می‌دهد و میان آیات ناظر به شناخت جهان و انسان با آیات ناظر به فرمان‌ها و حدود رفتاری تمایز می‌گذارد. در ادامه، با تفسیر بخش‌هایی از سوره‌ی حمد و آیات آغازین بقره، مجموعه‌ای از اصول اعتقادی و اخلاقی مانند ایمان، عبادت، انفاق، عدالت، وفاداری و نیکی به دیگران شرح داده می‌شود.

چرا باید کتاب ام الکتاب را بخوانیم؟

• این کتاب یک تعبیر کلیدی قرآنی یعنی ام الکتاب را محور قرار می‌دهد و از دل آن شیوه‌ای برای فهم جایگاه آیات محکم ارائه می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند نسبت میان محکمات، متشابهات، احکام و هدایت را دقیق‌تر دنبال کند.
• این کتاب بحث لغوی، تفسیری و اخلاقی را کنار هم می‌آورد و نشان می‌دهد یک اصطلاح قرآنی چگونه به رفتار و باور دینی پیوند می‌خورد.
• بخش‌های مربوط به سوره‌ی حمد و آیات آغازین بقره، مسیر استدلال نویسنده را از مفهوم‌پردازی به مصداق‌های روشن می‌رساند.
• خواندن این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند درباره‌ی مفاهیمی مانند ایمان، انفاق، عدالت، وفای به عهد و نیکی به والدین از دل آیات تأمل کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ام الکتاب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی معنای محکمات و متشابهات شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• علاقه‌مندان به مباحث قرآنی که پیوند میان تفسیر واژگان و نتیجه‌های اعتقادی و اخلاقی را دنبال می‌کنند.
• کسانی که به بررسی آیات سوره‌ی حمد و آغاز سوره‌ی بقره از زاویه‌ی مفهومی علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی نسبت میان جهان‌بینی، احکام و زیست دینی بیشتر بدانند.
• افرادی که از متن‌های استدلالی مبتنی بر آیات، نقل‌قول‌ها و ارجاع‌های تفسیری استقبال می‌کنند.

بخشی از کتاب ام الکتاب

«قرآن نه یک کتاب تاریخی، اعتقادی، جهان بینی و یا صرفا احکامی و.. محض است
یک کتاب جامع و منسجم است که تمامی موارد و موضوعات لازم را جهت رشد انسان در بردارد
از روشنگری انسان نسبت به دنیایی که در آن زندگی می کند تا دنیا و مراحلی که پس از مرگ با آنها مواجه می گردد
بیان خصائص انسان، موضوعات وروابط
بیان قوانین حاکم بر جهان آفرینش و اجتماعات بشری
تاریخ گذشتگان و آینده نگری نسبت به رفتارهای فردی و اجتماعی
بیان احکام و چارچوب های لازمه اجتماعات و خطوط قرمز بر اساس فطرت آفرینش انسان
خداوند، خالق انسان است، خالق سلول به سلول انسان و روح و روان انسان
به خوبی می داند چه خلق کرده و این موجود چه خصائصی دارد و چگونه رفتار می کند
و بر همین اساس؛ آموزه ها، احکام، حلیت و حرمت ها، موارد ارتباطی و... را در کتاب قرآن به همراه موضوعات مختلف تاریخی و جهان بینی و... برای انسان نازل نمود
باشد تا آگاه گردد و راه خود را با چشمانی باز با اختیار کامل در پیش گرفته؛ رشد یافته و مراحل تکامل خود را طی کرده و به سلامت و موفقیت به مراحل بعدی سیر زندگی خود ادامه دهد.
مادر کتاب:
اصل و اساس فرامین پروردگار و خالق انسان است»